I SA/Wr 13/02

I SA/Wr 13/02 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 19 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca ) Protokolant: Małgorzata Jakubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2004 sprawy ze skargi A sp. z o.o. we W. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług oddala skargę. Pismem z dnia [...] A z o.o. we W. zwróciła się do Urzędu Skarbowego W. – F. o umorzenie odsetek od zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2000 r. Prośbę umotywowała tym, że zaległość jest związana ze zdarzeniem losowym. Dalej wyjaśniła, że pracownik strony w dniu [...] w drodze do urzędu z korespondencją do wysyłki - w tym deklaracji VAT-7 za maj 2000 r.- zasłabł i zgłosił się do lekarza. Na potwierdzenie tego faktu strona przedłożyła zaświadczenie z dnia [...]. Ponadto podała, że całą korespondencję, pracownica nadała następnego dnia, nie powiadamiając o powyższym kierownictwa firmy. W związku z tym strona utraciła prawo do odliczenia podatku naliczonego za miesiąc maj. Stosownych korekt deklaracji strona dokonała dopiero po otrzymaniu z Urzędu Skarbowego powiadomienia o opóźnieniu. W ocenie strony zapłacenie przedmiotowych odsetek będzie dla niej dodatkową sankcją i spowoduje, że przedsiębiorstwo poniesie znaczne straty. Skarbowy W. F. nie uwzględnił prośby podatnika z uwagi brak podstaw do udzielenia wnioskowanej ulgi i decyzją z dnia [...]odmówił umorzenia odsetek od zaległości z tytułu podatku od towarów i za maj 2000 r. w kwocie [...]. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz ponowne rozpatrzenie sprawy ze względu na naruszenie przepisów podatkowych. Izba Skarbowa decyzją Nr [...]z dnia [...] uchyliła decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania przez Urząd Skarbowy W. – F. w celu określenia prawidłowej wysokości odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług za maj 2000 r. Urząd Skarbowy W.-F., po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w ramach którego ustalono prawidłową kwotę odsetek za zwłokę za okres od [...]do [...]- wydał decyzją Nr [...]z dnia marca 2001 r. na mocy której odmówił Spółce A umorzenia odsetek za zwłoką w podatku od towarów i usług za maj 2000 r.. Organ podatkowy pierwszej instancji wskazał na brak okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie w przedmiotowej sprawie ulgi podatkowej w trybie art. 67 Ordynacji podatkowej. Od powyższej decyzji Spółka A - złożyła w dniu [...]odwołanie, w którym wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnych dot. postępowania łątkowego. Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa we W. decyzją [...]z dnia [...] uchyliła zaskarżoną decyzję w całości przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie Urzędu Skarbowego W. – F. przedmiocie udzielenia ulgi prowadzone było z naruszeniem procedury podatkowej, gdyż ma nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - co wypełnia dyspozycję art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji jakości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji stosownie do postanowień art. 233 § 1 pkt 2 lit. b Ordynacji podatkowej. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...]nr [...]Urząd Skarbowy odmówił umorzenia odsetek. W uzasadnieniu urząd wywiódł, że jakkolwiek argumenty strony o przyczynie powstania jednodniowego opóźnienia w złożeniu deklaracji można uznać za wiarygodne, to nie zwalniają one podmiotu gospodarczego z odpowiedzialności za powstałe uchybienie. Zdaniem Urzędu fakt, że pracownik nie powiadomił podatnika o opóźnieniu, nie zwalnia tego ostatniego z odpowiedzialności za skutki opróżnienia, ponieważ przerzucałoby w istocie na organy skarbowe odpowiedzialność za dobór pracowników i właściwe wykonywanie przez nich czynności służbowych. Urząd ocenił, że zapłata odsetek za zwłokę na zagraża egzystencji strony ani prowadzonej przez nią działalności gospodarczej W odwołaniu z dnia [...] strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, przez nie uwzględnienie okoliczności wskazujących na istnienie interesu podatnika, będącego przesłanką do umorzenia odsetek za zwłokę, przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, naruszenie zasady przekonywania, zgodnie z którą powinien wyjaśnić podatnikowi przesłanki, którymi się kierował, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w wyczerpujący całego materiału dowodowego. Izba Skarbowa utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wywodziła, że zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. O tym co w określonej sytuacji stanowi ważny interes podatnika lub interes publiczny, rozstrzyga podmiot uprawniony do dokonania umorzenia. Decyzja w takiej sprawie ma charakter uznania administracyjnego, a pojęcia ważnego interesu podatnika, interesu publicznego mają szeroki zakres znaczeniowy i powinno być interpretowane w zależności od okoliczności w konkretnej sprawie. Umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest terminowe i powszechne regulowanie zobowiązań podatkowych. Mając na względzie powyższą zasadę prawa podatkowego ulgi w postaci umorzenia winny być przyznawane w rzeczywiście wyjątkowych sytuacjach. Decyzja w takiej sprawie może mieć miejsce gdy zostanie stwierdzone, że w danym przypadku ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny nie jest wskazane lub możliwe wykonanie zobowiązania podatkowego. Izba Skarbowa wywodzi, że obowiązek odprowadzenia odsetek za zwłokę powstaje z mocy prawa, niezależnie od stopnia zawinienia podatnika w powstaniu tej zwłoki. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 53 § 1, art. 55 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłoką. Odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego. Jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłoką stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. W świetle powołanych wyżej przepisów prawnych nie jest uzasadnione domaganie się umorzenia odsetek za zwłokę ze względu na to, iż brak w piśmie Urzędu Skarbowego dnia [...]jak też w całej prowadzonej korespondencji informacji o konieczności zapłaty odsetek za zwłokę. Wymienione wyżej pismo Urzędu Skarbowego jest odpowiedzią na prośbą podatnika - zawartą w piśmie z dnia [...]- o nie wyciąganie konsekwencji z faktu jednodniowego opóźnienia w wysłaniu deklaracji VAT-7 za m-c maj 2000 r. w której Urząd Skarbowy przyjął wyjaśnienia spółki za usprawiedliwione i odstąpił od ukarania karą ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 63, poz. 930 i 931). Odstąpienie Urzędu Skarbowego od ukarania z ustawy karnej skarbowej nie jest równoznaczne z odstąpieniem od dochodzenia należnych odsetek za zwłoką. Z kolei umorzenie między innymi odsetek za zwłoką może nastąpić ewentualnie w przypadku występowania przesłanek o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak ustalono sytuacja ekonomiczno - finansowa strony jest dobra. Ponadto fakt uiszczenia odsetek za zwłokę wywołuje nie tylko skutki procesowe poprzez wygaśnięcie przedmiotu postępowania. Wywołuje pośrednio także skutek pozwalający na merytoryczną ocenę wniosku o ich umorzenie. Po prostu dowodzi, że nie istniały warunki uzasadniające umorzenie. Za szczególną okoliczność uzasadniającą umorzenie uiszczonych odsetek nie nożna uznać faktu ponoszenia stałych wydatków inwestycyjnych. W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej- w ocenie organu odwoławczego - jest bezzasadny. W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła, że organy podatkowe zarówno I jak i II instancji nie zebrały i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co jest niezbędne do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Okoliczności faktyczne sprawy- zdaniem skarżącego- w sposób jednoznaczny wskazują na fakt, iż niedochowanie terminu do złożenia deklaracji w podatku od towarów i usług było spowodowane obiektywnymi przyczynami, niezawinionymi przez stronę postępowania. Opóźnienie było spowodowane nagłym zachorowaniem pracownicy zatrudnionej przez Spółkę, które uniemożliwiło jej złożenie deklaracji VAT -7 w placówce pocztowej, w przewidzianym przez prawo terminie. Uczyniła to dopiero następnego dnia, nie informując o powyższym zdarzeniu swojego pracodawcy. W tym stanie sprawy strona skarżąca dowiedziała się o powyższym uchybieniu dopiero w wyniku interwencji Urzędu Skarbowego W. -F. Ponadto skarżący zarzuca naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na tym, że organ podatkowy stwierdził w swoim piśmie, iż odstępuje od ukarania strony postępowania za opóźnienie w złożeniu deklaracji VAT -7, wskazując jedynie na sposób usunięcia zaistniałych nieprawidłowości. Skarżący podkreśla fakt, iż ani w przedmiotowym piśmie ani w całej korespondencji prowadzonej w przedmiotowej sprawie, organ podatkowy nie wskazywał na konieczność zapłaty odsetek. W tych okolicznościach uzasadnionym było przyjęcie przez stronę postępowania, iż skoro jej wyjaśnienie uchybień zostało pozytywnie rozpatrzone przez organ podatkowy, to nie zostaną na nią nałożone dodatkowe sankcje, nie przewidziane w prowadzonej korespondencji. Zdaniem strony skarżącej podstawą do rozstrzygnięcia powinna być aktualna sytuacja finansowa Spółki, wynikająca z ponoszenia stałych wydatków inwestycyjnych. Taka analiza nie została przeprowadzona przez organy skarbowe, co wskazuje jednoznacznie na naruszenie art. 122 art. 187 § 1 oraz art. 229 ustawy -Ordynacja podatkowa, nakazujących wszechstronne zebranie oraz rozpatrzenie materiału dowodowego w celu rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem strony okolicznością która powinna zostać uwzględniona przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie odsetek jest fakt iż niezachowanie terminu do złożenia deklaracji podatkowej spowodowane zostało przyczynami, które zdaniem organu podatkowego zasługują na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko a dodatkowo podniosła, że zarówno organ I jak i II instancji zbadał sytuację ekonomiczno - finansową Spółki, czego przejawem było wystąpienie przez Urząd Skarbowy - wezwanie z dnia [...]- o dostarczenie odpisów bilansu i rachunku zysków i strat za 1999 r, sprawozdania [...]za I kw. 2000 r. ( strona dostarczyła sprawozdanie [...]za II kw. 2000 r.), deklaracji CIT-2 za 6 miesięcy 2000 r. W aktach sprawy znajdują się żądane sprawozdania finansowe oraz deklaracje podatkowe. Organowi pierwszej instancji była znana kondycja ekonomiczno - finansowa podatnika, czemu dał wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Uregulowanie przedmiotowych odsetek za zwłokę w wysokości [...] nie wpłynęło na wypłacalność skarżącego i nie zagroziło bieżącej działalności. Urząd Skarbowy W. – F. oraz Izba Skarbowa przed wydaniem decyzji wyznaczyła stronie postanowieniem z dnia [...] i postanowieniem z dnia [...] trzydniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Strona miała możliwość zapoznania się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wniesienia swoich uwag oraz przedstawienia innych jeszcze własnych dowodów. Podjęcie przez Urząd rozstrzygnięcia na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego odmiennego od tego jakiego oczekiwała Spółka nie oznacza, że organ nie zbadał i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego- zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie jest zasadna. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie można przyjąć, że wydając zaskarżoną decyzję organy naruszyły prawo w zakresie, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też nie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji. W szczególności chybione są twierdzenia skargi, że organy podatkowe nie należycie wyjaśniły sprawę i nie ustosunkowały się do istnienia po stronie podatnika ważnego interesu uzasadniającego zastosowanie ulgi. Zarówno z akt sprawy, jak też z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że organy wzięły pod uwagę te okoliczności, które miały w sprawie znaczenie. W szczególności przeanalizowały sytuację skarżącej, a także omówiły swoje stanowisko w odniesieniu do podniesionych przez skarżącą pozostałych zarzutów. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji jednoznacznie wynika, że organom znane były okoliczności powstania zaległości podatkowej, a w szczególności przyczyna nie nadania w terminie deklaracji VAT 7. Znana też była organom sytuacja ekonomiczna strony wynikająca z przedstawionych przez stronę dokumentów. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej, wymieniona w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oznacza to, że organy podatkowe we własnym zakresie wypracowują reguły umarzania zaległości podatkowej, jednakże nie są zobowiązane do udzielenia takiej ulgi nawet wtedy, gdy stwierdzą zaistnienie takich okoliczności, o jakich mowa w tym przepisie. Jest oczywiste, że organy nie mogły brać pod uwagę okoliczności na które strona się powołuje bez ich wykazania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że W takich sprawach kontrola Sądu Administracyjnego jest ograniczona do zbadania, czy organ należycie rozważył kwestię ewentualnego występowania ustawowych przesłanek umorzenia zaległości, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a także czy wnioski wyciągnięte przez organy z zebranego materiału dowodowego zostały ocenione zgodnie z zasadami logiki. Jeżeli Sąd stwierdzi, że okoliczności te zostały rozważone, a także organ wyczerpująco swoje stanowisko uzasadnił – nie ma podstawy prawnej do ingerowania w treść rozstrzygnięcia, a tym samym w wypracowane przez organy reguły udzielania tego rodzaju ulg. W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki był wymagany w tej sprawie, jak również, aby zaskarżona decyzja nienależycie uzasadniała stanowisko organu. Nie ma też Sąd podstaw do przyjęcia, że organy nie rozważyły, czy w sprawie występują ustawowe przesłanki umorzenia zaległości podatkowej. W tym stanie rzeczy uznać należy, że cały dostępny organowi materiał w sprawie został zgromadzony, zaś jego ocena nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jakkolwiek organy przyznały, że wskazane przez stronę przyczyny powstania zaległości podatkowej są wiarygodne , to jednak nie oceniły aby były jednoznaczne z tak ważnym interesem podatnika, który uzasadniałby zastosowanie ulgi podatkowej. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż organy w toku postępowania nie naruszyły prawa w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów. Dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.