I SA/Wr 1370/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o umorzenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok oddala skargę. W dniu [...] wpłynął do Urzędu Skarbowego W.-Ś. wniosek M. B. o umorzenie części podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie [...], którą zgodnie z zeznaniem podatkowym złożonym na druku PIT-37 powinien jeszcze zapłacić po uwzględnieniu pobranych w ciągu roku zaliczek. Powołał się na to, że po osiągnięciu 86 lat i przejściu na emeryturę nadal uzyskuje wynagrodzenie ze stosunku pracy, a przepracował już ponad 52 lata. Amputowano mu przed laty nogę, a obecnie cierpi na ciężką chorobę, której leczenie wymaga znacznych środków. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. Ś. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 208 § 1 w związku z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że termin płatności podatku wynikającego z rozliczenia za 2005 rok upływa 2 maja 2006r., zatem w czasie złożenia wniosku nie powstała jeszcze zaległość podatkowa. Poinformował przy tym w uzasadnieniu decyzji, że podatnik może wystąpić ponownie z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej, jeśli ona powstanie lub rozłożenie jej zapłaty na raty na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jeśli nie będzie miał możliwości zapłaty kwoty podatku, wynikającej ze złożonego zeznania. W odwołaniu od tej decyzji M. B. opisał swoją trudną sytuację życiową i stwierdził, że za własne pieniądze musi walczyć z ciężką chorobą, gdyż właściwego leczenia nie zapewnia mu publiczna służba zdrowia. Wyraził pogląd, że powodem decyzji odmownej stały się ułomności przepisów podatkowych, tymczasem należałoby bardziej uwzględniać sprawiedliwość i słuszność, aniżeli ścisłe brzmienie przepisu. Poinformował, że obawiając się znacznych odsetek za zwłokę pożyczył u znajomych pieniądze i wpłacił na rachunek Urzędu Skarbowego [...], ponownie jednak prosi o umorzenie podatku i wykorzystanie w tej sprawie dotychczasowych pism i zgromadzonych dokumentów. Dyrektor Izby Skarbowej we W. po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 165 a Ordynacji podatkowej umorzył postępowanie w sprawie stwierdzając, że zgodnie z art. 67 a § 1 pkt 3 tej ustawy umorzeniu podlegać może jedynie zaległość podatkowa, odsetki za zwłokę lub opłata prolongacyjna. Skoro w czasie składania przez podatnika wniosku nie istniała jeszcze zaległość podatkowa w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, to należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 165 a § 1 tej ustawy, a nie umarzać je jako bezprzedmiotowe, bo ta bezprzedmiotowość nie powstała dopiero po wszczęciu postępowania. Podatnik nie miał prawnych podstaw do żądania umorzenia nieistniejącej zaległości podatkowej, zatem postępowanie w tej sprawie nie powinno być w ogóle prowadzone. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. B. zarzucił, że tak duża niedopłata w rozliczeniu rocznym jest rezultatem ułomnego systemu naliczania zaliczek na podatek dochodowy. Z dniem 1 kwietnia 2006r. musiał zrezygnować z pracy z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, a potrzebuje znacznych środków pieniężnych na leczenie. W związku z tym powinien być wobec niego zastosowany przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, pozwalający na umorzenie podatku, gdyż przemawia za tym zarówno jego interes jako podatnika, jak i interes publiczny, co przepis nakazuje brać pod uwagę. Nie można bazować wyłącznie na pojęciu zaległości podatkowej w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a. Ten zaś przepis w § 1 stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z przyczyn, dla których postępowanie nie może być wszczęte, jest brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego /por.: Barbara Adamiak w publikacji "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2006", Wrocław 2006, str. 655/. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w czasie otrzymania przez Urząd Skarbowy W.-Ś. w dniu [...] wniosku M. B. o umorzenie części podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok w kwocie [...]. Po myśli art. 67a § 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Według zaś art. 51 § 1 zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie płatności. W dniu [...], gdy wpłynął wniosek skarżącego do organu podatkowego, nie upłynął jeszcze termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok, a w przepisach ustaw podatkowych brak było podstawy do rozpatrzenia jego żądania w trybie postępowania podatkowego. Należało zatem wydać na podstawie art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego, jak to prawidłowo przyjął organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Dodać można, że skarżący M. B. nie dopuścił i później do powstania zaległości podatkowej, bowiem w dniu [...] zapłacił pozostałą część należnego podatku, o której umorzenie wnosił, w związku z czym jego zobowiązanie podatkowe wygasło przed upływem terminu płatności na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Żądanie skarżącego o zastosowaniu w związku z jego wyjątkową sytuacją życiową i materialną ogólnych zasad sprawiedliwości i słuszności nie mogło być uwzględnione, bowiem ustawodawca nie udzielił sądom administracyjnym władzy dyskrecjonalnej w tym zakresie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym według § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Względy słuszności i sprawiedliwości mogą być rozważane przy ocenie okoliczności sprawy z uwzględnieniem określonych przepisami obowiązującego prawa, zakreślonych przez ustawodawcę granic. Skoro przepisy Ordynacji podatkowej przewidziały możliwość umorzenia dopiero zaległości podatkowej, to nie mogły mieć zastosowania do kwoty podatku, zanim tą zaległością się stała. Z tych przyczyn wniesioną skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./.