I SA/Wr 1363/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po wezwaniu pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 536 zł, pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 14 września 2009 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym od wpisu od skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wezwany przez referendarza sądowego do przedłożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, odpowiedział w piśmie procesowym z dnia 5 października 2009 r., że stosowny formularz został już złożony przy piśmie z dnia 3 lipca 2009 r., wobec czego wnosi o jego uwzględnienie. Do pisma załączył kserokopie: zastawienia kosztów utrzymania skarżącego, wyciągi bankowe za miesiące czerwiec i lipiec 2009 r., drugą stronę PIT/11 oraz zaświadczenie o zarobkach. Z treści złożonego formularza, zawierającego niewypełnione rubryki, wynikało, że skarżący wnosił o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej. Zarządzeniem z dnia 12 października 2009 r. referendarz sądowy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy pozostawił bez rozpoznania. Referendarz stwierdził bowiem, że złożony uprzednio formularz z niewypełnionym rubrykami nie dotyczył niniejszej sprawy, bowiem pismo, do którego formularz załączono, stanowiło odpowiedź na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, którą to opłatę skarżący uiścił. Wobec tego uznał, że skarżący nie wnosił o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od ww. zarządzenia, pełnomocnik wniósł o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym koszty sądowe w postępowaniu na etapie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że formularz wniosku został w sprawie złożony wraz z pismem z dnia 3 lipca 2009 r., natomiast dokumenty źródłowe przy piśmie z dnia 3 sierpnia 2009 r. Oznajmił, iż niewypełnienie wszystkich rubryk formularza było wynikiem przeoczenia, przy czym brak ten w jego ocenie, nie uniemożliwia nadania biegu wnioskowi. Pismem z dnia 19 listopada 2009 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia niewypełnionych rubryk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik pismem wniesionym w dniu 7 grudnia 2009 r. oznajmił, że przesyła w załączeniu formularz wniosku o przyznanie prawa. Następnie, w piśmie z dnia 8 grudnia 2009 r. pełnomocnik oświadczył, że do pisma z dnia 7 grudnia 2009 r. omyłkowo nie załączył wymaganego formularza, wobec tego składa go przy piśmie z dnia 8 grudnia 2009 r. W złożonym wniosku skarżący zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając że osiąga niskie zarobki (ok. 1.600 zł miesięcznie), spłaca dwa kredyty, których łączna rata wynosi 350 zł miesięcznie oraz w związku z tym, że mieszka z rodzicami, dokłada się do miesięcznego utrzymania w wysokości 500 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i nie posiada żadnego majątku (nieruchomości zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro). Uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.600 zł brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez skarżącego również w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1364/08 oraz I SA/Wr 1365/08 – 1371/08. W sprawach od I SA/Wr 1365/08 do I SA/Wr 1371/08 referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczania opłat sądowych w kwocie przewyższającej 50 zł. Postanowienia te stały się prawomocne a skarżący uiścił wymagane opłaty sądowe w łącznej kwocie 350 zł. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy, że na koszty sądowe składają się opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.), natomiast opłatami sądowymi są wpisy sądowe (art. 212 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów postępowania (w tym kosztów sądowych) jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag a także stanu faktycznego ustalonego w pozostałych sprawach skarżącego, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść w całości opłat sądowych, które w niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania wynoszą 536 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej a w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1364/08 – 100 zł z tego samego tytułu. Przede wszystkim wskazać trzeba, że sytuacja finansowa skarżącego w stosunku do tej, na podstawie której przyznano skarżącemu częściowe prawo pomocy, uległa polepszeniu. Skarżący bowiem ze względu na to, że mieszka z rodzicami, nie ponosi już wydatku w kwocie 700 zł z tytułu czynszu za najem mieszkania, który w zestawieniu z osiąganym dochodem, był niemałym obciążeniem. Dlatego w ocenie Sądu nie ma podstaw dla uwzględnienia wniosku skarżącego i przeniesienia ciężaru wymaganych kosztów sądowych na Skarb Państwa. Skarżący bowiem osiąga stale miesięczne wynagrodzenie w wysokości średnio 1.637 zł netto, tj. 2.307 zł brutto (zaświadczenie o zarobkach z dnia 3 sierpnia 2008 r.) a jego jedynymi wydatkami są koszty utrzymania wynoszące według oświadczenia 500 zł. Wydatek w postaci rat kredytu regulowany jest natomiast przez R.K., co wynika wprost z nadesłanych wyciągów bankowych. Tym samym nie stanowi on dla skarżącego żadnego obciążenia. W tym zakresie zauważyć należy, że w pierwotnie złożonym przy piśmie z dnia 3 lipca 2009 r. wniosku, skarżący również oświadczył, że spłaca kredyt, jednak nie wspomniał o tym, że raty kredytu pokrywa wspomniana Pani K. Istotnym również jest, że skarżący nie posiada nikogo na utrzymaniu. Tak więc do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota około 1.100 zł miesięcznie. Reasumując, Sąd stwierdza, że skarżący jest w stanie partycypować w kosztach postępowania, zarówno w sprawie niniejszej, jak i w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1364/08, w których łączne koszty tytułem wpisu od skargi kasacyjnej wynoszą 636 zł. Nie znalazł tym samym podstaw dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Należy w tym miejscu zwrócić również uwagę, że zgodnie z regulacją dotyczącą przyznania prawa pomocy, to wnioskodawca winien wykazać okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. W rezultacie, wnioskodawca ma obowiązek na wezwanie sądu czy referendarza sądowego przedłożyć żądane dokumenty źródłowe dotyczące jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tymczasem z akt spraw, w których referendarz przyznał częściowe prawo pomocy wynika, że nie nadesłano zeznania podatkowego za 2008 r. oraz innych dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności uzasadniające żądanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.