I SA/Wr 1397/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej 2.000 (słownie: dwa tysiące 00/100) złotych, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 7.943 zł M.C., reprezentowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez doradcę podatkowego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiągnął dochodów wskazanych przez organ podatkowy w zaskarżonej decyzji, natomiast jego dochodem jest wynagrodzenie za pracę pomniejszane o świadczenie alimentacyjne na dwoje dzieci w kwocie 3.500 zł. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, ponad oświadczone dane, że w marcu, kwietniu i maju 2014 r. wnioskodawca uzyskał wynagrodzenie za pracę w kwocie odpowiednio 4.835,48 zł, 5.918,25 zł i 4.836,46 zł, na które składają się również dodatki za pracę w nadgodzinach, godzinach nocnych lub wynagrodzenie urlopowe. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał do akt sprawy dokumenty, z których wynika, że październiku, listopadzie i grudniu 2014 r. uzyskał dochód netto z umowy o pracę w kwocie odpowiednio 5.613,76 zł, 6.926,56 zł i 5.650,01 zł. Nadto w treści pisma procesowego z dnia 16 stycznia 2015 r. skarżący zawarł oświadczenie, że urząd skarbowy dokonał zajęć "komorniczych" z tytułu zobowiązań podatkowych, natomiast nieruchomość położona pod adresem wskazanym jako adres dla doręczeń jest własnością jego rodziców, z którymi mieszka i razem z którymi ponosi koszty utrzymania tej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej 2.000 zł. W dniu 17 lipca 2014 r. na rachunek bankowy Sądu dokonano wpłaty kwoty 2.000 zł. Z kolei w dniu 17 września 2014 r. wnioskodawca uiścił w sprawie kwotę 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1)) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypad-ku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środ-ków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we wła-snych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza w rzeczywi-stości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosz-tów. Wskazać należy, iż prawo pomocy ma w swojej istocie stanowić zabezpieczenie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej osobom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postę-powania. Jednocześnie konieczność ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, choćby w minimalnej kwocie, sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw, stąd strony powinny w miarę możliwości uczestniczyć w kosztach postępowania. W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego składa się wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 7.943 zł, przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa pomocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, oraz interesu strony skarżącej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, oraz zasady do-świadczenia życiowego jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził wystąpienie w sprawie podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w części obejmującej zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej 2.000 zł. Skarżący wykazał, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych - opłaty od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i, w ramach obowiązku alimentacyjnego, dzieci. Istotne znaczenie w sprawie ma przede wszystkim, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja życiowa skarżącego, na którą składają się, z jednej strony, aktualnie uzyskiwane przez skarżącego dochody oraz korzystanie z pomocy materialnej ze strony rodziny i, z drugiej, wysokość świadczenia na utrzymanie jego dzieci. Istotny jest również brak zmiany sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego w porównaniu ze stanem ustalonym i ocenionym w postanowieniu referendarskim z dnia 7 lipca 2014 r. oraz zdolność strony okresowego przeznaczania kwoty 2.000 zł na opłacania należnych w jej sprawie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.