I SA/Wr 139/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M.-K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W skardze na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., skarżąca T. M.-K. zawarła wniosek o przyznanie jej w całości prawa pomocy. W uzasadnieniu podała, że nie stać jej na poniesienie kosztów postępowania, gdyż wraz z małżonkiem utrzymuje się z niewielkich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie posiadając przy tym żadnych oszczędności ani rachunków bankowych. W przedłożonym – na wezwanie referendarza sądowego – formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca zredukowała zakres wniosku do zwolnienia jej od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, posiadają dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną – działkę o powierzchni [...] ha. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej [...]euro. Jako przychody wymieniła emeryturę w kwocie [...]zł brutto, rentę – [...] zł brutto i dodatek unijny za ziemię, który miesięcznie wynosi [...] zł. Przedstawiła też zestawienie miesięczne ponoszonych wydatków w łącznej wysokości [...]zł. Do wniosku załączono decyzje o wysokości emerytury i renty oraz wyciągi z rachunków bankowych. Z dokumentów tych wynika, że wysokość emerytury wynosi [...] zł netto, a renty przyznanej "na dalszy okres" do [...]2009 r. – [...]zł. Postanowieniem z dnia 30 marca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 21 kwietnia 2009 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o jego uchylenie i przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu podała, że wspólne gospodarstwo rolne jej i jej męża ma powierzchnię niespełna [...] ha, z czego [...] arów stanowi las a pozostała część jest łąką. Z tego tytułu małżonkowie otrzymują dopłaty obszarowe, stanowiące jedyny dochód z ziemi. Przy czym do ich obowiązków należy utrzymywanie gruntu w dobrym stanie, z czym są związane dodatkowe koszty. Z urzędu Sąd stwierdził, że skarżąca wraz z małżonkiem są stroną postępowania łącznie w pięciu sprawach o sygn. akt I SA/Wr 137-141/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej upsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 upsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 upsa, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) upsa wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest bowiem instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Kierując się aktualną sytuacją finansową wnioskującej przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dodatkowych dokumentach przedłożonych przez stronę, Sąd stwierdził, że wnioskująca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W oparciu o akta sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie będzie w stanie uiścić kosztów wszystkich prowadzonych przez nią i jej męża postępowań przed tutejszym Sądem. Wynika to już z samego porównania miesięcznych przychodów skarżącej i jej małżonka w wysokości [...]zł (na które składają się kwoty [...] zł brutto z tytułu renty skarżącej, [...]zł brutto z tytułu emerytury męża skarżącej i [...]zł z tytułu dodatku unijnego za ziemię) do łącznej wysokości wpisów we wszystkich prowadzonych przez nich sprawach ([...]zł). Nie można przy tym zapominać, że skarżąca ponosi koszty utrzymania, które pochłaniają zdecydowaną większość środków pozostających do dyspozycji jej i jej małżonka. Oczywistym jest zatem, że wysokość wszystkich wpisów wielokrotnie przekracza możliwości płatnicze strony i jej męża. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że będą mogli oni w toku dalszego postępowania pokryć pozostałe opłaty i wydatki. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 i 246 § 1 pkt 2) upsa - orzekł jak w sentencji.