I SA/Wr 1270/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy, po wznowieniu postępowania podatkowego, uchylenia decyzji ostatecznej postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. W sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniała, że obecnie jej źródłem utrzymania jest świadczenie rentowe, po potrąceniu na rzecz urzędu Skarbowego kwoty 182,04 zł, w kwocie 452 zł. Podniosła, iż chociaż mieszka w domu syna, któremu miesięcznie przekazuje 100 zł tytułem opłat, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Dalej oświadczyła, że jej podatek dochodowy rozlicza Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie posiada żadnego majątku i często brakuje jej pieniędzy na podstawowe potrzeby życiowe. Z urzędu wskazać należy dwie okoliczności: po pierwsze, w aktualnie zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu sprawach ze skarg H. Z. zarejestrowanych pod sygn. akt I SA/Wr 1269/11, I SA/Wr 1270/11, I SA/Wr 1271/11 oraz I SA/Wr 1272/11 wyznaczono wpis sądowy od skargi w łącznej kwocie 800 zł; po drugie, w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 491/08, I SA/Wr 492/08, ISA/Wr 493/08 i I SA/Wr 494/08 postanowieniami referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2008 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru zabezpieczenia kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także zasady doświadczenia życiowego oraz logicznego myślenia, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku H.Z. zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 1) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Świadczą o tym z jednej strony kwota pieniężna, którą dysponuje wnioskodawca miesięcznie na swoje utrzymanie, a z drugiej, kwota wydatków związanych z tym utrzymaniem, wynikająca z jego oświadczeń, oraz brak majątku podlegającego spieniężeniu. Zaznaczenia wymaga również utrzymanie się sytuacji materialnej i życiowej skarżącej ustalonych w wyżej powołanych postanowieniach referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2008 r. (sygn. akt I SA/Wr 491/08, I SA/Wr 492/08, ISA/Wr 493/08 i I SA/Wr 494/08), przyjętych za przesłankę przyznania H. Z. prawa pomocy w zakresie identycznym z żądanym w sprawie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.