I SA/Wr 1339/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia i odpowiedzialności podatkowej za zaległość podatkową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie B. O. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniała, że jej sytuacja finansowa jest bardzo zła, jest zatrudniona na ½ etatu z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1.317 zł (brutto), przy czym od września do grudnia 2012 r. na skutek braku zleceń w była na urlopie bezpłatnym i korzysta z pomocy finansowej dorosłych dzieci. Wskazała skarżącą także, że przysługuje jej ¼ udziału w prawie własności domu o powierzchni 157,75 m². Z dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że w roku 2011 wnioskująca strona uzyskała dochód w kwocie 14.469 zł, swoje miesięczne wydatki w kwocie 1.203,17 zł pokrywa z dochodów oraz pożyczek od matki uzyskującej emeryturę. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca pełni funkcje prezesa zarządu A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. i jednocześnie wspólnikiem w tej spółce, którego udziały mają wartość 35.000 zł. Z urzędu wskazać należy, że w dwóch sprawach ze skargi B. O., zarejestrowanych pod sygn. akt I SA/Wr 1339/12 i I SA/Wr 1340/12 skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w łącznej kwocie 1.000 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art.246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający z akt sprawy, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa pomocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, oraz interesu strony skarżącej. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, tj., iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. B.O. wykazała wprawdzie, że jej bieżące dochody nie pozwalają jej ponieść kosztów sądowych należnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jednak uwagę zwrócić trzeba na faktu posiadania przez skarżącą udziałów w A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. o wartości 35.000 zł. W ocenie referendarza sądowego orzekającego w sprawie fakt dysponowania majątkiem o takiej wartości, wielokrotnie przekraczającej kwotę kosztów sądowych należnych w sprawach wnioskodawcy, nie pozwala na zaliczenie go do osób ubogich, kiedy jego stan majątkowy porównać z poziomem życia i statusem majątkowym innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów zostałby przeniesiony. Tym samym nie może skarżąca skorzystać z prawa pomocy przeznaczonego, jak to wyżej wskazano, dla osób charakteryzujących się ubóstwem. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ziszczenia się w jej sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.