I SA/Wr 1279/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 19 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. i H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że są w trudnej sytuacji finansowej, spowodowanej chorobą B. D. oraz problemami z zatrudnieniem H. D. – do lipca 2009 r. nie uzyskiwał dochodów (tylko dorywczo). Obecnie zatrudniony jest na czas określony 1 roku. Sytuacja taka trwa od 2004 r. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzyskują dochody z tytułu renty i wynagrodzenia łącznie 2.200 zł netto. Wskazali, że ponoszą miesięcznie wydatki na utrzymanie mieszkania 500 zł, na środki czystości 80 zł, na leczenie i lekarstwa 600-800 zł i na zobowiązania kredytowe 198 zł (łącznie około 1378-1578 zł). Na wezwanie zgodnie z zarządzeniem Referendarza sądowego, przedłożone zostało szczegółowe zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2008 r., zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, decyzja ZUS z października 2008 r. o wysokości renty, wyciągi z rachunku bankowego skarżącej, umowa o pracę skarżącego, decyzja ze stycznia 2009r. o statusie skarżącego jako bezrobotnego bez prawa do zasiłku, dokumenty z maja 2008 r. potwierdzające zajęcie wynagrodzenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, komornicze wezwania do zapłaty z grudnia 2008 r., dokumenty potwierdzające zajęcia świadczenia rentowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz dowody opłat. Ze szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków wynika, że wydatki na leczenie wynoszą około 750 zł, stałe opłaty związane z utrzymaniem mieszkania – około 700 zł (w tym zaległości w czynszu), środki czystości około 200 zł, żywność 900 zł, pozostałe wydatki, takie jak materiały biurowe, opłaty za listy polecone, paliwo do samochodu – około 200 zł. Skarżący podali też, że ponoszą ponadto różne wydatki na koszty porad i usług prawnych: we wrześniu 2009 r. opłatę kancelaryjną – 164 zł, w sierpniu 2009 r. opłatę w kwocie 400 zł za sporządzenie pisma do Rzecznika Praw Obywatelskich i w październiku 2009 r. 150 zł. Z pozostałych dokumentów wynika, że w 2008 r. skarżący uzyskali łącznie dochód w wysokości 35.658,73 zł, H. D. z tytułu umowy o pracę, zawartej od [...] do [...] uzyskał w lipcu i sierpniu 2009 r. wynagrodzenie netto w kwocie 1.530 zł, a we wrześniu 2009 r. 1.632,37 zł, renta przyznana B. D. do 30 września 2009 r. wynosiła netto 850 zł, obecnie na rachunek wpłacana jest z tego tytułu kwota 906, 97 zł. Łączna kwota podlegająca zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym z wynagrodzenia skarżącego u poprzedniego pracodawcy wynosiła 1.886,50 zł, wezwanie komornicze do zapłaty obejmowało kwotę 10.107,63 zł. Egzekucja z renty obejmowała kwotę 33,42 zł. Skarżący otrzymali upomnienie do zapłaty za energię elektryczną kwoty 94,03 zł. W dodatkowych wyjaśnieniach wnioskujący wskazali, że zadłużenia egzekwowane w postępowaniu komorniczym i egzekucyjnym w administracji zostały zrealizowane. Wyjaśnili, że nie posiadają żadnych lokat bankowych ani rachunków oszczędnościowych, poza podstawowym ROR, przy czym H. D. założył swoje konto dopiero w połowie września 2009 r., a wcześniejsze wynagrodzenie wpływało na rachunek córki. Od stycznia 2008 r. zajmują mieszkanie będące własnością syna, gdyż ich dom w B. został zlicytowany. Użytkują również jego samochód. Dodali, że zawsze w razie potrzeby uzyskują niezbędną pomoc od swoich dzieci. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania, czy to w części, czy w całości, stanowi odstępstwo od reguły wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Powyższe jest konsekwencją konstytucyjnej zasady wynikającej z art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). W świetle powyższych uwag, przedstawione przez skarżących okoliczności uzasadniają odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Przede wszystkim posiadają oni stałe dochody w aktualnej wysokości netto około 2.500 zł. Z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że skarżącej została przyznana renta na dalszy okres i uzyskuje z tego tytułu 907 zł, a skarżący jest zatrudniony na czas określony na najbliższe dwa lata (jego wynagrodzenia za wrzesień 2009 r. wyniosło 1.632,37 zł). Suma miesięcznych wydatków daje kwotę około 2.750 zł. Jednak przedstawione bardzo szczegółowe zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków wskazuje, że wnioskujący mają możliwość ograniczenia niektórych wydatków, które nie spowodują uszczerbku dla ich koniecznego utrzymania. Należą do nich koszty zakupu przykładowo materiałów biurowych, czy też środków higieny, które z pewnością nie muszą być nabywane miesięcznie w podanej w zestawieniu ilości (proszek do prania, 2 pasty do zębów, 2 szampony, kremy itd.). O możliwości poczynienia rezerw na poczet kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w której wpis został wyznaczony na kwotę 500 zł, świadczą też wydatki na sporządzenia pisma do Rzecznika Praw Obywatelskich. Skoro bowiem skarżący mieli możliwość opłacenia 400 zł za tego rodzaju usługę prawną, to należy stąd wywieść, że byli też w stanie poczynić rezerwy na opłacenie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zwłaszcza, że powinni się spodziewać ich ponoszenia najpóźniej w momencie wniesienia skargi, datowanej na dzień 12 lipca 2009 r. Co do dokumentów potwierdzających kwoty egzekwowane przez komornika i w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to należy zauważyć, że wnioskujący podali, iż są to egzekucje zrealizowane, z czego należałoby wnosić, że kwoty te zostały już spłacone. Poza tym ich spłata nie została dokonana z wynagrodzenia otrzymywanego z obecnej pracy – egzekucją obciążone było bowiem wynagrodzenie u poprzedniego pracodawcy na podstawie dokumentów wystawionych w 2008 r. Co do obciążeń pieniężnych wynikających z wezwań komorniczych z grudnia 2008 r., to wiadomo jedynie, że zostały zrealizowane – nie jest wiadomo, kiedy i z jakich źródeł. Wynagrodzenie skarżącego – jak wynika z przedłożonego zaświadczenia – jest wolne od obciążeń. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.