I SA/Wr 1290/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 18 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie doradcy podatkowego, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie A. z siedzibą w W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W jego uzasadnieniu wskazała na "bardzo ciężką" sytuację finansową, zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego oraz zablokowanie jej rachunków bankowych przez "komorników sądowych i skarbowych". Nadto podniosła strona skarżąca, że nie uzyskuje bieżących przychodów z działalności gospodarczej z uwagi na sezonowość jej działalności rolniczej i budowlanej oraz spowodowaną chorobą nieobecność w pracy osoby (prezesa spółdzielni) odpowiedzialnej za prowadzenie zleconych spółdzielni prac. Argumentowała dalej, że wskutek drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej obniżone zostało zatrudnienie w skarżącej spółdzielni, wynagrodzenie za pracę członków spółdzielni, którzy do czasu wznowienia działalności Spółdzielni przebywają na urlopie bezpłatnym, i nie ma ona zdalności kredytowej. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca podał, że wysokość jego kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 5.810 zł, wartość środków trwałych - 2.510 zł, stan konta bankowego - (-) 4.200 zł oraz, że za ostatni rok obrotowy według bilansu poniósł stratę w kwocie 20.419 zł. Z przedstawionych do akt sprawy dokumentów poza faktami wskazanymi we wniosku wynika, że w sierpniu 2011 r. skarżąca nie dokonała dostawy towarów ani nie świadczyła usług, natomiast prowadzona wobec jej majątku egzekucja należności publicznoprawnych okazała się na dzień 20 września 2011 r. bezskuteczna. Zarządzeniem z dnia 12 września 2011 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyznaczony został wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. W obecnie zawisłych przed Sądem sprawach ze skargi wnioskodawcy (sygn. akt od I SA/Wr 1288/11 – I SA/Wr 1299/11) wyznaczony został wpis sądowy od skargi w łącznej kwocie 2.877 zł. Z urzędu wskazać należy, że w sprawie A. z siedzibą w W. o sygn. akt I SA/Wr 814/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) ustawy procesowej, a w zakresie częściowym – gdy osoba lub jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy ocenił, że w przypadku skarżącej spółdzielni zaistniała ustawowa przesłanka przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie doradcy podatkowego, określona w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem referendarza sądowego skarżąca spółdzielnia wykazała w sprawie, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Świadczy o tym sytuacja finansowa i ekonomiczna wnioskującej strony, na którą składa się spowodowane niezależnymi od strony okolicznościami wstrzymanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, stanowiącej źródło pozyskiwania przez nią środków pieniężnych oraz brak majątku podlegającego spieniężeniu. Istotne znaczenie w sprawie ma również to, że powyższe okoliczności zostały stwierdzone również w toczących się wobec strony postępowaniach egzekucyjnych. Należy również wskazać na brak poprawy sytuacji finansowej i materialnej strony skarżącej w stosunku do stanu przyjętego przez Sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 814/06 jako podstawę przyznania prawa pomocy w zakresie identycznym z zakresem rozpoznawanego wniosku. Z uwagi na sezonowy i tymczasowy charakter przeszkód dla prowadzenia przez skarżącą spółdzielnię działalności gospodarczej referendarz sądowy odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych innych niż wpis sądowy od skargi, który w chwili orzekania stanowi jedyny ciężar fiskalny związany z rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy, działając na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.