I SA/Wr 1279/09

Wrocław, dnia 23 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Halina Betta po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. i H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia: 1) przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym 50 zł (słownie pięćdziesiąt złotych). 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie B. i H. D. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że pozostają w trudnej sytuacji finansowej, spowodowanej chorobą B. D. oraz brakiem stałego zatrudnienia H. D. Sytuacja ta trwa od 2004 r. Dalej skarżący podali, że w lipcu 2009 r. H. D. rozpoczął pracę, na podstawie umowy na czas określony, zawartej na jeden rok. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach małżonkowie podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe; nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzyskują dochody z tytułu renty i wynagrodzenia w kwocie łącznie 2.200 zł netto. Natomiast ich miesięczne koszty utrzymania kształtują się w kwocie 1378-1578 zł. Składają się na nie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania - 500 zł, koszty zakupu środków czystości - 80 zł, wydatki na leczenie i lekarstwa - 600-800 zł oraz zobowiązania kredytowe - 198 zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożyli szczegółowe zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, a także wspólne zeznanie podatkowe za 2008 r., zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia H. D. i decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z października 2008 r., o wysokości renty skarżącej. Załączyli ponadto takie dokumenty jak: wyciągi z rachunku bankowego B. D., umowę o pracę skarżącego, decyzję ze stycznia 2009 r. o statusie skarżącego jako bezrobotnego bez prawa do zasiłku, dokumenty z maja 2008 r., potwierdzające zajęcie wynagrodzenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wezwania do zapłaty z grudnia 2008 r., dokumenty potwierdzające zajęcia świadczenia rentowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wskazali skarżący, ich miesięczne wydatki na leczenie wynoszą około 750 zł, na stałe opłaty związane z utrzymaniem mieszkania około 700 zł (w tym zaległości w czynszu), na środki czystości około 200 zł, a na żywność 900 zł. Na pozostałe wydatki, takie jak materiały biurowe, opłaty za listy polecone, paliwo do samochodu wnioskujący przeznaczają około 200 zł. Podali też, że ponoszą ponadto różne wydatki na koszty porad i usług prawnych: we wrześniu 2009 r. wydali na opłatę kancelaryjną - 164 zł, w sierpniu 2009 r. 400 zł za sporządzenie pisma do Rzecznika Praw Obywatelskich i w październiku 2009 r. kwotę 150 zł. Skarżący wskazali ponadto że z jednym wyjątkiem (w sprawie sygn. akt KM 244/08), wszystkie kwoty w postępowaniach komorniczych i egzekucyjnych w administracji zostały wyegzekwowane. Wyjaśnili, że nie posiadają żadnych lokat bankowych ani rachunków oszczędnościowych, poza podstawowym ROR, przy czym H. D. założył swoje konto dopiero w połowie września 2009 r., a wcześniejsze wynagrodzenia wpływały na rachunek jego córki. Od stycznia 2008 r. skarżący zajmują mieszkanie będące własnością ich syna, gdyż ich dom w B. został zlicytowany. Użytkują również jego samochód. Dodali, że zawsze w razie potrzeby uzyskują niezbędną pomoc od swoich dzieci. Z pozostałych dokumentów wynika, że w 2008 r. skarżący uzyskali łącznie dochód w wysokości 35.658,73 zł., przy czym H. D. osiągnął dochód ze stosunku pracy w kwocie 23.725,87 zł. Natomiast w lipcu i sierpniu 2009 r., uzyskał wynagrodzenie netto w kwocie 1.530 zł, a we wrześniu 2009 r. 1.632,37 zł. Renta przyznana B. D. wynosi obecnie 906, 97 zł. Z kolei łączna kwota zajęta w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z wynagrodzenia skarżącego, u poprzedniego pracodawcy, wyniosła 1.886,50 zł. Z egzekucji przez komornika podlegała kwota 10.107,63 zł. Egzekucja z renty obejmowała kwotę 33,42 zł. Wnioskodawcy otrzymali także upomnienie za zaległości w płaceniu za energię elektryczną, na kwotę 94,03 zł. Postanowieniem z dnia 19 października 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 10 listopada 2009 r. B. i H. D. wnieśli o zwolnienie z opłaty sądowej lub o jej obniżenie. Wskazali, że przeprowadzone postępowania egzekucyjne znacząco wpłynęły na pogorszenie się ich sytuacji finansowej i w związku z tym nie mieli oni możliwości poczynienia żadnych rezerw. Skarżący nie mogli także zrezygnować z wydatków na materiały piśmiennicze i porady prawne z uwagi ma to, że uczestniczą oni w szeregu postępowań przed sądami i innymi organami państwa. Podnieśli także, że nie uwzględnili po stronie wydatków kosztów zakupu ubrań, które naprawiają we własnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Mając na uwadze powołane przepisy Sąd uznał, że skarżący są w stanie uiścić w niniejszej sprawie wpisu od skargi w kwocie nie przekraczającej 50 zł. W oparciu o akta sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie będą w stanie uiścić wszystkich kosztów w niniejszej sprawie. Wynika to już z samego porównania miesięcznych przychodów skarżących do łącznej wysokości ponoszonych przez nich wydatków. Są to odpowiednio kwoty 2.500 zł i 2750 zł. Oczywistym jest zatem, że nawet, gdyby skarżący poczynili pewne oszczędności w zakresie niektórych wydatków, nie będą one na tyle duże, aby mogli oni uiścić pełny wpis od skargi (500 zł), bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Jednocześnie, skarżący korzystają z pomocy finansowej dzieci, spłacili także część zadłużenia (co wynika z ich oświadczenia), w związku z czym powinni być w stanie, pomimo obecnej sytuacji finansowej, wygospodarować kwotę 50 zł, na uiszczenie wpisu, w zakresie w jakim nie zostali od niego zwolnieni. Wobec czego w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.