I SA/Wr 1323/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2014 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, zastępowany przez adwokata, wnosząc skargę kasacyjną, wniósł jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wydaje na leki około 400-500 zł, a emeryturę otrzymuje w kwocie 1.372 zł, pozostałą część zajmuje komornik. Wnioskodawca przeznacza około 800 zł na życie. Sporadycznie pomaga mu syn, wspierając robieniem zakupów. Syn nie ma możliwości pokrycia opłat. Wnioskodawca nie prowadzi żadnej dodatkowej działalności gospodarczej, nie pracuje, jest schorowany, po amputacji części palców. Choruje też na boreliozę i co pewien czas zmuszony jest do pobytu w szpitalu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego została zakreślona. Wnioskodawca podał, że posiada nieruchomości gruntowe, głównie rolne, zajęte przez komornika. Poza tym nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Dodał, że z siostrą prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Emerytura wnioskodawcy wynosi netto 1.372,07 zł, co zostało potwierdzone odcinkami wypłaty za poszczególne miesiące. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił leki 400-500 zł, żywność 800 zł i kredyt 1.056,60 zł (do spłaty pozostało 50.702 zł). Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych na etapie wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił uwzględnienia żądania wniosku. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W dniu 16 maja 2017 r. na rachunek Sądu dokonano wpłaty wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na obecnym etapie postępowania wnioskodawca zobowiązany będzie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie równowartości połowy wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Jak wynika bowiem z przytoczonej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania ubiegającego się o przyznanie praw pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W takich też okolicznościach w niniejszej sprawie wnioskodawca został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów. Pozostawiając wezwanie bez odpowiedzi w rezultacie nie usunął braków i wątpliwości co do jego możliwości płatniczych. Co więcej, na poprzednim etapie postępowania, ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z obowiązkiem uiszczenia wpisu od skargi, wnioskodawca również uchylił się od nałożonego na niego obowiązku udostępnienia stosownych oświadczeń i dokumentów. Natomiast na urzędowym formularzu złożył podobne oświadczenia, a następnie uiścił wpis od skargi w wysokości 2.000 zł. Nie jest w rezultacie jest wiadome, z czego wnioskodawca pokrywa bieżące koszty utrzymania, to jest przykładowo na media, których kwota nie została podana, a wnioskodawca twierdzi, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie – skoro po spłacie raty kredytu pozostaje mu do dyspozycji zaledwie 300 zł. Wnioskodawca wskazuje jedynie, że syn wspiera go w robieniu zakupów. Poza tym wnioskodawca nie złożył żadnych wyjaśnień co sposobu wykorzystywania posiadanych nieruchomości rolnych. Jakkolwiek nieruchomości te są objęte zajęciem komorniczym, nadal jednak pozostają do dyspozycji wnioskodawcy i mogą stanowić dla niego dodatkowe źródło dochodów. Przy czym sam fakt zajęć egzekucyjnych także nie został potwierdzony mimo, że wnioskodawca został do tego zobligowany. Podkreślenia wymaga, że przyznanie prawa pomocy, które jest równoznaczne z udzieleniem wsparcia ze strony Skarbu Państwa i stąd instytucja ta ma wyjątkowy charakter, nie może opierać się wyłącznie na oświadczeniach strony złożonych na urzędowym formularzu wniosku. Przez wykazanie przesłanek uwzględnienia żądania wniosku należy rozumieć ich udowodnienie, co w przypadku przedmiotowego wniosku nie miało miejsca (poza kwotą emerytury). Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.