I SA/Wr 1300/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA - Anetta Chołuj, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2017 sprawy ze skargi: Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej Z. P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta W. z [...] r. odmawiające Z. P. umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynikało z akt sprawy skarżąca wnioskiem z 28 kwietnia 2016 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta W. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r. obejmujących zaległości w podatku od środków transportowych za okresy II/2004; I-II/2005; I-II/2006, podnosząc zarzut się przedawnienia. Powołanym postanowieniem organ I instancji odmówił żądaniu strony. W uzasadnieniu wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wszczętego poprzez zajęcie świadczenia rentowego skarżącej, dokonano szeregu czynności egzekucyjnych, które przewały bieg terminu przedawnienia. Poza wskazanym zajęciem świadczenia rentowego (doręczonym Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych 7 lutego 2007 r.) zajęto rachunek bankowy skarżącej (powiadamiając bank 22 października 2009 r.), następnie prawa majątkowe z tytułu przekazów pocztowych u dłużnika zajętej wierzytelności – Poczta Polska S.A. (22 lutego 2010 r. pismo doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności, który 26 lutego 2010 r. uznał ww. zajęcie), 13 lutego 2012 r. dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej u Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w W. M. J. z tytułu należności przypadającej skarżącej od M. P.. Postanowieniem ww. Komornika z 18 lutego 2016 r. sygn. akt Km [...] orzeczono o przekazaniu kwoty 9.765,51 zł na rzecz Prezydenta Miasta W[...] na poczet zajęcia z 13 lutego 2012 r. Pismem z 11 maja 2016 r. Komornik poinformował wierzyciela, że sprawa została zakończona całkowitą realizacją zajęcia, ale wobec skargi strony akta znajdują się w sądzie, a pieniądze w depozycie. Powołując się na art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej powoływana jako O.p.) oraz opisane okoliczności organ egzekucyjny wskazał, że nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając sprawę w postępowaniu zażaleniowym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało na art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 dalej powoływana jako u.p.e.a.), wskazując na obligatoryjny charakter umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji zaistnienia okoliczności powołanych w tym przepisie, m.in. wskazywanego przez stronę przedawnienia. Odnosząc się do okoliczności sprawy wskazał, że zobowiązania skarżącej z tytułu podatku od środków transportowych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2004, 2005 r. i 2006 r. zasadniczo przedawniłyby się z upływem 31 grudnia 2009 r. za 2004 r., 2010 r. za 2005 r. i 2011 r. za 2006 r. Jednakże zaistniały okoliczności przerywające bieg przedawnienia tj. opisane czynności egzekucyjne. Pierwsza czynność (zajęcie świadczeń rentowych) przerwała bieg terminu przedawnienia 7 lutego 2007 r., zatem zgodnie z art. 70 § 4 O.p., ponowienie zaczął on swój bieg 8 lutego 2007 r. i upłynął 8 lutego 2012 r. Kolejną czynnością egzekucyjną było zajęcie rachunku bankowego 22 października 2009 r., przerywające bieg terminu przedawnienia do 23 października 2014 r. Przy czym, wbrew zarzutom skarżącej, bez znaczenia jest okoliczność bezskuteczności podjętych czynności wobec braku środków na rachunku bankowym. Skuteczne okazało się także zajęcie wierzytelności przysługujących skarżącej przez Komornika Sądowego. Przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło z dniem 13 lutego 2012 r., a zatem przedawnienie upłynie z dniem 14 lutego 2017 r. Odnosząc się do pozostałych czynności egzekucyjnych (zajęcia nadpłaty w podatkach należących do właściwości naczelnika urzędu skarbowego oraz przekazów pieniężnych realizowanych przez Pocztę Polską S.A.) organ odwoławczy wskazał, że nie przerwały one biegu terminu przedawnienia, gdyż strona nie posiadała nadpłaty, jak również istniejących wierzytelności realizowanych przez Pocztę Polską S.A. W skardze strona wnioskowała o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazywała na błędnie ustalony stan faktyczny sprawy. Nie kwestionując przesłanek przerwania biegu terminu przedawnienia skarżąca podkreślała, że skutek ten może wywołać jedynie czynność spełniająca wymogi środka egzekucyjnego, a zatem poprawnie zastosowana. Zajęcie wierzytelności pieniężnej jest możliwie jedynie wówczas gdy istnieje dłużnik tej wierzytelności. Odnosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy skarżąca wskazała, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w W. prowadząc łącznie egzekucję sądową i administracyjną od 2007 r. umorzył postępowanie organu I instancji w 2009r. Wskazała też, że egzekucja z rachunku bankowego była skierowana do banku, w którym strona nigdy nie miała środków finansowych. Prowadząc w tym czasie działalność gospodarczą nigdy nie korzystała z banku przyjmując gotówkę. Odnosząc się do kolejnej czynności wskazała, że 13 lutego 2012 r. nie posiadała żadnej wierzytelności u Komornika Sądowego, którą można by zająć. Wierzytelność wobec M. P. skarżąca sprzedała B. A. na podstawie umowy przelewu z 1 maja 2011 r., poświadczonej notarialnie 7 października 2011 r. Do skargi strona załączyła ww. umowę. Wobec tego zajęcie wierzytelności było bezskuteczne, co wiąże się z przedawnieniem zobowiązań skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Odnosząc się do przedstawionego przez stronę dowodu powołał się na postanowienie Komornika Sądowego z 18 lutego 2016 r. potwierdzające istnienie wierzytelności. Orzeczenie to wg wiedzy Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało zaskarżone do Sądu Rejonowego w W., który postanowieniem z 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I [...] oddalił skargę dłużnika. Na postanowienie wniesiono zażalenie, które nie zostało rozpoznane. Dalej organ podatkowy wnioskował od oddalenie ww. wniosku dowodowego strony wskazując na art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 716 ze zm. dalej powoływana jako p.p.s.a.). Pismem z 13 listopada 2016 r. skarżąca podtrzymała zarzuty zawarte w skardze, dodatkowo wskazując na postanowienie Sądu Okręgowego w S. II Wydział Cywilny z 26 października 2016 r. sygn. akt II [...] zmieniające postanowienie Sądu Rejonowego w W. z 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I [...] poprzez uchylenie postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym M. J. z [...] r. sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 – art. 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm. dalej powoływana jako p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd jeśli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie spór między stronami dotyczył zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony na podstawie powołanych w zaskarżonym orzeczeniu tytułów wykonawczych obejmujących zobowiązania w podatku od środków transportowych za poszczególne okresy rozliczeniowe lat 2004, 2005, 2006. W opinii organów prowadzących ww. postępowanie nie istniały podstawy do jego umorzenia z uwagi na wystąpienie okoliczności przerywających bieg terminu przedawnienia dochodzonych przymusowo należności podatkowych. Zdaniem strony podjęte wobec niej czynności egzekucyjne opisane w zaskarżonym postanowieniu nie mogły wywołać skutków z uwagi na ich wadliwość, w szczególności brak dłużnika zajętej wierzytelności, brak środków na rachunku bankowym i uprzednie umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego (w 2009 r.). Badając legalność zaskarżonego aktu Sąd stwierdza, że w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., co nakazywało uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Zasadnie obie strony sporu wskazują, że w ramach tych mieści się przedawnienie dochodzonej w trybie przymusowym należności. Jak wynika z akt sprawy organy egzekucyjne dążyły do wyegzekwowania od strony zaległości w podatku od środków transportowych za okresy II/2004; I-II/2005; I-II/2006, które przedawniały się co do zasady z upływem odpowiednio 2009 r., 2010 r. i 2011 r. Organy egzekucyjne wskazują jednak na okoliczności przerywające bieg terminu przedawnienia opisane w art. 70 § 4 O.p. Zgodnie z jego treścią bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Rację ma skarżąca, że dla osiągnięcia opisanego w ww. przepisie skutku konieczne jest prawidłowe zastosowanie środka egzekucyjnego. Okoliczności takie nie wystąpiły w odniesieniu do ostatniej z powoływanych w treści zaskarżonego orzeczenia czynności egzekucyjnej. Jak wynika z dokumentu załączonego do pisma procesowego skarżącej z 13 listopada 2016 r. – postanowienia Sądu Rejonowego z 26 października 2016 r. sygn. akt II [...] – skarżąca w dacie zajęcia przez Komornika Sądowego M. J. wierzytelności tj. 13 lutego 2012 r. nie była już wierzycielem, gdyż uprawnienie to zbyła 1 maja 2011 r. na rzecz B. A.. Tym samym w momencie przekazania ww. wierzytelności B. A. nie można było dokonać zajęcia egzekucyjnego, skoro wierzytelność nie należała już do skarżącej. Następnie B. A. sprzedała ww. wierzytelność na rzecz M. A., który uzyskał klauzulę wykonalności na nakazie zapłaty przeciwko M. i J. P., Ponadto 24 czerwca 2014 r. M. A. przystąpił do postępowania egzekucyjnego i poinformował Komornika o przysługujących mu prawach, a zatem 18 lutego 2016 r. kiedy to Komornik wiedział już, że wierzytelność przysługująca pierwotnie skarżącej aktualnie poprzez jej sprzedaż służy M. A., nieprawidłowo orzekł o przekazaniu kwoty 9.765,51 zł wydzielonej dla wierzyciela – Z. P. na rzecz Prezydenta Miasta W. z tytułu zajęcia wierzytelności pieniężnej dokonanego 13 lutego 2012 r. Nie doszło zatem do skutecznego zajęcia wierzytelności w dacie 13 lutego 2012 r., a w konsekwencji do przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonych zaległości do wskazywanej w orzeczeniu daty 14 lutego 2017 r. Okoliczności te jakkolwiek nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie, to w tym czasie istniały, co nakazywało ich uwzględnienie stosownie do powoływanego art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. i uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Nieuzasadnione okazały się natomiast zarzuty skargi dotyczące pozostałych dwóch czynności egzekucyjnych, co zasadnie dostrzega organ nadzoru w treści zaskarżonego postanowienia oraz odpowiedzi na skargę. Jednakże stwierdzone okoliczności powodują przyjęcie, że przerwa biegu terminu przedawnienia trwała do 23 października 2014 r., a zatem zgłoszony przez stronę wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego ocenić trzeba jako zasadny. W tych okolicznościach organ nadzoru winien uwzględnić opisane fakty, rozpoznając zażalenie strony. Jednocześnie wobec stwierdzenia przez organ nadzoru, że nieskuteczne były czynności egzekucyjne w postaci zajęcia nadpłaty w podatkach należących do właściwości naczelnika urzędu skarbowego oraz przekazów pieniężnych realizowanych przez Pocztę Polską S.A., nie mogły one wpłynąć na ocenę biegu terminów przedawnienia, co uzasadnia treść art. 134 § 2 p.p.s.a. W tych okolicznościach, mając na uwadze powołane przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżony akt.