I SA/Wr 127/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 4 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2004 r. postanawia: I. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przewyższającej 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 4.459 zł, M. S., reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie w związku z pogorszeniem się jej sytuacji materialnej na skutek przymusowego wykonania ciążących na niej zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji organów podatkowych, w tym w drodze zajęcia składników jej majątku oraz rachunków bankowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem oraz pełnoletnim synem i jest właścicielką działki budowlanej o powierzchni 10 ar oraz garażu o powierzchni 20 m². W rubryce dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podała swój dochód miesięczny z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 720 zł (brutto), rentę socjalną syna w kwocie 525 zł (brutto) oraz stratę z działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przesłała dokumenty, z których ponad oświadczone wcześniej fakty wynika, że w roku 2009 M. S. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskała dochód w kwocie 26.278,87zł (przy przychodach w kwocie 644.438,25 zł), jej mąż uzyskał w tym czasie z prowadzonej działalności gospodarczej w ramach spółki jawnej przychód w kwocie 2.236.419,52zł obciążony kosztami uzyskania w kwocie 2.475.932,29 zł, natomiast obecnie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem w kwocie 1.500 zł (brutto). Miesięczne wydatki swojego gospodarstwa domowego skarżąca określiła na kwotę 1.963,93 zł, w tym 120 zł na zajęcia rehabilitacyjne i logopedyczne syna, wobec którego orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności. Dodatkowo na rachunek bankowy skarżącej związany z jej działalnością gospodarczą dokonywane są wpłaty (wpłata kwoty 1.124,64 zł z dnia [...] czerwca 2010 r., wpłata kwoty 2.013,90 zł z dnia [...] sierpnia 2010 r.). W treści pisma procesowego z dnia [...] września 2010 r. skarżąca oświadczyła, że w sierpniu 2010 r. dokonała spłaty pierwszej raty kredytu, zaciągniętego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w kwocie 1.000 zł, korzysta z pomocy rodziny oraz, że środki finansowe na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika pochodzą z wcześniej uzyskanych dochodów z działalności gospodarczej. Status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku skarżąca uzyskała na podstawie decyzji Starosty S. z dnia [...] 2010 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia 13 września 2010 r. referendarz sądowy przyznał stronie prawo pomocy w zakresie zwalniającym stronę od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie przekraczającej 2000 zł. Od w/w orzeczenia strona wniosła sprzeciw domagając się zwolnienia od całości kosztów sądowych w sprawie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie, albowiem środki pieniężne jakie posiadała do tej pory zostały przeznaczone na koszty postępowań będących już w toku, w tym opłacenie usług pełnomocnika procesowego, a pozostałe środki zostały zabezpieczone w toku postępowania egzekucyjnego. Jak ustalił Sąd z urzędu, oprócz spraw na etapie postępowania kasacyjnego (sprawy o sygn. akt I SA/Wr 127/10 i I SA/Wr 128/10), na rozpoznanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu oczekują jeszcze skargi strony w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 989/10 i I SA/Wr 990/10. W obu sprawach, postanowieniem z dnia 21 września 2010 r. referendarz sądowy przyznał stronie prawo pomocy w zakresie częściowego wpisu od skargi, tj. w kwocie przekraczającej 1000 zł, co daje, po zwolnieniu, obowiązek uiszczenia tytułem należnych wpisów kwoty 2000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej u.p.s.a.), sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu (tym razem przez Sąd) wedle reguł wskazanych w art. 246 § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 i u.p.s.a. oraz przy uwzględnieniu treści art. 199 u.p.s.a. Pierwsze dwa z powołanych wyżej unormowań dotyczą przesłanek jakie winien spełniać wnioskodawca ubiegając się o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Przepis art. 199 u.p.s.a. wprowadza natomiast obowiązek odniesienia tych unormowań do generalnej reguły wynikającej z przepisu art. 199 u.p.s.a., a mianowicie, że co do zasady, strony postępowania sądowego obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Zestawienie wskazanych regulacji, tj. łączna analiza wynikających z nich dyrektyw, pozwala na realizację konstytucyjnej zasady prawa do Sądu przy jednoczesnym zachowaniu reguły, że przyznanie prawa pomocy w zakresie wymaganych kosztów sądowych winno wystąpić w sytuacjach wyjątkowych, nie pozostawiających wątpliwości Sądu, że zdobycie przez stronę środków niezbędnych do jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, tj. obiektywnie, niemożliwe lub w znacznym stopniu zagraża jej podstawowym potrzebom egzystencji. Rozpatrując w myśl powołanych kryteriów złożony w sprawie wniosek w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych Sąd nie stwierdził podstaw do zwolnienia strony od kosztów sądowych w zakresie przez nią wnioskowanym. Uznał natomiast, że strona spełnia przesłanki ustawowe do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, tj. nałożenia na nią obowiązku opłacenia wymaganego wpisu od skargi kasacyjnej jedynie w części, a to do wysokości nie przekraczającej kwoty 1.000 zł (wymagany wpis od skargi wyniósł 4.459 zł). Udzielając zwolnienia w zakresie wyżej wskazanym Sąd ważył z jednej strony wysokość wpisów jakie strona obowiązana jest uiścić w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 128/10, I SA/Wr 989/10 i I SA/Wr 990/10 oraz zwiększone wydatki związane z utrzymywaniem dziecka niepełnosprawnego, z drugiej zaś, miał na uwadze skierowane do majątku małżeńskiego egzekucje sądowe i administracyjne oraz wynikający z tego tytułu obowiązek świadczeń pieniężnych, uszczuplający zasobność gospodarstwa domowego. Sąd nie stwierdził przesłanek do całkowitego zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, pomimo, iż strona udokumentowała że jest osobą bezrobotną, albowiem w kontekście całościowej oceny majątkowej sytuacji rodzinnej strony, odniesionej dodatkowo także do poziomu zamożności przeciętnej polskiej rodziny brak było uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że strona nie będzie w stanie uiścić kwoty 1000 zł tytułem częściowego wpisu od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, a w każdym razie strona tego faktu nie wykazała ponad wszelką wątpliwość. Po pierwsze, na podstawie informacji przedłożonych przez skarżącą trudno dokładnie określić, jaką kwotą dysponuje co miesiąc wraz z rodziną na zaspokojenie potrzeb życia codziennego, albowiem kwoty te nie stanowią wartości absolutnych w tym sensie, że nie ograniczają się tylko do wskazanych we wniosku – zasiłku dla bezrobotnych, renty socjalnej syna oraz wynagrodzenia ze stosunku pracy jej męża. Skarżąca korzysta bowiem ze wsparcia finansowego rodziców, a także, niektóre wydatki pokrywa z oszczędności zgromadzonych w latach ubiegłych. Należy wskazać, iż wnioskodawczyni wraz z dzieckiem pozostają na utrzymaniu męża, posiadają nieruchomość oraz na bieżąco regulują swoje zobowiązania finansowe. Jak wskazała strona, na miesięczny dochód gospodarstwa domowego składają się: zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany przez skarżącą w kwocie 720 zł (brutto), renta socjalna przyznana na dziecko niepełnosprawne w kwocie 525 zł (brutto) oraz wynagrodzenie męża ze stosunku pracy w wysokości 1500 zł (brutto). Deklarowane przez stronę wsparcie finansowe ze strony rodziców nie zostało jednak sprecyzowane co jej rozmiarów oraz źródeł pokrycia. Po drugie, wyjaśniając źródło z jakiego skarżąca pokrywa wydatki związane z kosztami postępowań sądowych prowadzonych z jej udziałem, w tym koszty pełnomocnika procesowego, strona wskazywała na oszczędności zgromadzone z lat poprzednich. Znamienne, że informację odnośnie posiadanych oszczędności strona podała dopiero na etapie ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym i to w związku z zobowiązaniem referendarza sądowego do wskazania źródła z którego skarżąca finansuje wydatki związane z korzystaniem z usług pełnomocnika procesowego. Po trzecie, strona nie przedstawiła, pomimo wezwania, zaświadczenia o wysokości deklarowanych dochodów za ostatnie 3 miesiące rozliczeniowe. W odpowiedzi podała jedynie, że urząd skarbowy nie wydaje tego typu zaświadczeń, co nie znajduje poparcia w przepisach prawa, albowiem, jak stanowi art. 306i Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.; Dz. U. z 1997 r. nr 137, poz. 926 ze zm.), organ podatkowy wydaje takie zaświadczenie na wniosek podatnika. Zaniechanie okazania przez stronę żądanego przez Sąd zaświadczenia wskazuje, zdaniem Sądu, że strona i jej małżonek osiągają dochody, których nie chcą ujawnić przed Sądem. O powyższym świadczy, w ocenie Sądu, także historia rachunku bankowego działalności gospodarczej skarżącej z której wynika, że w dniu [...] czerwca i [...] sierpnia br dokonano tam dwóch wpłat na kwotę – odpowiednio 1.124,64 zł i 2.013,90 zł. Skarżąca nie wskazała z jakiego tytułu otrzymała obie wpłaty, co może sugerować, że skarżąca posiada dodatkowe -obok wskazanych – źródła dochodu, których jednak nie ujawniła. W nawiązaniu do argumentów podniesionych w sprzeciwie, a mianowicie, że oszczędności z lat ubiegłych zostały przeznaczone na koszty postępowań sądowych prowadzone z udziałem skarżącej, w tym na opłacenie pełnomocnika procesowego w sprawie należy wskazać, że bezwzględnym wymogiem skutecznego złożenia skargi nie jest jej sporządzenie przez pełnomocnika a właśnie opłacenie. Skoro zatem skarżąca zamierzając wnieść skargę w sprawie dysponowała ograniczonymi środkami pieniężnymi, winna te środki w pierwszej kolejności przeznaczyć na pokrycie niezbędnych kosztów sądowych z tym związanych. Odnosząc się do powoływanego przez stronę faktu spłacania kredytu bankowego należy podnieść iż zobowiązania komercyjne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Z tych też wzglądów okoliczność ta pozostawała bez wpływu na ocenę jej możliwości płatniczych. Powyższe okoliczności dowodzą, w przekonaniu Sądu, że przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa nie jest pełna, a tym samym uniemożliwia rzetelną ocenę jej prawdziwych możliwości finansowych. Z powyższych względów, stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie w jakim strona udokumentowała swoją sytuację majątkową na tle innych zobowiązań (mnogość skarg i związanych z tym faktem obowiązków uiszczenia wpisów w każdej sprawie, liczne egzekucje do majątku wspólnego) oraz wydatków związanych z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.