I SA/Wr 1295/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. A z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za czerwiec, lipiec, sierpień i grudzień 2000 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wraz ze skargą kasacyjną od zapadłego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2010 r. oddalającego skargę, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że w chwili obecnej, zarówno z przyczyn rodzinnych, jaki i majątkowych, nie ma możliwości uiścić wpisu od skargi kasacyjnej. Oboje z mężem pracują tylko na umowę zlecenie, a mają dwoje dzieci na utrzymaniu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, ze prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwójką dzieci (ur. w [...] i [...] r.), posiada działkę budowlaną ([...] m2), poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnym ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Mąż nie posiada żadnego majątku. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu umów zlecenie w wysokości 500 zł brutto. Skarżąca dodała, że jest chora na nadciśnienie, w związku z czym wydatkuje miesięcznie 50 zł na lekarstwa. Do wniosku załączono umowę zlecenie skarżącej na okres od [...] do [...] grudnia 2010 r. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie: "p.p.s.a", nadesłane zostały: zeznania podatkowe małżonków za 2009 r., umowy zlecenia męża skarżącej z [...].10 2010 r., [...].02.2011 r. i [...] marca 2011 r., zaświadczenie potwierdzające status strony jako bezrobotnej w okresie od [...] maja 2009 r. do [...] lutego 2010 r. Z zeznań podatkowych wynika, że mąż strony w 2009 r. uzyskał przychód z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 4.757 zł, a skarżąca ze stosunku pracy 2.794,24 zł. Wynagrodzenie brutto męża skarżącej wynosi 500 zł. Ponadto strona wyjaśniła, że zbieżność adresu firmy, w której oboje z mężem są zatrudnieni z miejscem ich zamieszkania wynika z tego, że firma należy do matki skarżącej i to ona jest właścicielem mieszkania, które zajmują. Oświadczyła, że nie mają z mężem rachunków bankowych, kart ani lokat, jak również środków transportu i innych cennych rzeczy ruchomych i nieruchomości. Miesięczne wydatki rodziny obejmują czynsz (w tym woda i prąd) – około 270 zł, żywność około 500 zł, środki czystości około 80 zł, lekarstwa około 100 zł, oraz odzież kupowana 2-3 razy w roku. Jako źródło finansowania wskazane zostały wypłaty z umów zlecenia. Postanowieniem z dnia 16 marca 2011 r. referendarz sadowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia, skarżąca podniosła, że referendarz sądowy błędnie ocenił jej sytuację materialną i rodzinną. Wskazała, że przedłożyła wszystkie dodatkowe dokumenty i oświadczenia, o które została wezwana, dlatego niezrozumiałym jest dla niej stwierdzenie referendarza, że tych dokumentów i oświadczeń nie złożyła. W ocenie skarżącej, wątpliwości referendarza w zakresie jej sytuacji majątkowej noszą walor subiektywny i w istocie sprowadzają się do wskazania na więzy rodzinne odnośnie prowadzonej działalności i zatrudnienia. Zdaniem skarżącej, referendarz nie uwzględnił okoliczności, iż na dziecko z pierwszego małżeństwa, otrzymuje alimenty i koszty te nie są związane z czteroosobową rodziną, lecz tylko dotyczą trzech osób. Ponadto oznajmiła, że w związku z wykonywaniem pracy w ramach działalności rodzinnej, otrzymuje pomoc ze strony rodziny także w utrzymaniu codziennym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "upsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd stosując przepisy ustawy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, a także mając na uwadze zebrany materiał dowodowy rozpoznał wniosek strony. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 upsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zgodnie z pkt 2 powołanego przepisu prawo pomocy następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednak wymaga, że zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania, czy to w części, czy w całości, stanowi odstępstwo od reguły wynikającej z art. 199 upsa, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Powyższe jest konsekwencją konstytucyjnej zasady wynikającej z art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Zatem strona występująca na drogę sądową winna mieć świadomość obowiązku uczestniczenia w kosztach tego postępowania. Wnosząc natomiast o zwolnienie z tego obowiązku, strona musi wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że istnieją w stosunku do niej okoliczności dające podstawę do przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia zaistniałych w tym postępowaniu kosztów sądowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdza, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie, które na obecnym etapie postępowania stanowią koszty wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że w 2009 r. skarżąca ze stosunku pracy uzyskała przychód w kwocie 2.794,24 zł, a mąż strony w wysokości 4.757 zł z działalności wykonywanej osobiście. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwojgiem dzieci ([...]-letnim synem i [...]-letnią córką). Aktualnie małżonkowie otrzymują wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenie po 500 zł brutto. Ich miesięczne koszty utrzymania wynoszą około 950 zł, przy czym, jak oświadczyła skarżąca w sprzeciwie, korzystają z pomocy rodziny. Ponadto skarżąca wraz z mężem nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych i wartościowych ruchomości, zaś należąca do skarżącej nieruchomość, jak to wynika z akt sprawy (z odpisu KW złożonego przy poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy), obciążona jest hipoteką na rzecz Skarbu Państwa z tytułu zaległości podatkowych. Odnosząc się natomiast do podanej w sprzeciwie okoliczności otrzymywania alimentów na rzecz córki skarżącej, wskazać należy, iż okoliczność ta została podniesiona dopiero w sprzeciwie. Zatem podnoszenie tej kwestii jako zarzutu w stosunku do orzeczenia referendarskiego, uznać należy jako bezzasadne. Mając zatem na uwadze aktualną sytuację materialną i życiową skarżącej uznać należy, że nie jest ona w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania swojego i najbliższych. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 upsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.