I SA/Wr 1358/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca E. P. do skargi z dnia 25 czerwca 2013 r. załączyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podała w nim, że z prowadzonej działalności gospodarczej, której rozmiary uzależnione są od czynników sezonowych, uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie 4.404,00 zł (brutto), z którego opłaca podatki, koszty utrzymania nieruchomości, opłaty za media i spłaca kredyty, nadto ponosi koszty swojego utrzymania oraz zatrudnienia pracowników. Nadto wskazała, że jest właścicielką mieszkania o powierzchni [...] m² oraz dwóch nieruchomości o powierzchni [...] m² i [...] m². Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że w roku 2012 skarżąca uzyskała dochód w kwocie 52.853,03 zł przy przychodzie w kwocie 476.854,32 zł, natomiast w czerwcu, lipcu i sierpniu 2013 r. dokonała dostawy towarów i świadczył usługi o wartości odpowiednio 45.016 zł, 84.345 zł i 47.269 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości odpowiednio 28.728 zł, 25.418 zł i 15.698 zł. Koszty swojego utrzymania skarżąca określiła w łącznej kwocie 4.246,99 zł, obejmującej spłatę kredytu ratami w łącznej kwocie 3.018,91 zł. W sprawach zainicjowanych przez skarżącą toczących się przed tut. Sądem pod sygn. akt I SA/Wr 1356/13, I SA/Wr 1357/13 i I SA/Wr 1358/13 Zastępca Przewodniczącego Wydziału I Sądu wyznaczył wpis od skarg w kwotach odpowiednio 1.500 zł, 1.729 zł i 371 zł. Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca polemizowała z uzasadnieniem postanowienia referendarza oraz podniosła, że zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, w skrócie "p.p.s.a.") określenie "nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" oznacza taką sytuację strony, która jest w stanie ponieść te koszty bez popadania w biedę czy ubóstwo. Strona zwróciła nadto uwagę, że żaden przepis nie nakłada obowiązku zaciągania kredytu bankowego na pokrycie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż skarżąca nie wykazała, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżąca taką zdolność posiada. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów, o czym świadczy uzyskany w 2012 r. przychód w kwocie 476.854,32 zł. W ocenie Sądu skala prowadzonej działalności pozwala skarżącej na wygospodarowanie kwot wpisów, których suma w trzech zainicjowanych przez skarżącą sprawach sądowoadministracyjnych przed tut. Sądem wynosi 3.600,00 zł. W ocenie Sądu, uiszczenie wskazanej kwoty nie zagrozi ani płynności finansowej prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej, jak wynika z wyciągów z rachunków bankowych, na prowadzeniu domu wczasowego oraz domu wypoczynkowego, ani też nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania skarżącej, a w szczególności nie popadnie ona, jak zasugerowano w sprzeciwie, w biedę czy ubóstwo. W relacji do osiąganych przychodów, kwota ta jest bowiem znikoma, a więc stanowi dla skarżącej wydatek niewątpliwie możliwy do poniesienia. Wskazać nadto należy, iż z wyciągów z rachunków bankowych przedłożonych na wezwanie Referendarza sądowego wynika, iż skarżąca zarówno przed jak i po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dysponowała na tych rachunkach wolnymi środkami finansowymi, z których część mogła przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi. Przykładowo z wyciągu nr 2013/007 (k. 50 akt sądowoadministracyjnych) wynika, iż skarżąca w dniu 28 czerwca 2013 r. dysponowała wolnymi środkami w kwocie 9.634,80 zł, z wyciągu nr 2013/009 (k. 42 akt sądowoadministracyjnych) wynika, iż skarżąca w dniu 19 sierpnia 2013 r. dysponowała kwotą 7100,00 zł, a w dniu 23 sierpnia 2013 r. kwotą 16.796 ,47 zł. Z historii trzeciego rachunku bankowego przedłożonego przez skarżącą (k. 57-60 akt sądowoadministracyjnych) wynika, że przeważnie posiadał on saldo dodatnie, w kwotach od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżąca nie wykazała zaś, że nie posiada lub nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w trzech zainicjowanych przez skarżącą sprawach sądowoadministracyjnych przed tut. Sądem łącznie 3.600,00 zł), a tym samym konieczne jest przerzucenie tych kosztów na innych podatników. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.