I SA/Wr 1335/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec i kwiecień 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący działający przez radcę prawnego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł, wniósł o zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. Wskazał, że jest obecnie na bezpłatnym urlopie i aktywnie poszukuje nowej pracy. W podobnej sytuacji jest jego żona. W 2008 r. wnioskodawca zawarł umowę kredytową na zakup mieszkania we frankach szwajcarskich. Zobowiązanie kredytowe zostało podjęte z maksymalnym wykorzystaniem możliwości finansowych. Pogorszenie się sytuacji zawodowej zbiegło się ze wzrostem rat kredytowych w związku ze zmianą kursu waluty i w krótkim czasie wnioskodawca znalazł się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Obecnie zmuszony jest do korzystania z pomocy rodziny i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Na urzędowym formularzu datowanym na 4 stycznia 2016 r. skarżący podał, że jest bezrobotny, bez zasiłku, w trakcie poszukiwania pracy. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz z dwójką jej dzieci z poprzedniego małżeństwa (ur. w 1999 i 2002 r.). Posiada mieszkanie o powierzchni 66 m2, na który zaciągnięty został kredyt, poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Na formularzu stosowanym w postępowaniu cywilnym wnioskodawca nadto wskazał, że posiada wierzytelność w A Sp. z o.o. w wysokości 40.000 zł za wykupione wierzytelności. Przedmioty wartościowe zostały sprzedane w celu zaspokojenia roszczeń komorniczych oraz na bieżące potrzeby życiowe. Z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Rodzina wnioskodawcy uzyskuje dochody w łącznej wysokości 1.700 zł netto z tytułu alimentów na dzieci oraz zasiłku wychowawczego i rodzinnego. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: kredyt około 680 CHF, czynsz 728 zł i energia 200 zł. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności ani środków finansowych na rachunkach bankowych. W 2013 r. złożył dyspozycje zamknięcia wszystkich rachunków bankowych, jakie posiadał – jako osoba pokrzywdzona przez system bankowy w związku z zaciągniętym kredytem w CHF. Obecnie oboje z żoną są bezrobotni, poszukujący pracy. Stosunek pracy ustał z dniem 1 czerwca 2016 r. Miesięczne wydatki to ww. kredyt, czynsz i energia. Koszty utrzymania 4-osobowej rodziny są na poziomie około 1.500-2.000 (poza czynszem i mediami). Źródłem ich finansowania była aktualnie sprzedaż rzeczy ruchomych (komputer, zegarki, udziały spółek, wierzytelności) oraz środki, jakie żona otrzymuje z MOPS. Wnioskodawca nie posiada wartościowych rzeczy, w tym samochodu. Pełnomocnik został sfinansowany ze sprzedaży rzeczy ruchomych. Przedłożone zostało zeznanie podatkowe za 2015 r. wyłącznie wnioskodawcy z uwagi – jak wskazał – na małżeńską rozdzielność majątkową. Z zeznania tego wynika, że skarżący w 2015 r. uzyskał przychody ze stosunku pracy w wysokości 20.749,37 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie może zostać uwzględniony. Podstawą prawną jego rozpoznania są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższej regulacji, to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Przy czym realizacja tego obowiązku nie polega na wskazywaniu danych co do swojej sytuacji finansowej i majątkowej w sposób wybiórczy, ograniczając się tylko do tych, które nakazywałyby przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów swego udziału w sprawie. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące – co należy podkreślić – dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oznacza to, iż wnioskodawca zobligowany jest przedstawić jak najobszerniej wszystkie ww. aspekty (stan majątkowy, finansowy i rodzinny), aby możliwe było odtworzenie jego rzeczywistych, obiektywnie postrzeganych możliwości płatniczych. Poza tym wszystkie oświadczenia winny być logiczne i wiarygodne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że w kwestii wpływu okoliczności małżeńskiej rozdzielności majątkowej na ogólną ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy niejednokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne podkreślając, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie obowiązani są – każdy według swoich sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych – przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, między innymi uregulowania zawartego w art. 27 k.r.o. (por. postanowienie NSA z 24 września 2013 r., sygn. akt II FZ 752/13). W związku z tym poszerzenie ustaleń faktycznych o dokumenty dotyczące bezpośrednio żonę skarżącego, w celu ustalenia sytuacji majątkowej samego skarżącego, było konieczne (zob. postanowienie NSA z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt I GZ 417/13 oraz z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GZ 179/16). Wnioskodawca tymczasem, zasłaniając się rozdzielnością majątkową, nie przedstawił żadnych dokumentów finansowych dotyczących jego żony – nie tylko zeznania podatkowego, ale także wydruków historii rachunków bankowych. Nie złożył też oświadczenia, czy takie rachunki żona w ogóle posiada. Zatem już powyższe – brak danych co do sytuacji finansowej żony skarżącego – utrudnia ocenę faktycznych możliwości płatniczych samego wnioskodawcy. Poza tym, zdaniem referendarza, jako niewiarygodne należy ocenić wyjaśnienia co do źródeł finansowania bieżących wydatków rodziny, które zresztą nie są przedstawione w sposób szczegółowy, do czego wnioskodawca został zobligowany wezwaniem z dnia 13 grudnia 2016 r. Jak wynika z oświadczenia, wydatki te miesięcznie wynoszą łącznie około 5.600 zł (na kwotę tę składa się rata kredytu, czynsz, energia, koszty utrzymania 4-osobowej rodziny), pokrywane są z alimentów i zasiłków w wysokości 1.700 zł oraz ze sprzedaży rzeczy ruchomych. Stan ten się utrzymuje od 1 czerwca 2016 r. Stąd należałoby wnosić, że od ponad pół roku co miesiąc, ze sprzedaży rzeczy, udziałów i wierzytelności wnioskodawca uzyskuje około 4.000 zł. Dodatkowo z tych samych źródeł pokrywane były roszczenia komornicze oraz wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika. Nadto wnioskodawca oświadczył, że jest bezrobotny, a jego jedynymi zasobami pieniężnymi są wierzytelności w spółce z o.o. A. Z kolei z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego (aktualnego na dzień wydania niniejszego postanowienia, pesel zgodny z podanym w aktach sprawy) wynika, że wnioskodawca jest współudziałowcem i jedynym członkiem zarządu w wymienionej wyżej spółce, jest również współudziałowcem w D Sp. z o.o. oraz członkiem rady nadzorczej w B S.A. Powyższe ustalenia wskazują zatem, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji finansowej i majątkowej w sposób na tyle rzetelny, aby było możliwe odtworzenie jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a dalszej kolejności ocena jego zdolności w partycypowaniu w kosztach sądowych w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy wniosek należało uznać za nieuzasadniony. W związku z tym postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.