I SA/Wr 1343/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący B.S. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W jego uzasadnieniu podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, małżonkowie są zatrudnieni w wymiarach 1/8 etatu i uzyskują wynagrodzenia w kwotach po 200,00 zł miesięcznie, koszt miesięcznego utrzymania skarżącego sprowadza się do zakupu żywności za kwotę 150 zł. Do wniosku skarżący załączył kserokopię zeznań podatkowych PIT 37 swojego oraz żony o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2012, z których wynika, że małżonkowie zadeklarowali w 2012 r. przychód w kwotach po 2.200,00 zł. Zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2013 r. wezwano skarżącego do przedłożenia szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków i lokat bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące, aktualnego, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków skarżącego i jego gospodarstwa domowego (opłaty: czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów i pożyczek bankowych i prywatnych, podatki, zajęcia komornicze, inne) ze wskazaniem źródeł ich finansowania z załączonymi dowodami opłat, informacji o tytule prawnym skarżącego lub jego żony do nieruchomości położonej pod adresem wskazanym w treści wniosku, to jest przy ul. [...] w S., informacji o korzystaniu przez skarżącego lub jego żonę z pomocy społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa oraz innych dokumentów oraz informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku skarżącego. W odpowiedzi w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r. skarżący podał, iż nie płaci czynszu, albowiem, jak to ujął, "nie ma ani mieszkania, ani domu tylko adres zamieszkania", nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada rachunków bankowych, a jego wydatki ograniczają się do kwoty 120-150 zł miesięcznie, które przeznacza wyłącznie na żywność. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący polemizował z uzasadnieniem postanowienia referendarza oraz podniósł, że nie mógł przedłożyć dokumentów, których nie posiada, w tym dokumentu wykazującego tytuł prawny do lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, w skrócie "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Stwierdzić bowiem należy, iż skarżący uchylił się od przedstawienia informacji żądanych od niego w wezwaniu z dnia 8 sierpnia 2013 r. Podając w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r. w sposób lakoniczny, iż "nie płaci czynszu, albowiem nie ma ani mieszkania, ani domu tylko adres zamieszkania" – skarżący wydaje się sugerować, że jest osobą bezdomną. Wprost jednak tego nie twierdzi i nie podaje w tym zakresie żadnych szczegółowych informacji. Tymczasem obowiązkiem osoby wnoszącej o przyznanie jej prawa pomocy jest wyczerpujące przedstawienie swojej sytuacji. Skarżący nie uczynił zadość temu obowiązkowi. Sąd nie posiada więc wystarczających informacji, na podstawie których mógłby ocenić rzeczywiste możliwości finansowe strony. Nie jest wiadome gdzie skarżący obecnie mieszka i kto ponosi koszty utrzymania tego lokalu. Na marginesie można zauważyć, iż z oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym i sytuacji materialnej z dnia 18 listopada 2012 r., które znajduje się w aktach administracyjnych (k. 9 akt administracyjnych) wynika, że skarżący mieszkał wówczas w lokalu przy ul[...] w Z., który należał do M.S. i ponosił koszt utrzymania tego lokalu. Z oświadczenia wynika także, iż pracował w wymiarze 1/8 etatu w przedsiębiorstwie córki "A." M. S. na stanowisku specjalisty do spraw marketingi i zarządzania, z pensją w kwocie 172, 58 zł. Z danych opublikowanych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w oparciu o dane GUS (www.ipiss.com.pl) wynika, że w 2012 roku osoba żyjąca na poziomie minimum egzystencji biologicznej przeznaczyć musiała na żywność kwotę ponad 200 zł miesięcznie. W kontekście oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach administracyjnych, z którego wynika, że skarżący jest zatrudniony w przedsiębiorstwie córki, twierdzenia skarżącego, że przeznacza na wyżywienie kwotę 120-150 zł, a więc poniżej minimum biologicznego i nie osiąga na swoim stanowisku pracy żadnych innych dochodów, uznać należy za niewiarygodne. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w niniejszej sprawie – 500,00 zł) oraz pokryć wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.