I SA/Wr 1364/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym we Wydziale I sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 października 2017 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym od zwrotu na rachunek bankowy za październik 2013 r. postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 października 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 1364/16) w ten sposób, że przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnosząc skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1364/16 skarżąca spółka złożyła wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 października 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 1364/16) przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 10.000 (słownie: dziesięć tysięcy) złotych, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że wniosek należało uznać w znacznej części za zasadny z uwagi na okoliczność, że sytuacja majątkowa spółki jest zła, a możliwości płatnicze ograniczone. Jednocześnie podniósł, że jedynym udziałowcem spółki jest A S.A. tj. jedna z największych sieci sklepów B w Polsce. Referendarz zwrócił uwagę, iż Spółka wprawdzie wykazała, że ww. udziałowiec odmówił podjęcia uchwały w przedmiocie dokonania dopłat w celu pokrycia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jednak pomimo tego nadal może od niego uzyskać choćby minimalną pożyczkę celem pokrycia wpisu od skargi kasacyjnej, przynajmniej w 1/5 części. Ponadto referendarz wskazał, że spółka A pokrywa również – w ramach pożyczki - wynagrodzenie dla pełnomocnika, który zastępuje stronę skarżącą we wszystkich sprawach toczących się przed tutejszym Sądem. Wobec powyższego, zdaniem referendarza sądowego strona ma możliwość pozyskania środków na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej przynamniej w części wynoszącej 10.000 zł. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 26.10.2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 1364/17) strona skarżąca wniosła sprzeciw wskazując, że stanowisko referendarza sądowego jest całkowicie bezpodstawne gdyż wykazała, że z uwagi na swoją sytuację finansową i ekonomiczną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Skarżąca zasadniczo przytoczyła tożsamą argumentację, jaką prezentowała dotychczas w sprawie. Jak wskazała skarżąca, z przedstawionych przez Spółkę dokumentów oraz analizy dokonanej przez D. Urząd Skarbowy wynika, że Spółka posiada bardzo niekorzystną strukturę kapitału, na dzień 31.03.2016 r. utraciła cały kapitał zakładowy, zaś wygenerowane straty doprowadziły do powstania ujemnego kapitału w wysokości 2.794.520, 31 zł. To zaś oznacza zagrożenie kontynuacji działalności spółki. Nadto skarżąca wskazała, że na dzień 31.03.2016 r. zobowiązania wynoszące 26.016.489,71 zł przekroczyły wartość majątku spółki w wysokości 23.221.969,40 zł co wypełnia przesłankę niewypłacalności spółki. Dodatkowo z rachunku zysków i strat oraz zeznania o wysokości osiągniętego dochodu przez skarżącą podatku dochodowego od osób prawnych za okres 01.01.2015 r. – 31.03.2016 r. wynika, że spółka poniosła stratę bilansową w wysokości 771.343,79 zł oraz stratę podatkową w wysokości 743.809, 96 zł . Wskazano również że strata z lat ubiegłych w wysokości 151 001 246,77 zł wykazana w bilansie spółki C na dzień 31.03.2016 r. przekracza o 2 794 520,31 zł łączną wysokość kapitału udziałowego (podstawowego) i kapitału zapasowego na ten sam dzień, co oznacza, że zarówno kapitał udziałowy jak i zapasowy nie reprezentują żadnych realnych, dostępnych środków finansowych. Jak wskazano, analiza bilansu wykazuje że jedynym znaczącym aktywem spółki są należności podatkowe z tytułu VAT, będące przedmiotem sporu. Tym samym, spółka w obecnej sytuacji nie ma, zdaniem pełnomocnika skarżącej, możliwości prowadzenia bieżących operacji i możliwości wygenerowania przychodów i zysków. Odnosząc się do twierdzeń referendarza sądowego w przedmiocie uzyskania pożyczki od spółki A S.A. skarżąca podniosła, że w jej ocenie tego rodzaju argumentacja referendarza stanowi nadużycie. Udziałowcem spółki jest bowiem spółka akcyjna, która prowadzi działalność gospodarczą, zaciąga zobowiązania w bankach finansujących i u ubezpieczycieli. Odpowiada wobec swoich akcjonariuszy i zatrudnionych pracowników w liczbie ok 2600 osób. Sytuacja w jakiej przez trwające kilkanaście miesięcy postępowania kontrolne znalazła się skarżąca, odbiła się w sposób ujemny także na jej udziałowcu, który nie odzyskał ponad 25 000 000 zł udzielonych pożyczek. Poniósł również ujemne konsekwencje ze strony banków finansujących i ubezpieczycieli. Jak wskazano, banki które kredytują spółkę – matkę tj. A S.A. wszczęły szereg czynności celem zbadania zdolności kredytowej spółki i możliwości bieżącej obsługi zadłużenia. Towarzystwa ubezpieczeń w których A S.A. ubezpiecza swoje transakcje handlowe postąpiły podobnie. Jak wyjaśnił pełnomocnik skarżącej, w związku z przedłużającymi się postępowaniami kontrolnymi oraz wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Wr 1364/16 ograniczyli lub znieśli limity ubezpieczeń, co negatywnie przełożyło się na działalność gospodarczą grupy A. Jak podniesiono, udziałowiec spółki nie jest w stanie w uzasadniony sposób ponosić kosztów dochodzenia roszczeń przez skarżącą i bez uszczerbku dla swoich interesów udzielać jej dalszych pożyczek. Skarżący podkreślił, że pismem z dnia 3 listopada 2017 r. ponownie zwrócił się do swojego udziałowca o udzielenie kolejnej pożyczki. Pożyczki odmówiono, uzasadniając odmowę wcześniej udzielonymi pożyczkami, w tym także na pokrycie kosztów dotyczących postępowania o sygn. akt I SA/Wr 1364/16. Skarżąca podkreśliła również, że po stronie A nie istnieje obowiązek udzielania skarżącej dalszych pożyczek ani obowiązek opłacania kosztów dochodzenia jej praw przed sądem. Skarżąca zaznaczyła, że ma prawo w świetle obowiązujących przepisów do sprawiedliwego procesu, które nie może być ograniczone tylko z tego powodu, że udziałowiec spółki C ma środki pieniężne, które może wyłożyć, a których nie posiada skarżąca. Nadto podkreślono, że skarżąca nie miała możliwości zabezpieczenia środków na poczet przyszłego sporu sądowego. Spółka nie posiada środków i majątku na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. w Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: p.p.s.a.), rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, sytuacja finansowa skarżącej spółki uzasadniała zwolnienie skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Referendarz sądowy, uzasadniając wydane postanowienie wskazał, że pomimo okoliczności, iż skarżący wykazał, że udziałowiec odmówił podjęcia uchwały w przedmiocie dokonania dopłat w celu pokrycia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, skarżący nadal może uzyskać od niego chociażby minimalną pożyczkę celem pokrycia wpisu od skargi kasacyjnej przynajmniej w 1/5 części. Niemniej jednak, do sprzeciwu z dnia 9 listopada 2017 r. skarżący załączył dokumentację potwierdzającą okoliczność odmowy przez A S.A. udzielenia pożyczki również w tym minimalnym zakresie tj. pismo C sp. z o.o. z dnia 3 listopada 2017 r. oraz pismo A S.A. z dnia 7 listopada 2017 r. (k. 633-634 akt sądowych). Jak wynika z pisma A S.A. z dnia 7 listopada 2017 r., A S.A. nie jest w stanie udzielić spółce C kolejnej pożyczki, która miałaby pokryć częściowe koszty postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w związku z wniesieniem przez spółkę C skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Spółka A S.A. podniosła, że C sp. z o.o. dotychczas jest winna A S.A. ponad 25 mln złotych z tytułu wcześniej udzielonych pożyczek. Ponadto w związku z postępowaniem już udzielono spółce C pożyczki w kwocie 100 tys. zł i pożyczek na pokrycie kosztów pełnomocników do prowadzenia spraw związanych ze zwrotem podatku VAT. Niewątpliwie zatem, brak jest zgody A S.A. na udzielenie skarżącej spółce dalszego wsparcia finansowego w ramach pożyczki od wspólnika, która pokryłaby również w minimalnym zakresie koszty postępowania. Na brak możliwości uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wskazuje przedstawiona przez skarżącą spółkę jej sytuacja finansowo-majątkowa. Istotnych informacji w tym zakresie dostarczyło przedłożone przez stronę postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...].11.2016 r. wydanego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...].07.2016 r. w sprawie określenia skarżącej spółce zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. w wysokości 8.360 zł. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika z niego m.in., że postępowania egzekucyjne obejmujące zaległości w podatku do towarów i usług w wysokości ok. 13.000.000 zł, są nieskuteczne. Spółka nie posiada wystarczającego majątku, na którym można ustanowić hipotekę lub zastaw (według sprawozdania finansowego z 31.03.2016 r. wysokość tego majątku wynosi 1.588,95 zł). Wskaźniki finansowe spółki wskazują na trudności w regulowaniu zobowiązań oraz na zachwianie stabilności ekonomicznej. Spółka posiada bardzo niekorzystną strukturę kapitału, na dzień 31.03.2016 r. utraciła cały kapitał zakładowy, a wygenerowane straty doprowadziły do powstania ujemnego kapitału w wysokości (-)2.794.520,31 zł, co oznacza zagrożenie kontynuacji działalności spółki. Zobowiązania wynoszące 26.016.489,71 zł przekroczyły wartość majątku spółki w wysokości 23.221.969,40 zł, co wypełnia przesłankę niewypłacalności spółki. Z rachunku zysków i strat oraz z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 01.01.2015 r. do 31.03.2016 r. wynika, że spółka poniosła stratę bilansową w wysokości (-)771.343,79 zł oraz stratę podatkową w wysokości (-)743.809,96 zł. Na rachunkach bankowych (czterech), zajętych przez administracyjny organ egzekucyjny, odnotowane jest ujemne saldo. Powyższe dane finansowe świadczą o tym, że spółka znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. O pogłębieniu tej trudnej sytuacji świadczy również oprocentowana pożyczka, której udzieliła skarżącej A S.A. na zapłacenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000 zł w sprawie I SA/Wr 1364/16 i fakt, że skarżąca wobec swojego wymienionego wspólnika (udziałowca) posiada niespłacone zobowiązania w wysokości ponad 25.000.000 zł. W ocenie Sądu, z faktu, że skarżącej spółce udało się pozyskać środki na uiszczenie wpisu sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1364/16 nie należy, w świetle przytoczonych faktów, wyprowadzać wniosku, że skarżąca jest w stanie pozyskać środki na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej szczególnie biorąc pod uwagę odmowę udzielenia przez A S.A. pożyczki w wysokości 10 tys. zł, która miałaby pokryć częściowe koszty postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. i 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.