I SA/Wr 1360/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2008 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 500 (słownie: pięćset) złotych oraz ustanowienie adwokata; II. odmówić przyznania pomocy w pozostałym zakresie. Strona skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata uzasadniając, że w grudniu 2011 r. uległa wypadkowi samochodowemu i w związku z tym ponosi cały czas koszty związane z leczeniem i rehabilitacją. Otrzymuje świadczenie chorobowe z ZUS, lecz bieżące wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem pochłaniają dochody w całości. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że strona prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej. 3.000 euro. Dochody uzyskuje ze stosunku pracy w wysokości 2.000 zł. Zaznaczyła, iż do akt sprawy przedłożyła kopie dokumentów potwierdzających stan zdrowia i konieczność leczenia. Z dodatkowych oświadczeń i dokumentów, nadesłanych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2012 r. przychód skarżącej wyniósł łącznie 88.860,30 zł, jej miesięczne wydatki wynoszą łącznie około 2.000 zł, w takiej samej kwocie były dokonywane wpłaty na jej konto. Na rachunek z kredytem odnawialnym w kwocie 40.000 zł dokonywane były w lipcu 2013 r. wpłaty świadczeń ZUS w łącznej wysokości prawie 8.000 zł. Z wydruków rachunku wynikają też liczne wypłaty i przelewy. Nadto strona wyjaśniła, że jest zatrudniona w "A". Wysokość dochodów wynosi 2.000 zł netto, lecz w związku z trudnościami płatniczymi pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia. Od kwietnia do października 2013 r. otrzymała tylko dwie wpłaty z tego tytułu. W pierwszej kolejności kupuje lekarstwa. Otrzymuje też pomoc rzeczową od rodzeństwa. Od 2010 r. jest pod opieką psychiatry i kardiologa, a od czasu wypadku również ortopedy i neurologa. Przy czym wizyty u psychiatry są płatne – miesięcznie około 250 zł. Podała nadto, iż ma kredyt konsolidacyjny, którego rata wynosi 1.400 zł, przy czym przestała go spłacać i obecnie jest na etapie negocjacji z bankiem w sprawie zmiany warunków spłaty. Mieszkanie, które zajmuje, jest służbowe – właścicielem jest Fundacja. Posiada samochód osobowy marki Nissan Sunny, rocznik 1992, o wartości 1.000 zł. Jak znane z urzędu wskazać należy, iż wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 2.000 zł. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym prawo pomocy należy przyznać, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnego i rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów postępowania jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Natomiast Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, w ocenie referendarza sądowego, jakkolwiek strona faktycznie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym kosztów wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, to z danych wynikających z przedłożonych dokumentów wynika, iż mogła poczynić rezerwy na opłacenie przynamniej części wpisu od skargi. Wprawdzie tak, jak skarżąca wskazała, w miesiącach, za które złożyła wydruki historii rachunku bankowego (czerwiec, lipiec, sierpień 2013 r.), na rachunku tym odnotowana została tylko jedna wpłata stanowiąca równowartość zadeklarowanej kwoty wynagrodzenia. Uzyskała też jednak świadczenia ZUS w wysokości około 8.000 zł. Co istotne, wpływy z tego tytułu miały miejsce już po dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Wprawdzie można by przyjąć, że środki te przeznaczone były na zabezpieczenie własnego niezbędnego utrzymania na czas pozostawania bez środków z tytułu stosunku pracy, jednakże z tych samych wydruków rachunku wynika, że strona również po wniesieniu skargi dokonywała wpłat na rachunki osób fizycznych (prywatnych) kwot 200, 500, 600 zł (tytułem wpłaty własnej w datach 16 i 18 lipca 2013 r.), czy też kwoty 101 zł z tytułu aukcji na rzecz zwierząt. Z tych też okoliczności wnosić należało, że była w stanie poczynić oszczędności na opłacenie wpisu od skargi przynajmniej w części. Tym bardziej, że koszty sądowe – jak już wyżej zostało podkreślone – stanowią daninę publiczną. Co za tym idzie, te właśnie mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami, zwłaszcza o charakterze prywatnoprawnym. Mając zatem na uwadze powyższe, postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.