I SA/Wr 132/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia WSA – Zbigniew Łoboda Sędziowie: Sędzia NSA - Halina Betta Asesor WSA – Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Szymon Krzyszczuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 października 2006 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych podatku od nieruchomości za lata 1998-1999 z odsetkami oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych podatku od nieruchomości za lata 1998-1999 w kwocie [...] wraz z odsetkami. W motywach rozstrzygnięcia – w zakresie ustaleń faktycznych – organ odwoławczy podał, że jak ustalono – G. C. zwróciła się z wnioskiem o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości wraz z odsetkami. Decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] orzekająca o umorzeniu 50% odsetek od zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości pod warunkiem zapłaty zaległego podatku została przez organ odwoławczy uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozstrzygając sprawę Prezydent Miasta L. pismem z dnia [...] wezwał G. C. – zgodnie z zaleceniem organu odwoławczego – o dostarczenie dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową oraz warunki zamieszkania. Do dnia wydania decyzji, strona nie dostarczyła żądanych dokumentów, a wszelkie próby skontaktowania się z podatniczką w celu sporządzenia protokołu o stanie majątkowym okazały się bezskuteczne. Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami, wywodząc, iż powyższe okoliczności sprawy dowodzą o braku zainteresowania sprawą. W ocenie organu, brak współpracy z organem podatkowym w celu ustalenia sytuacji majątkowej i finansowej przemawia za nieuwzględnieniem wniosku o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej zmianę. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz błąd w ustaleniach faktycznych sprawy. Podniosła, że w wyznaczonym terminie nie mogła stawić się do organu celem sporządzenia protokołu o stanie majątkowym, bowiem nie przebywała w miejscu zamieszkania a fakt ten został zgłoszony w Urzędzie Miejskim przez jej syna. Ponownie podkreśliła, że nie jest w stanie uregulować ciążącej na niej zaległości, zaś ocena jej możliwości finansowych nie może być dokonywana na podstawie posiadanego przez nią majątku lecz na podstawie uzyskiwanych bieżących dochodów. Podkreśliła, że w chwili obecnej utrzymuje się jedynie z emerytury, alimentów oraz pracy dorywczej i nie wie jaki plan wydatków ma przedstawić. Wskazała, że wobec licznych umorzeń kwot podatku dokonanych przedsiębiorcom, uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym zakresie nie oznacza przyznawania ulg tylko znajomym urzędnikom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji tj. art. 67 a Ordynacji podatkowej wskazało, że udzielenie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej, uzależnione jest od wystąpienia w sprawie "ważnego interesu podatnika" lub interesu publicznego". Organ odwoławczy wyjaśnił, iż na podatniku ciąży obowiązek przedstawienia i ujawnienia dowodów potwierdzających okoliczności pozostawania w sytuacji uniemożliwiającej zapłatę zobowiązania podatkowego. Podkreślił, że organ I instancji poczynił starania celem uzyskania od strony dowodów świadczących o jej sytuacji materialnej, które na skutek zachowania podatniczki okazały się bezskuteczne. Wskazał, że brak przedstawienia przez stronę dowodów, które są w jej posiadaniu, nieudzielanie informacji żądanych przez organ podatkowy oraz brak zainteresowania toczącym się postępowaniem nie może pozostawać bez wpływu na treść rozstrzygnięcia podejmowanego w sprawie. Zdaniem organu, jest to na tyle istotne, że wszelkie ulgi podatkowe stanowią odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, a zatem podatnik ubiegając się o ulgę musi wykazać wyjątkowość okoliczności uniemożliwiających zapłatę zaległego podatku. Jak wywodził organ odwoławczy, pismem z dnia [...] organ I instancji zwrócił się do wnioskodawczyni o przedstawienie dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki w skali miesiąca, jednak strona pomimo prawidłowego doręczenia pisma, nie przedstawiła żądnych dokumentów w wyznaczonym terminie. Nie przedstawiła ich także również w okresie wyznaczonym stronie do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie strony przed wydaniem zaskarżonej decyzji, uniemożliwiało ustalenie jej rzeczywistej sytuacji finansowej, jako jednej z przesłanek odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Także inne ustalone w postępowaniu okoliczności, choćby takie jak zakup nieruchomości przy ul. S. w [...], wskazuje, że w istocie udzielenie żądanej przez skarżącą ulgi nie znajduje uzasadnienia, w szczególności biorąc pod uwagę kwotę zaległości podatkowej wraz z odsetkami w odniesieniu do poniesionych wydatków na zakup domu w okresie, kiedy ciążyło na podatniczce zaległe zobowiązanie podatkowe. Dowodzi to faktu, że strona mimo, że posiadała oszczędności w [...] nie zapłaciła ciążącego na niej zaległego zobowiązania, lecz nabyła kolejna nieruchomość. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca, szeroko opisując sposób nabycia nieruchomości, kwestionuje powstanie obowiązku podatkowego W przedmiocie zaskarżonej decyzji skarżąca odnosząc się do zarzucanej jej okoliczności nieudokumentowania swojej sytuacji materialnej wyjaśniła, iż zakup nieruchomości przy ul. S. dokonała ze sprzedaży mieszkania oraz oszczędności jakie jeszcze posiadała. Dodała, że dokumenty o dochodach, odcinek emerytury dostarczyła, jednocześnie przyznała, że nie przedłożyła oświadczenia o ponoszonych wydatkach. Wyjaśniła, iż kolejna nieruchomość będąca w jej posiadaniu przy ul. I. jest do sprzedaży od [...] i nie ma na nią nabywcy. Wnosi o dokonanie oceny jej sytuacji materialnej z pozycji obecnych możliwości finansowych, a nie według posiadanych nieruchomości. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270), przywołanej w dalszych wywodach – skrótowo – jako p.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane, oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje nie uchybiają obowiązującemu prawu. Stosownie do treści art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Jeżeli więc organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość (odsetki) może być umorzona. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektyzowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Decyzja uznaniowa jest przez Sąd uchylana w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, że na wynik sprawy mogło to mieć wpływ istotny. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.( vide wyrok NSA 2003.09.26, sygn. akt III SA 2457/02LEX nr 145036). Tego rodzaju uchybień procesowych zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucić nie można. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji przed ponownym rozpoznaniem wniosku o umorzenie zaległości – zgodnie z zaleceniem organu odwoławczego – wzywał stronę do wykazania jej sytuacji majątkowej. Dokumentują te zdarzenia m.in. wezwanie z dnia [...] o dostarczenie wskazanych dokumentów, oraz oświadczenie poborcy Wydziału Finansowego Referatu Egzekucji z dnia [...], "że nie zastał w dniach [...] i [...] G. C. w miejscu zamieszkania w celu spisania protokołu o stanie majątkowym". Skarżąca jednak na etapie całego postępowania przed I i II instancją nie przedstawiła żądanych dokumentów. Słusznie zatem wywiodły organy, że bierna postawa skarżącej uniemożliwiła ustalenie organowi jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Nie można również zarzucić organom przekroczenia zasad uznania administracyjnego przez przyjęcie, że inne ustalone w postępowaniu okoliczności, choćby takie jak zakup nieruchomości przy ul. S. w [...], nie uprawniają do udzielenie żądanej przez skarżącą ulgi. Organ ocenia bowiem całą sytuacją majątkową strony . Za nietrafny należy więc uznać zarzut formułowany w skardze, iż organy powinny oceniać jedynie bieżące dochody podatnika natomiast nie są uprawnione do oceny całego majątku w skład którego wchodzą m.in. nieruchomości. Sąd stwierdził, że w toku postępowania w rozpoznawanej sprawie podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrano dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek tej decyzji. Wydana na ich podstawie decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły również całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek. Sąd uznał, że w ramach swego uznania organy podatkowe nie naruszyły art. 191 Ordynacji podatkowej, regulującego zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym. W tym miejscu godzi się zauważyć, iż nie bez znaczenia w sprawie jest również istota podatku od nieruchomości, który jest podatkiem typu majątkowego, a więc zależnym tylko od faktu posiadania nieruchomości, nie zaś od tego, czy nieruchomość przynosi dochody (straty) lub czy podatnik dysponuje środkami pieniężnymi na zapłatę podatku. Przyjęcie tych przesłanek prowadziłoby w rzeczy samej do "zniesienia obowiązku podatkowego". Innymi słowy, naruszałoby zasadę powszechności opodatkowania ( vide wyrok wsa w Olsztynie 2004.05.20, sygn. akt III SA 2919/03, POP 2005/4/89). Zwrócić też należy uwagę, iż skarżąca zakupiła kolejną nieruchomość wiedząc, że spoczywa na niej obowiązek uiszczenia podatku od wcześniej zakupionej nieruchomości, tym samym zgodzić się należy z organami że mimo, iż skarżąca posiadała oszczędności w [...] nie zapłaciła ciążącego na niej zaległego podatku. Dlatego w konkluzji stwierdzić należy, iż z uwagi na charakter podatku od nieruchomości nie jest przesłanką do umorzenia zaległości w tym podatku wskazanie przez podatnika nieposiadania wystarczających środków pieniężnych na zapłatę podatku jako ważnego interesu podatnika, o czym stanowi art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.