I SA/Wr 1363/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA - Ludmiła Jajkiewicz, Sędzia WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca), Protokolant - Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz r. pr. E. C. - O. kwotę 295,20 zł ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy ) tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem skargi T. K. (dalej: strona/skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. nr [...] z dnia 25 października 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Świdnicy z dnia 7 lipca 2010r. nr PP/4400-165/10/77902 - odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej z dnia 16 czerwca 2010 r. o zaniechanie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień 2010r. w kwocie 3.273,00 wraz z odsetkami za zwłokę. Z przyjętego w sprawie stanu faktycznego wynika, że w dniu 24 maja 2010 r. skarżąca złożyła w Urzędzie Skarbowym w Ś. deklarację VAT-7 za kwiecień 2010r., w której wykazała podatek do zapłaty w kwocie 3.273,00 zł. Skarżąca zadeklarowanego podatku nie uiściła. Wobec powyższego w dniu 9 czerwca 2010 r doręczono skarżącej upomnienie przedegzekucyjne. W zakreślonym w upomnieniu terminie skarżąca podatku nie uiściła. W dniu 17 czerwca 2010 r. organ wystawił tytuł wykonawczy i skierował do wyegzekwowania. Pismem z dnia 15 czerwca 2010 r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. o zaniechanie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku VAT za kwiecień 2010 r. Wniosek uzasadniła niezdolnością do pracy w okresie od 28 maja 2010 r. do 2 lipca 2010 r. oraz niewywiązaniem się kontrahenta z zapłaty za wykonaną usługę. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2010r. organ podatkowy I instancji odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wskazanym przez skarżącą we wniosku, tj. w przedmiocie zaniechania ustalenia wobec skarżącej zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości udzielenia ulgi w postaci zaniechania ustalenia zobowiązania podatkowego indywidualnemu podmiotowi. Nadto organ wskazał, że w oparciu o art. 22 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowe (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz 60 ze zm ) zwaną też dalej Ordynacją podatkową lub O.p., do zaniechania poboru podatku określonym grupom podatników określony jest jedynie Minister Finansów w drodze rozporządzenia. W zażaleniu na ww postanowienie organu I instancji skarżąca zarzuciła, że organ przy rozstrzyganiu sprawy nie uwzględnił jej interesu i stanu zdrowia. Skarżąca podniosła również, ze zostało wszczęte wobec niej postępowanie egzekucyjne Postanowieniem z dnia 25 października 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 7 lipca 2010r. wskazując, iż organ podatkowy I instancji przyjął prawidłowo, że brak jest w obowiązujących przepisach podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej. Z tego powodu, w oparciu o art. 165a § 1 O.p. należało odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku skarżącej. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącej jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego, na etapie którego stronie służą środki zaskarżenia przewidziane w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 229, poz 1954 ze zm ). Argumenty sprowadzające się do kwestionowania prowadzonego postępowania egzekucyjnego, pozostawały zatem poza rozstrzygnięciem niniejszego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podała, że nie zgadza się z postanowieniem organu II instancji i zaskarża je w całości. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany przyjętego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podane przez skarżącą. Przede wszystkim zważyć należy, że ani organ pierwszej instancji, ani też Dyrektor Izby Skarbowej nie ustalił jaki w istocie charakter miał złożony przez podatnika wniosek z dnia 15 czerwca 2010 r. Nie ustaliły czy wniosek ten był wnioskiem o zaniechaniem ustalenia zobowiązania czy wnioskiem o umorzenie zobowiązania podatkowego. Okoliczność ta miała zaś kluczowe znaczenie dla dalszego toku postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej, do obowiązków organów podatkowych należy załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym. Załatwienie sprawy powinno przebiegać przy zachowaniu właściwej procedury zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa, przy zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.), niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego (art. 121 § 2 O.p.) oraz przy poszanowaniu zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 O.p.). Jeżeli zatem podatnik występuje do organów administracji z pismem (podaniem), organy te - zanim podejmą procesową decyzję co do sposobu jego załatwienia - winny przede wszystkim ustalić czego podatnik w istocie się domaga (art. 169 § 1 O.p.). Obowiązek ten był już wielokrotnie podnoszony w doktrynie (por. m.in. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, wyd. Unimex, Wrocław 2009, str. 716-717) i nie budzi żadnych wątpliwości w orzecznictwie. Zgodnie przyjmuje się zatem, że o żądaniu strony postępowania, zawartym w złożonym przez nią piśmie, decyduje sama strona. Jeżeli charakter pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę osoby wnoszącej pismo (por. wyrok NSA z 17 września 1992 r., III SA 949/92, powołany przez B. Adamiak w ww. publikacji). W orzecznictwie podkreśla się również, że żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści wniesionego przez nią pisma, a nie na podstawie tytułu tego pisma (wyrok NSA z 2 marca 1987 r. III SA 92/87, powołany w ww. Komentarzu; wyrok NSA z 18 czerwca 2001 r., V SA 2462/00, niepubl.). Złożenie przez podatnika podania zatytułowanego wniosek o zaniechania ustalenia zobowiązania podatkowego, nie zwalnia organu pierwszej instancji od obowiązku wyjaśnienia, czego właściwie dotyczy żądanie strony. Obowiązek ten wynika z powołanych wyżej przepisów art. 121 § 2, art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 169 § 1 O.p. Jeżeli z pisma strony wysnuć można wniosek, że podatnik nie jest w stanie zapłacić zobowiązania powołując się na ważny interes podatnika oraz domaga się aby nie prowadzić postępowania egzekucyjnego, wówczas jako oczywisty jawi się wniosek, że pismo podatnika stanowić może wniosek o umorzenie zaległości podatkowej (art. 67a O.p.). Nieporadność strony w formułowaniu żądań, wynikająca zazwyczaj z niedostatecznej znajomości zasad postępowania przed organami podatkowymi, nie może być wykorzystywana przez te organy do załatwiania spraw w sposób odbiegający od obowiązujących zasad procedury podatkowej. W niniejszej sprawie skarżąca wprawdzie oznaczyła swoje pismo jako "wniosek o zaniechanie ustalania zobowiązania podatkowego", jednak okoliczność ta w żaden sposób nie przesądzała o charakterze tego pisma. Przeciwnie, skoro skarżąca w sposób oczywisty nawiązała do niezdolności swojej do pracy, problemami finansowymi związanymi z niewywiązywaniem się kontrahenta z zapłaty, groźbą postępowania egzekucyjnego, to okoliczności te winny stanowić dla organów wskazówkę, że rozpoznanie tak wyrażonego żądania strony wymaga wydania procesowego rozstrzygnięcia. Dodatkowo należy zauważyć, że w momencie składania tego wniosku istniała już zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2010 r. Załatwienie sprawy przez zastosowanie art. 165 a § 1 O.p., nastąpiło zatem z naruszeniem podstawowych zasad postępowania podatkowego. Reasumując, organ dokonując oceny pisma z 15 czerwca 2010 r. r., winien był w pierwszej kolejności ustalić intencje podatnika i ewentualnie wezwać go do wypowiedzenia się w tym przedmiocie. Ponieważ tego nie uczynił dopuścił się naruszenia powołanych wyżej przepisów art. 121 § 2, art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 169 § 1 O.p. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. Wynagrodzenie w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zasądził z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wysokości 295,20zł (w tym podatek VAT) na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).