I SA/Wr 128/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Ryszard Pęk Sędziowie: Sędzia WSA – Zbigniew Łoboda Asesor WSA – Dagmara Dominik (sprawozdawca) Protokolant: Michał Kazek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 7 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 2 grudnia 2003 r. Nr [...] ; II. orzeka, iż postanowienia wymienione w pkcie I. nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 7 stycznia 2004 r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 2 grudnia 2003 r. Nr [...] w sprawie nałożenia na L. S. kary pieniężnej w wysokości 3.800 zł. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadził przeciwko J. P. postępowanie egzekucyjne w związku z nieuregulowaniem przez niego należności podatkowych i składek na ubezpieczenie społeczne. W toku przedmiotowego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 18 czerwca 2003 r. dokonał zajęcia wierzytelności dłużnika w należącym do L. S. Przedsiębiorstwie A z siedzibą w J. – L., na łączną kwotę 50.657,97 zł. Następnie jednak Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. ograniczył powyższe zajęcie do kwoty 39.816,69 zł. Zdaniem organu egzekucyjnego dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności w dniu 24 czerwca 2003 r. Jednak w dniu 25 czerwca 2003 r. dłużnik zajętej wierzytelności przekazał na konto zobowiązanego kwotę 55.104 zł. W dniu 8 października 2003 r. L. S. po wcześniejszych ponagleniach ze strony organu egzekucyjnego uznał przedmiotowe zajęcie wierzytelności w wysokości 6.139,16 zł i wpłacił tę kwotę na konto organu egzekucyjnego. Mając na uwadze fakt, iż L. S. pomimo dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności J. P. przekazał dłużnikowi zajętą wierzytelność Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w dniu 2 grudnia 2003 r. wydał postanowienie Nr [...], na mocy którego nałożył na L. S. karę pieniężną w wysokości 3.800 zł. Na powyższe postanowienie L. S. złożył zażalenie zarzucając, iż organ egzekucyjny niezasadnie nałożył karę pieniężną. Strona zarzuciła, iż organ egzekucyjny przyjmując, że doręczenie skarżącemu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności służącej J. P. nastąpiło w dniu 24 czerwca 2003 r. naruszył przepis art. 42 kpa. Pismo to doręczono bowiem zatrudnionej przez L. S. pracownicy w dniu 24 czerwca 2003 r. Pracownica nie otwierała pisma, a zaklejoną kopertę pozostawiła do czasu powrotu strony, która z treścią pisma zaznajomiła się w dniu 26 czerwca 2005 r. Zdaniem strony przekazanie w dniu 25 czerwca 2003 r. J. P. należności pieniężnej nie naruszało przepisów prawa. L. S. stwierdził, iż nie wiedział nic o dokonanym przez stronę przeciwną zajęciu, a przelewy bankowe, w tym przelewy dla J. P. zostały złożone przed dniem 24 czerwca 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. po rozpatrzeniu wniesionego środka zaskarżenia uznał, iż zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i postanowieniem z dnia 7 stycznia 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności nie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 24 czerwca 2003 r. Wskazano, iż przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone w firmie zobowiązanego, będącej jednocześnie miejscem pracy L. S.. Odbioru oraz potwierdzenia odbioru zawiadomienia dokonał pracownik firmy L. S.. Ponadto podkreślono, iż skoro pracownik dysponujący pieczęcią firmy, potwierdził odbiór zawiadomienia to domniemywać należy, że był osobą uprawnioną do odbioru ww. pisma, a jako datę odbioru przedmiotowego pisma przez uprawnionego pracownika należy przyjąć jako datę odbioru tegoż pisma przez skarżącego. Podkreślono także, że strona prowadząc działalność gospodarczą zobowiązana jest należycie zorganizować obsługę biurowo - administracyjno prowadzonego przedsiębiorstwa budowlanego oraz ponosi odpowiedzialność za sposób funkcjonowania tej obsługi. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie przepisu art. 42 kpa poprzez uznanie, że w dniu 24 czerwca 2003 r. zostało mu doręczone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności J. P.. Strona twierdzi, iż zastosowanie ww. przepisu pozwala na przyjęcie, że skutek prawny w niniejszej sprawie mogło odnieść jedynie osobiste doręczenie stronie przedmiotowego pisma. Ponadto skarżący zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń strony przeciwnej z treścią zebranego w sprawie materiału poprzez ustalenie, że zatrudniony przez stronę pracownik potwierdził odbiór zajęcia wierzytelności, kiedy to prawidłowa ocena materiału dowodowego pozwala na przyjęcie, że pracownik ten potwierdził jedynie odbiór przesyłki nie znając jej treści. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty przedstawione w zażaleniu i jednocześnie podniósł, iż przepis art. 42 kpa jednoznacznie ustala sposób dokonywania doręczeń osobom fizycznym czyli pismo powinno być doręczone najpierw w miejscu zamieszkania skarżącego lub w miejscu jego pracy ale osobiście a nie osobie postronnej, jaką była pracownica skarżącego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wypada zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. naruszają prawo w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności było prawnie skutecznie. W przedmiotowej sprawie zawiadomienie takie doręczono pracownicy zatrudnionej w firmie skarżącego w dniu 24 czerwca 2003 r. Należy wskazać, iż przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) mające odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) odrębnie normują doręczanie pism osobom fizycznym (art. 42 kpa), doręczanie zastępcze (art. 43 kpa), fikcję prawną doręczenia pisma (art. 44 kpa) oraz doręczenia podmiotom nie będącym osobami fizycznymi (art. 45 kpa). Skarżący prowadził działalność gospodarczą zgodnie z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej. Forma prowadzenia działalności gospodarczej nie sytuowała skarżącego wśród podmiotów wymienionych w art. 45 kpa tj. jednostek organizacyjnych lub organizacji społecznych, zatem nie był podmiotem, któremu w postępowaniu egzekucyjnym można było doręczyć pismo w lokalu siedziby firmy do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Na poparcie powyższego należy również wskazać, iż w przypadku osób fizycznych, które prowadzą przedsiębiorstwo (firmę) wpisane do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego lub Ewidencji Działalności Gospodarczej, osoby te są podmiotami praw i obowiązków, o których rozstrzyga się w postępowaniu administracyjnym, a nie przedsiębiorstwo (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1996 r., sygn. akt [...] opubl. [...]\). Stąd też w rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma art. 42 kpa, czyli przepis regulujący kwestię doręczeń pism osobom fizycznym w sposób bezpośredni (doręczenie właściwe). Stosownie do powołanego przepisu pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie adresata się zastanie. Doręczanie pism nie powinno stwarzać uciążliwości dla adresata, dlatego też ustalono kolejność miejsc, w których może nastąpić doręczenie. Działanie zgodnie z porządkiem i kolejnością czynności doręczania określonych w art. 42 kpa nie będzie miało znamion nękania adresatów ani ich szykanowania, a będzie wykonywaniem obowiązków wynikających z zasady oficjalności doręczeń wiążącej organ administracyjny (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego", Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005, str. 299). Konkludując powyższe należy stwierdzić, iż doręczenie pisma osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą powinno nastąpić do rąk własnych. Gdyby było inaczej, to przepis ten musiałby zawierać dodatkowe sformułowanie, takie jak w art. 148 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), tj. pisma mogą być również doręczane w miejscu pracy adresata – osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Należy zatem uznać, iż organ egzekucyjny błędnie doręczył zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pracownikowi w miejscu pracy skarżącego. Z uwagi na nieskuteczność doręczenia powyższego zawiadomienia trudno jest uznać, iż skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. dokonał zapłaty na konto zobowiązanego bez zgody organu egzekucyjnego. Wobec braku przesłanek do zastosowania art. 168e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wojewódzki Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. oraz orzekł o kosztach na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji znajdowało uzasadnienie w treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.