I SA/Wr 1369/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2009r. postanawia: 1.przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu należnego od skargi; 2. w pozostałej części odmówić przyznania prawa pomocy Uzasadnienie: Wraz ze skargą na oznaczoną w sentencji decyzję skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu strona wskazała, że jest osobą bezrobotną, nie osiąga żadnego dochodu, nie posada wartościowego majątku poza samochodem marki [...] rocznik 2005 i jest na utrzymaniu sióstr. W zakresie sytuacji rodzinnej skarżący podał, że ma nieletnią córkę i żonę, z którą pozostaje w separacji. W odpowiedzi na wezwanie skierowane do strony w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., skarżący oświadczył, że: w roku 2012r. nie osiągnął żadnego dochodu, wobec czego nie złożył zeznania podatkowego; nie posiada żadnych lokat ani rachunków bankowych; jego sytuacja materialna jest bardzo ciężka, żona w czerwcu b.r. uzyskała separację i Sąd zasądził alimenty na rzecz córki, których skarżący nie płaci. Wskazał, że z powodu braku pracy nie partycypuje także w kosztach utrzymania mieszkania, utrzymuje się ze zbierania surowców wtórnych. Nadto mieszkanie położone przy ul. [...] w W. należy do żony. Środki pieniężne na opłacenie usług adwokata skarżący uzyskał ze sprzedaży złotej biżuterii, którą otrzymał w prezencie na 40 urodziny. Zarządzeniem z dnia 5.08.2013 r. Przewodniczący Wydziału I tut. Sądu wyznaczył wpis sądowy od skargi złożonej w tej sprawie w kwocie 3063 zł. Postanowieniem z dnia 1.10.2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona złożyła w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, w którym powtórzyła informacje zawarte w oświadczeniu z dnia 19.09.2013r. W wykonaniu wezwania skierowanego do strony w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nadesłał kopię orzeczenia o separacji i ustanowieniu obowiązku alimentacyjnego wraz z nadaną klauzulą wykonalności. Jednocześnie wskazał, że z uwagi na fakt, że pozostaje z małżonką w złych relacjach i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, nie jest w stanie przedłożyć dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej małżonki ani zestawienia ponoszonych przez nią miesięcznie wydatków. Ponadto oświadczył, że utrzymuje się ze sprzedaży złomu i surowców wtórnych, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu inwalidztwa, a organ podatkowy dokonał czynności zabezpieczających majątek skarżącego (samochód marki [...] rocznik 2005 oraz środki pieniężne). Sądowi wiadomo z urzędu, że w sprawa o sygn. akt I SA/Wr 1369/13 jest jedyną zawisłą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu ze skargi tej strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek tylko częściowo zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez pełne zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Natomiast przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 199 p.p.s.a. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi instytucję wyjątkową, która ma zastosowanie do osób charakteryzujących się ubóstwem. Jest niewątpliwym, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie i rzeczywiście niemożliwe. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W tym celu należy zestawić wysokość kosztów obciążających stronę skarżącą w tym postępowaniu oraz szeroko rozumiane możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość opłat sądowych składa się wpis od skargi w kwocie 3063 zł. który jest na tym etapie sprawy jedynym i co do zasady najwyższym kosztem w sprawie. Oceniając sytuację materialną skarżącego, Sąd uznał, iż w obecnej sytuacji osobistej i finansowej skarżącego uiszczenie pełnych kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie. Skarżący wykazał, że w jego sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych należnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarżący jest bowiem osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymującą się (jak wynika z jego relacji już od ponad 2 lat) ze sprzedaży zebranego przez siebie złomu i makulatury, zatem nie uzyskuje stałych dochodów, nie posiada także żadnego majątku, co w konfrontacji z obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych w tej sprawie, na które składają się na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wpis sądowy wskazuje, że wnioskodawca nie w jest stanie ponieść tego kosztu postępowania. Uwzględniając także wysokość zadłużeń strony z tytułu należności publicznoprawnych, dokonane przez organ podatkowy zabezpieczenia majątku skarżącego, jak również złą sytuację rodzinną skarżącego Sąd uznał, że wnioskodawca spełnia omówioną na wstępie ustawową przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Dlatego mając na względzie generalną zasadę wyrażoną w art. 214 § 1 p.p.s.a określającą, iż do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, oraz uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji pomocy prawnej, sąd uznał, że natychmiastowe uiszczenie przez stronę w jej obecnej sytuacji, pozostawania bez pracy, wpisu od skargi w kwocie 3063 zł., który jest na tym etapie sprawy jedynym i co do zasady najwyższym kosztem w sprawie przewyższa jego możliwości finansowe. Skarżący niewątpliwie znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej, głównie z powodu pozostawania bez jakiegokolwiek zatrudnienia. Zatem z uwagi na tą okoliczność, która co do zasady ma charakter przejściowy na tym etapie uzasadnionym było zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w części poprzez zwolnienie od wpisu sądowego w całości. Oddalono natomiast wniosek skarżącego co do zwolnienia z pozostałych kosztów sądowych. W przypadku gdy na dalszym etapie postępowania wystąpi konieczność uiszczenia innych kosztów, a skarżący uzna, że jego sytuacja materialna nie pozwala mu na ich zapłatę w momencie, gdy będzie do tego zobligowany, może ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.