I SA/Wr 1314/13

Wrocław, dnia 21 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. R. (dalej wnioskodawca) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, argumentując, że znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami, którym przekazuje kwotę 800 zł miesięcznie na pokrycie kosztów utrzymania. Uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie 2.500 zł, zaś jego rodzice łącznie 3.919 zł. Nie posiada nieruchomości ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Nie ma oszczędności. W piśmie procesowym z dnia 23 sierpnia 2013 r. podał, że ma "zaległości w płatnościach w ZUS oraz w Urzędzie Skarbowym." Do pisma załączył dokumenty, zgodnie z którymi 2012 roku uzyskał dochód w kwocie 58.404,68 zł przy przychodzie w wysokości 1.387.670,55 zł, natomiast w maju i czerwcu 2013 r. dokonał dostawy towarów i świadczył usługi o wartości odpowiednio 1.550 zł i 29.902 zł. Wnioskodawca przedstawił ponadto dokumenty potwierdzające ponoszenie przez niego kosztów utrzymania mieszkania w kwocie 550 zł, opłacanie rat kredytu na zakup samochodu w kwocie 2.800 zł oraz fakt prowadzenia przeciw niemu postępowania egzekucyjnego (należność główna 207.362,08 zł). Postanowieniem z dnia 18 września 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy wnioskodawcy. W sprzeciwie z dnia 28 września 2013 r. wnioskodawca ponowił swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, modyfikując go o żądanie przyznania mu zwolnienia od kosztów sądowych lub ustanowienie radcy prawnego. Suma wpisu we wszystkich sprawach, które wnioskodawca aktualnie prowadzi przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym we Wrocławiu wynosi 1.556 zł Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) po skutecznym wniesieniu sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy traci moc a sprawa zostaje rozpoznana przez sąd. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 2 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa tylko na wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uniemożliwiała mu poniesienie kosztów sądowych w sprawie czy zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika. Z nadesłanych przez niego dokumentów wynika bowiem, że wnioskodawca dysponuje miesięcznie kwotami umożliwiającymi mu poniesienie wskazanych wyżej kosztów sądowych. Przede wszystkim wskazać należy, że gospodarstwo domowe wnioskodawcy uzyskuje, według jego oświadczenia, stały dochód miesięczny na poziomie 6.419 zł miesięcznie. Na tę kwotę składa się niezajęty w postępowaniu egzekucyjnym dochód samego wnioskodawcy w kwocie 2.500 zł. Tym samym na jednego członka rodziny wnioskodawcy przypada kwota około 2.140 zł miesięcznie, którą to, w świetle doświadczenia życiowego i wskazań ogólnej wiedzy nie można uznać za małą. Nie bez znaczenie pozostaje również fakt, że wnioskodawca w 2012 r. uzyskiwał dochód przekraczający średnio kwotę 4.867 zł brutto miesięcznie a więc znacznie powyżej średniej krajowej. Przyjmując nawet, że wnioskodawca wydatkuje deklarowane 800 zł na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego a nie wykazane rachunkami 550 zł, to z osiąganych przez niego aktualnie dochodów powinna pozostać mu do dyspozycji nieobciążona kwota 1.700 zł miesięcznie, wystarczająca by pokryć koszty sądowe we wszystkich toczących się aktualnie sprawach wnioskodawcy. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Stąd też, przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca powinien dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków. Prawo pomocy nie może bowiem być wygodną formą kredytowania - naruszałoby to bowiem zasadę równości wobec prawa. Zwłaszcza, że jako danina publiczna, koszty sądowe wyprzedzają w kolejności obciążenia inne wydatki, nie związane bezpośrednio z utrzymaniem rodziny zobowiązanego do ich uiszczenia. Wreszcie wskazać należy, że wnioskodawca, pomimo oświadczenia o pozostawaniu w złej sytuacji majątkowej ponosi stałe wydatki, w kwocie 2.800 zł na opłacenie kredytu samochodowego. Wydatki te są wpłacane gotówką w kasie banku i przekraczają deklarowane przez niego dochody, co pozwala przyjąć, że wnioskodawca nie ujawnił Sądowi całości swoich dochodów. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.