I SA/Wr 1276/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Asesor WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 marca 2009 r. sprawy ze skargi R. Cz. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę Przystępując do rozstrzygania, Sąd uwzględnił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Postanowieniem z [...] (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej) stwierdził, iż R. Cz. (dalej: podatnik/strona/skarżący) uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji tego organu z [...] (nr [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...] (nr [....]) orzekającej o odpowiedzialności strony, jako byłego członka zarządu A sp. z o. o., za zaległości podatkowe spółki z tytułu pobranego podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych w czerwcu 2001 r. wynagrodzeń wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Odwołując się do treści art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p) organ drugiej instancji zauważył, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Dodał, iż zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w niniejszej sprawie kwestionowana w odwołaniu decyzja z [...] została doręczona pełnomocnikowi strony [...], co zostało potwierdzone - widniejącym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji - podpisem osoby odbierającej korespondencję w Kancelarii Prawnej adwokata T. K.. Organ odwoławczy uznał tym samym, iż błędne jest - zawarte w odwołaniu - twierdzenie pełnomocnika, że decyzję doręczono [...]. Wywiódł, że w decyzji z [...] strona została prawidłowo pouczona o przysługującym jej prawie do złożenia odwołania (o terminie i sposobie wniesienia tego środka zaskarżenia). Stwierdził organ, iż w sprawie ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął [...]. Wskazał, że pełnomocnik strony odwołanie (opatrzone datą [...]) nadał w placówce pocztowej [...] (data stempla pocztowego widniejąca na kopercie). Mając to na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej skonstatował, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego - czternastodniowego - terminu. Zaznaczył, że strona nie wystąpiła o przywrócenie tego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżący, zastępowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Zarzucił, iż postanowienie to narusza: - art. 144, 145 § 1 i 151 O.p. w wyniku błędnego przyjęcia, iż doręczenie decyzji pracownikowi innego podmiotu - mającego siedzibę w tym samym budynku - jest równoznaczne z doręczeniem decyzji adresatowi; - § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych wskutek uznania, że doręczenie decyzji nastąpiło w sposób prawidłowy do rąk osoby upoważnionej do odbioru przesyłki. Skarżący uzasadniał, iż decyzja z [...] została odebrana [...] przez E. Z., posługującą się pieczęcią firmową Kancelarii Adwokackiej jego pełnomocnika. Podniósł, że osoba ta nie jest (nie była) pracownikiem tej Kancelarii, lecz pracownikiem innego podmiotu - Kancelarii Notarialnej, która ma siedzibę w tym samym budynku i pod tym samym adresem. Podkreślił, iż E. Z. nie posiadała pełnomocnictwa do odbioru korespondencji w imieniu Kancelarii Adwokackiej i samowolnie posłużyła się pieczęcią firmową Kancelarii. Strona zauważyła, że odebraną przesyłkę E. Z. przekazała jej pełnomocnikowi po kilku dniach z informacją o jej odbiorze w dniu [...]. Mając to na uwadze autor skargi stwierdził, iż odwołanie nie zostało wniesione z przekroczeniem terminu. Skarżący wyjaśnił, że jego pełnomocnik zatrudnia tylko jednego pracownika - V. Z., posiadającą upoważnienie do odbioru korespondencji. W dniach [...] osoba ta przebywała jednak na urlopie wypoczynkowym, wobec czego jedynie pełnomocnik skarżącego mógł w tych dniach odebrać kierowaną do niego korespondencję. Wskazał skarżący, iż V. Z. w dniu [...] odebrała natomiast decyzję Dyrektora Izby Skarbowej nr [...], przesłaną listem poleconym nr [...] (w aktach sprawy brak jest zwrotnego poświadczenia odbioru tej przesyłki). Strona uznała, jako nieprawidłową, praktykę organu podatkowego, który doręcza kilka decyzji łącznie (zbiorczo). Zauważyła, że w niniejszej sprawie na kopercie powołana jest tylko jedna sygnatura sprawy, natomiast na zwrotnych potwierdzeniach odbioru wskazane są odpowiednio cztery i dwie sygnatury spraw. Powyższe, zdaniem strony, uniemożliwia odbiorcy (adresatowi) ocenę prawidłowości doręczeń i nie znajduje oparcia w przepisach procesowych, które nakazują doręczać każdą z decyzji odrębnie (indywidualnie). Skarżący dodał, iż w chwili doręczenia nie mógł zweryfikować zgodności zawartości przesyłki z adnotacją widniejącą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru gdyż przesyłka doręczana jest dopiero po podpisaniu potwierdzenia odbioru. Strona podniosła, że osoba odbierająca korespondencję [...] nie posiadała pełnomocnictwa pocztowego od adresata, zgodnie z § 18 rozporządzenia w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych, a doręczyciel bezpodstawnie zamieścił na dowodzie doręczenia dopisek "pełnomocnik". Jako załączniki do skargi skarżący dołączył m. in. oświadczenie E. Z. odnośnie posłużenia się pieczęcią Kancelarii Adwokackiej bez zgody i wiedzy adwokata T. K. oraz pismo notariusza M. G. - Z. informujące o wyciągnięciu wobec E. Z. przewidzianych przepisami prawa pracy konsekwencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podniósł ponadto, że E. Z. także przed dniem odebrania spornej w sprawie decyzji odbierała pisma adresowane do pełnomocnika strony, potwierdzając odbiór własnoręcznym podpisem i pieczęcią Kancelarii Adwokackiej. Zauważył organ, iż E. Z. odebrała również postanowienia stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a co miało miejsce już po ujawnieniu przez pełnomocnika strony rzekomych "nieprawidłowości" w doręczeniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie, skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia jego pełnomocnikowi korespondencji (decyzji) w dniu [...]. Jego zdaniem, osoba która przesyłkę odebrała, tj. E. Z., nie była uprawniona (upoważniona) do odbioru korespondencji w imieniu pełnomocnika. Sąd stwierdza, że opisany wyżej zarzut strony skarżącej nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Rozstrzygnięcie powstałego między stronami sporu wymaga odwołania się do odpowiednich przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (O.p.). Jak wskazuje art. 148 § 1 pkt 1 O.p. podstawowym miejscem doręczenia pisma osobie fizycznej jest jej mieszkanie lub miejsce pracy. Przez osobę fizyczną, będącą adresatem pisma, rozumieć należy nie tylko stronę postępowania podatkowego, ale także jej pełnomocnika. Stosownie do treści art. 148 § 2 pkt 2 O.p. pisma mogą być ponadto doręczane w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Za miejsce pracy, w którym można doręczyć pismo, uznawane jest również miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez adresata. Możliwość doręczenia pisma w miejscu pracy adresata osobie upoważnionej do odbioru korespondencji istnieje tylko wówczas, gdy taka osoba została faktycznie ustanowiona. Doręczenie w tym trybie może nastąpić w sytuacji, kiedy adresata nie zastano w miejscu pracy. Doręczenie następuje do rąk osoby, która dysponuje pieczęciami zakładu pracy i potwierdza odbiór korespondencji. Przyjmuje się wówczas domniemanie faktyczne, że osoba taka jest upoważniona do odbioru pism. Domniemanie to może być obalone przez adresata pisma stosownymi dowodami. Natomiast ewentualne doręczenie pisma adresatowi przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w terminie późniejszym nie ma wpływu na ustalenie początkowego dnia terminu, np. terminu zaskarżenia decyzji. W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że pełnomocnik strony - adwokat T. K., prowadzi działalność gospodarczą (Kancelarię Adwokacką), jako osoba fizyczna, w lokalu położonym w J. G. przy [...]. W świetle art. 148 § 2 pkt 2 O.p. za uzasadnione należy uznać doręczanie pism organów podatkowych adwokatowi T. K. pod wyżej wymienionym adresem, osobie uprawnionej do odbioru korespondencji. Kwestionowane w skardze doręczenie decyzji zasadnie więc zostało dokonane w miejscu pracy pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik zarzuca jednak, iż decyzja została odebrana przez osobę nieuprawnioną, ponieważ E. Z. nie była przez niego upoważniona do odbierania w jego imieniu korespondencji oraz że osoba ta zatrudniona jest w Kancelarii Notarialnej, mieszczącej się pod tym samym adresem. Należy wskazać, że pomimo iż wprawdzie doręczanie pism do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nakłada na doręczyciela obowiązek upewnienia się, iż osoba odbierająca pismo jest do tego upoważniona, to jednak w sytuacji, gdy osoba zatrudniona w miejscu wykonywania działalności gospodarczej przez adresata podejmuje się odebrać pismo, a swoje zatrudnienie potwierdza dostępem do firmowych pieczęci, słuszne jest wnioskowanie co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w imieniu adresata. Warunkiem skutecznego doręczenia nie jest bowiem legitymowanie się przez osobę odbierającą pisemnym upoważnieniem pracodawcy. Wobec powyższego, skoro E. Z. była zatrudniona w Kancelarii Notarialnej mieszczącej się pod tym samym adresem i wykonywała swoje obowiązki służbowe w lokalu, który jednocześnie stanowił miejsce pracy pełnomocnika skarżącego, a odbiór korespondencji potwierdzała pieczęcią Kancelarii Adwokackiej z nazwiskiem pełnomocnika strony, to dokonane do jej rąk doręczenie pisma jest skuteczne i rodzi określone konsekwencje procesowe. W tym miejscu należy wyjaśnić, że nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia pełnomocnika strony skarżącej, iż E. Z. odbierała kierowaną do niego korespondencję i posługiwała się jego pieczęcią samowolnie, tj. bez jego zgody i wiedzy. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, E. Z. systematycznie odbierała liczną korespondencję kierowaną przez organy podatkowe do pełnomocnika skarżącego w latach 2007 - 2008, posługując się pieczęcią Kancelarii Adwokackiej. Także postanowienia odnośnie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w tym postanowienie będące przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, zostały odebrane przez E. Z. z użyciem pieczęci pełnomocnika strony. Z treści skargi (str. 4) oraz załączonego do skargi oświadczenia E. Z. wynika, że decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki zostały pełnomocnikowi skarżącego osobiście doręczone przez E. Z. wraz z informacją, iż odbiór tych decyzji miał miejsce w dniu [...]. Okoliczności te wskazują, iż E. Z. miała stały dostęp do pieczęci pełnomocnika strony i świadczyła na jego rzecz wskazane powyżej czynności, pomimo że formalnie nie była osobą u niego zatrudnioną. Należy też zauważyć, że upoważnienie E. Z. do odbioru adresowanych do pełnomocnika skarżącego pism zostało zakwestionowane dopiero wskutek zapoznania się z treścią postanowień stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie można więc dać wiary twierdzeniom skargi, że pełnomocnik strony nie był zorientowany, iż E. Z. odbierała w jego imieniu adresowaną do niego korespondencję organów podatkowych, skoro twierdzenia te są wzajemnie sprzeczne i nie tworzą spójnej i logicznej całości. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż E. Z. odbierała korespondencję z upoważnienia pełnomocnika strony, tj. za jego wiedzą i aprobatą takiego stanu rzeczy. W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że doręczenie datowanej na dzień [...] decyzji do rąk E. Z. w dniu [...] czyni zadość regulacji art. 148 § 2 pkt 2 O.p. Podsumowując Sąd stwierdza, iż w sprawie niewątpliwie nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zauważa Sąd, iż podnoszona w skardze argumentacja mogłaby być oceniana wyłącznie w kategoriach przesłanek do przywrócenia - na wniosek zainteresowanego - uchybionego terminu. Chybiony jest zarzut skargi traktujący o naruszeniu art. 144 O.p., który wyraża zasadę oficjalności doręczeń. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] została doręczona w sposób przewidziany w art. 144 O.p., tzn. za pokwitowaniem przez pocztę. Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 O.p., zgodnie z którym pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W/w decyzja została bowiem doręczona ustanowionemu przez skarżącego pełnomocnikowi (art. 145 § 2 O.p.), w związku z czym nie podlegała doręczeniu stronie (strona nie działała przez przedstawiciela). Usprawiedliwionych podstaw nie znajduje zarzut naruszenia art. 151 O.p., określający miejsce doręczania pism osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej. Stosownie do art. 137 § 1 O.p. pełnomocnikiem w postępowaniu podatkowym może być tylko osoba fizyczna, nawet jeśli prowadzi działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług prawnych w formie spółki prawa handlowego. Doręczanie pism osobie fizycznej następuje zgodnie z art. 148 O.p. W sprawie nie znajdował zatem zastosowania art. 151 O.p. Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34), zgodnie z którym operator doręcza przesyłki lub przekazy pocztowe osobie upoważnionej przez adresata na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych oraz na podstawie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym". Jak już bowiem wskazano wyżej skuteczność doręczenia pisma osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w trybie art. 148 § 2 pkt 2 O.p. nie wymaga posiadania przez osobę odbierającą korespondencję pisemnego upoważnienia pracodawcy, w szczególności pełnomocnictwa pocztowego. Skoro doręczenie decyzji w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki nastąpiło w dniu [...], to odwołanie zostało złożone z przekroczeniem terminu 14 dni od daty doręczenia decyzji, wynikającego z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Organ podatkowy zasadnie stwierdził tym samym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, złożonego w dniu [...], ponieważ termin ten upłynął w dniu [...]. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem skarżącego odnośnie nieprawidłowej - jego zdaniem - praktyki, polegającej na "zbiorczym" doręczaniu wydanych decyzji. Przepisy Ordynacji podatkowej nie nakazują bowiem doręczania każdej decyzji z osobna (w odrębnej przesyłce pocztowej). Natomiast pomyłki polegające na niezgodności zawartości koperty z opisem na potwierdzeniu odbioru mogą również wystąpić przy doręczaniu pojedynczych pism odrębną przesyłką. Do zarzutów związanych z doręczeniem decyzji nr [...] tutejszy Sąd ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku zapadłego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1274/08. Z powyższych względów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.