I SA/Wr 127/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu - Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że sytuacja materialna nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania skargowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jego jedyny dochód stanowi wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 3.100 zł brutto. Na wezwanie Referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego, wnioskodawca przedłożył wyciągi z rachunku bankowego za miesiące grudzień 2008 r. oraz styczeń i luty 2009 r., zaświadczenie o zarobkach, a także informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek za 2008 r. PIT-11. Z powyższych dokumentów wynika, że średnie wynagrodzenie netto skarżącego w miesiącach styczeń i luty 2009 r. wyniosło 2.274,01 zł, co potwierdzają również wyciągi z rachunku bankowego. Ponadto z wyciągów tych wynika, że skarżący otrzymuje darowizny i limity za używanie prywatnego samochodu. W informacji PIT-11 wskazano, że jego dochód, uzyskany ze stosunku pracy, w 2008 r. wyniósł 41.971,07 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Mając na uwadze przedstawione dane oraz przytoczoną regulację prawną, stwierdzić należało, że wnioskodawca nie wykazał powyższej okoliczności. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że nie zostały przedłożone wszystkie dokumenty i oświadczenia wymienione w wezwaniu. Mianowicie skarżący nie przedłożył zeznania podatkowego za 2007 r., szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, informacji dotyczącej tytułu prawnego do nieruchomości położonej w L. przy ul. [--] (czyli pod adresem jego zamieszkania) oraz źródeł pozyskiwania środków finansowych na opłacenie usług radcy prawnego. Dokumenty są natomiast istotne dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy. Można z nich bowiem ustalić, czy skarżący miał możliwość poczynienia większych oszczędności we wcześniejszym okresie i czy ma obecnie taką sposobność po opłaceniu niezbędnych wydatków. Poza tym powinny potwierdzać oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku. Konsekwencją braku żądanych informacji i dokumentów jest niemożność dokonania pełnej oceny możliwości skarżącego do poczynienia rezerw na opłacenie kosztów sądowych, gdyż informacja tylko i wyłącznie o dochodach, a jedynie taka wynika z oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu i z przedłożonych dokumentów, jest w jego sytuacji niewystarczająca. Należy bowiem zwrócić uwagę, że wysokość wynagrodzenia miesięcznego, jakie otrzymuje, nie stanowi kwoty, którą można jednoznacznie uznać jako zapewniającą pokrycie tylko podstawowych potrzeb socjalnych. Pamiętać natomiast trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy jest wprawdzie postępowaniem wnioskowym, co oznacza między innymi, że Sąd/ referendarz sądowy nie może przyznać prawa pomocy ponad żądanie wniosku, jest jednak umocowany zdecydować o przyznaniu tego prawa w granicach żądania, kierując się wskazanymi wyżej konstytucyjnymi zasadami. Oznacza to, że mając możliwość oceny, w jakim stopniu skarżący mógłby poczynić oszczędności, Sąd (referendarz sądowy) może uznać za nieuzasadnione jednocześnie przyznanie prawa pomocy we wskazanym przez niego zakresie, jak również odmowę przyznania prawa pomocy. W konsekwencji może zwolnić od kosztów sądowych w części, przykładowo zwalniając od uiszczenia wpisu sądowego lub jego części. Jednak w odniesieniu do rozpoznawanego wniosku nie było to możliwe, co zostało wyżej wykazane. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.