I SA/Wr 1315/10

Wrocław, dnia 24 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości z tytułu nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług za listopad 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. G. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dziesięć skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej (sygnatury akt od I SA/Wr 1314 do 1323/10). Łączna wysokość wpisów od tych skarg wyniosła 5.000 zł. Skarżąca uiściła z tego tytułu 1.558 zł. Pismem z dnia 25 listopada 2010 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada dostatecznych oszczędności, by uiścić wpis od skargi bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Jak dalej wskazała, na jej miesięczne dochody składa się wynagrodzenie w kwocie 5640,07 zł netto oraz zysk z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 800 zł netto. Oświadczyła przy tym, że działalność ta przyniosła w 2009 r. stratę. Na miesięczne wydatki skarżącej składają się natomiast: - rata w wysokości około 1.350 zł od zaciągniętego kredytu w kwocie 40.000 zł; - kwota 1.350 zł, ponoszona na utrzymanie skarżącej, w tym koszty utrzymania mieszkania; - inne wydatki, do których skarżąca zaliczyła zakupy żywności, leków oraz opłaty na prowadzenie działalności gospodarczej. W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2010 r. skarżąca podniosła, że w celu skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, pożyczyła pieniądze od członków rodziny oraz zaciągnęła kredyt konsumencki. Podała także, że jej miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 8.184,81zł miesięcznie, na które składają się między innymi: kwota 500 zł na wpłatę do funduszy inwestycyjnych, 361,79 zł wpłaty na rzecz [...] kwota 1.424,70 zł spłaty kredytu oraz 2.600 zł, tytułem spłaty należności podatkowej, wynikającej z zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. Do pisma skarżąca załączyła kserokopie: - umowy pożyczki z dnia 08 października 2010 r., nr [...], zgodnie z którą skarżąca zaciągnęła kwotę 61.313,54 zł; - umowy pożyczki z dnia 19 marca 2010 r., nr [...], na podstawie której zaciągnęła kwotę 43.000 zł; - druki informacyjne o ilości posiadanych jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, zgodnie z którymi w grudniu 2010 r. skarżąca dysponowała jednostkami o łącznej wartości przekraczającej 14.746 zł; - umowy pożyczki z dnia 30 lipca 2010 r.; - wyciągów z rachunku bankowego za okres od września do grudnia 2010 r.; - rachunków za usługi telefoniczne, energię elektryczną; - paragony fiskalne dotyczące między innymi butów i płaszcza na kwotę przekraczającą 1556 zł; - zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2009 r., zgodnie z którym dochód skarżącej wyniósł w tym okresie 98.679,79 zł. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 3 stycznia 2010 r. skarżąca podniosła, że jej aktualne wydatki przekraczają uzyskiwane dochody i to nawet przy pominięciu tych wydatków, które nie zostały uznane przez referendarza sądowego za niezbędne dla utrzymania gospodarstwa domowego. Dalej wskazała, że analiza jej sytuacji majątkowej powinna być dokładna - w obecnej sytuacji nie może ona uiścić jednorazowo całości zaległego wpisu, w wysokości 3442 zł, nawet przy dochowaniu najwyższej staranności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącej (wnioskodawczyni) o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem, bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Stanowi zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mając na uwadze, że koszty te stanowią daninę publiczną, której obowiązek uiszczenia jest powszechny, przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy jest równoznaczne z obciążeniem kosztami postępowania pozostałych podatników. Dlatego też korzystanie z tej instytucji powinno mieć charakter wyjątkowy i być efektem wyważenia interesu publicznego oraz indywidualnego wnioskodawcy. Prawo pomocy nie może być bowiem wygodną formą kredytowania stron, zwłaszcza w sytuacjach, gdy spłacają one inne zobowiązania przed kosztami sądowymi. Działanie takie naruszałoby równość podmiotów wobec prawa. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca powinien dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków, wliczając w to wyzbycie się składników swojego majątku, w zakresie w jakim nie jest on niezbędny do zapewnienia utrzymania sobie i swojej rodzinie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko wnioskodawca może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Ponadto zapewnia, że prawo pomocy zostanie przyznane osobom faktycznie potrzebującym. Należy także zauważyć, że wszelkie dokumenty złożone w dotychczasowym postępowaniu zachowują swoją moc dowodową. Przechodząc do oceny wniosku skarżącej, należy stwierdzić, że nie ma podstaw, by przyznać jej prawo pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, aby nie była w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania, a wręcz przeciwnie, jej aktualna sytuacja finansowa pozwala na uiszczenie wymagalnego wpisu w całości. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 6.440,07zł, posiada jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym o łącznej wartości przekraczającej 14.746 zł. Ponadto z dokumentacji przedłożonej w sprawie jednoznacznie wynika, że skarżąca reguluje bieżące wydatki, jak również zobowiązania natury prywatnoprawnej – kredyty, a także ponosi dobrowolnie inne wydatki, jak np. wpłata na fundusz [...] w wysokości 361,79 zł miesięcznie. Te okoliczności przeczą tezie, że strona znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Bez wątpienia zobowiązania podatkowe strony stanowią dolegliwość odczuwalną w jej domowym budżecie niemniej jednak, nie można na tej podstawie twierdzić, że skarżącej nie stać na poniesienie kosztów sądowych związanych z jej udziałem w postępowaniu. Stwierdzić należy, że sytuacja materialna strony nie nosi znamion wyjątkowości na tyle, aby zwolnić ją od ponoszenia kosztów sądowych w żądanym zakresie. Jak wskazano wcześniej, strona posiada jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, a nadto za 2009 r., skarżąca uzyskała znaczący dochód w wysokości 98.679,79 zł. A zatem strona dysponuje znacznymi, w stosunku do wysokości wymaganego wpisu, środkami finansowymi, ulokowanymi w funduszach inwestycyjnych. Korzystanie z tych narzędzi finansowych, dowodzi, że skarżąca nie potrzebuje zgromadzonych tam środków do zaspokajania swoich podstawowych potrzeb bytowych oraz, że dysponuje pewnymi nadwyżkami finansowymi, które przeznacza na inwestycje. Wspomniane środki mogą zatem stanowić źródło zapłaty wpisu w sprawie (jak i w pozostałych dziewięciu). Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.