I SA/Wr 1320/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, skarżąca G. S., reprezentowana w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez adwokata, uiściła kwotę 100 zł na poczet wpisu sądowego od skargi i jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego żądania strona skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada oszczędności, które pozwoliłyby jej na uiszczenie wpisu bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Dalej podała, że z tytułu świadczonej pracy uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 5.640,07 zł (netto) miesięcznie, zaś kwotę 880 zł (netto) tytułem dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, która w roku 2009 przyniosła stratę. Uzyskiwaną w ten sposób kwotę skarżąca przeznacza na spłatę kredytu w ratach w kwocie ok. 1.300 zł miesięcznie, własne utrzymanie, w tym czynsz za wynajem mieszkania w kwocie 1.350 zł. Nadmieniła także, iż pozostaje jej do uregulowania zaległość podatkowa w kwocie ok. 36.000 zł oraz do spłaty kredyt w kwocie ok. 40.000 zł. W treści pisma procesowego z dnia 12 grudnia 2010 r. pełnomocnik procesowy skarżącej podał, że w celu uzyskania środków finansowych na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika zaciągnęła ona pożyczki u członków swojej rodziny i rozszerzyła do granic możliwości finansowych już wcześniej zaciągnięty kredyt konsumencki oraz, że jego mandat korzysta z rozłożenia na raty zaległości podatkowych, wynikających z decyzji podatkowych zaskarżonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Nadto określił miesięczne wydatki skarżącej w łącznej kwocie 8.184,81zł, na którą składają się m. in. kwota 500 zł wpłat na fundusze inwestycyjne, kwota 361,79 zł wpłat na rzecz "A", kwota 1.424,70 zł spłaty kredytu oraz kwota 2.600 zł tytułem spłaty należności podatkowej, a które G. S. ponosi z uzyskiwanego dochodu oraz kwot pieniężnych uzyskiwanych od osób najbliższych. Z przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie dokumentów wynika, ponad wcześniej oświadczone przez wnioskodawcę fakty, że wartość stanowiących jego własność jednostek udziałowych w funduszach inwestycyjnych to kwota 14.746,90 zł, a w roku 2009 uzyskał dochód w łącznej kwocie 98.679,79 zł. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił stronie zwolnienia od kosztów we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od w/w postanowienia skarżąca powtórzyła argumentację wskazaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z urzędu należy wskazać, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu oczekuje na rozpoznanie 10 spraw ze skarg G. S., które zostały zarejestrowane pod sygn. akt od I SA/Wr 1314/10 do I SA/Wr 1323/10. Łączna wysokość wpisów w tych sprawach wynosi 5.000 zł, z czego skarżąca uiściła 1.558 zł, wnosząc – co do pozostałej wysokości – wnioski o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej u.p.s.a.), sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu (tym razem przez Sąd) wedle reguł wskazanych w art. 246 § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 i u.p.s.a. oraz przy uwzględnieniu treści art. 199 u.p.s.a. Pierwsze dwa z powołanych wyżej unormowań dotyczą przesłanek jakie winien spełniać wnioskodawca ubiegając się o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Przepis art. 199 u.p.s.a. wprowadza natomiast obowiązek odniesienia tych unormowań do generalnej reguły wynikającej z przepisu art. 199 u.p.s.a., a mianowicie, że co do zasady, strony postępowania sądowego obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Zestawienie wskazanych regulacji, tj. łączna analiza wynikających z nich dyrektyw, pozwala na realizację konstytucyjnej zasady prawa do Sądu przy jednoczesnym zachowaniu reguły, że przyznanie prawa pomocy w zakresie wymaganych kosztów sądowych winno wystąpić w sytuacjach wyjątkowych, nie pozostawiających wątpliwości Sądu, że zdobycie przez stronę środków niezbędnych do jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, tj. obiektywnie, niemożliwe lub w znacznym stopniu zagraża jej podstawowym potrzebom egzystencji. Rozpatrując w myśl powołanych kryteriów złożony w sprawie wniosek w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Sąd nie stwierdził podstaw do jego uwzględnienia. Podstawę prawną do ewentualnego udzielenia skarżącej zwolnienia od kosztów w zakresie przez nią wnioskowanym stanowi przepis art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a., zgodnie z którym, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Odnosząc powołane przesłanki do sytuacji majątkowej skarżącej Sąd nie znalazł uzasadnienia pozwalającego twierdzić, iż wymagany wpis od skargi w kwocie 500 zł (przy uwzględnieniu, że strona uiściła na jego poczet kwotę 100 zł) stanowić będzie dla skarżącej obciążenie finansowe porównywalne do sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie, tj. stwarzającym niebezpieczeństwo zagrożenia podstawowym potrzebom egzystencji strony. Należy przypomnieć, że sytuacja majątkowa strony, rozważana w odniesieniu do wysokości otrzymywanego przez nią wynagrodzenia za pracę 5.640,07 zł (netto), nadto, przy uwzględnieniu dodatkowego źródła dochodu (średnio ok. 1000 zł) w postaci prowadzonej przez nią działalności gospodarczej jest dobra, w szczególności na tle przeciętnych zarobków społeczeństwa polskiego. Bez wątpienia, zobowiązania podatkowe strony stanowią dolegliwość odczuwalną w jej domowym budżecie, niemniej, nie można na tej podstawie twierdzić, że skarżącą nie stać na poniesienie kosztów sądowych związanych z jej udziałem w postępowaniu. Należy podkreślić, że strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie wykazała, by na jej utrzymaniu pozostawały inne osoby, a nadto, posiada oszczędności zgromadzone w funduszach inwestycyjnych. Okoliczności te odniesione do wysokości deklarowanych przez skarżącą dochodów pozwalają uznać, że pozostała do zapłaty kwota 400 zł jaką skarżąca obowiązana jest uiścić tytułem opłaty sądowej w sprawie mieści się w granicach zdolności płatniczej strony. Tym bardziej, że , jak wynika z akt sprawy, skarżąca ponosi także dobrowolnie inne znaczące wydatki, jak np. wpłata na fundusz "A" w wysokości 361,79 zł miesięcznie. Dokonanej przez Sąd oceny zasadności wniosku nie może podważać fakt, że prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza wykazała ujemny wynik w ostatnim okresie bilansowym. Należy nadmienić, że działalność gospodarcza prowadzona przez stronę stanowi dodatkowe źródło dochodu, zaś zasadnicze źródło utrzymania, co wymaga podkreślenia – stałego, stanowi wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, które, jak to zostało akcentowane wcześniej, jest wysokie na tle średniej płac w Polsce. Uzupełniająco należy dodać, że stan majątkowy strony, zgodnie z podkreślanym przez Naczelny Sąd Administracyjny obowiązkiem poddawania go wszechstronnej ocenie także z punktu widzenia ilości prowadzonych postępowań (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt I FZ 293/10), Sąd odniósł także do wysokości obciążeń jakie skarżąca w sumie zobowiązana jest ponieść przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w związku ze złożonymi skargami w sprawach o sygn. akt od I SA/Wr 1314/10 do I SA/Wr 1323/10. Wymagana we wszystkich wymienionych sprawach łączna wysokość wpisów w kwocie 5.000 zł nie narusza – w ocenie Sądu – wydatków domowego budżetu strony w stopniu zagrażającym potrzebom jej podstawowych potrzeb życiowych. Jak wskazano wcześniej, strona posiada oszczędności w funduszach inwestycyjnych, nadto, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2009 r., skarżąca uzyskała znaczący dochód. Odnosząc się do argumentu strony, a tego mianowicie, że część dotychczasowych wydatków, w tym także koszty pomocy prawnej, skarżąca sfinansowała dzięki pomocy finansowej rodziny (siostry) należy podnieść, że korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika, w przeciwieństwie do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie jest warunkiem koniecznym do skutecznego wszczęcia postępowania przed sadem, czego skarżąca winna mieć świadomość. Skoro zatem skarżąca zamierzając wnieść skargę w sprawie dysponowała ograniczonymi środkami pieniężnymi, winna te środki w pierwszej kolejności przeznaczyć na pokrycie niezbędnych kosztów sądowych z tym faktem związanych. Na marginesie przedstawionych rozważań należy podkreślić, że odmowa przyznania stronie prawa pomocy nie narusza konstytucyjnie gwarantowanego prawa do Sądu o jakim mowa w treści art. 45 Konstytucji RP. W nawiązaniu do poczynionej uwagi należy wyjaśnić, że na wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu składają się trzy następujące elementy: 1) prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury przed sądem (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym), 2) prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, 3) prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd. Przyznanie jednostce prawa (o randze konstytucyjnej) do sądu nie oznacza, że prawo to nie może podlegać ograniczeniom, w tym przypadku majątkowym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt II FZ 105/08, LEX nr 444365). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.