I SA/Wr 141/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. – K. i W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W skardze na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podali, że nie stać ich na poniesienie kosztów postępowania. Utrzymują się bowiem z niewielkich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie posiadając przy tym żadnych oszczędności ani rachunków bankowych. We wniosku "o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania" wskazano, że W. K. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1635,37 zł (brutto) natomiast T. M.-K. pobiera rentę w wysokości 549 zł (brutto). Wspólne miesięczne wydatki małżeństwa wynoszą 2.130 zł . Skarżący przedłożyli odpowiednie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podali także, że są właścicielami domu o powierzchni 109 m2, garażu a także nieruchomości rolnej o pow. 4,93 ha. Nie posiadali żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 30 marca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy uznając, że nie udowodnili oni aby nie byli w stanie ponieść kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie zachodziły także wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń o ich stanie majątkowym stron. Wynikały one z rozbieżności w złożonych do akt sprawy dokumentów i niezastosowania się w pełni przez skarżących do wezwania. W sprzeciwie skarżący zarzucili błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenia art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 252 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), polegającego na odmowie zwolnienia ich od opłat sądowych i wydatków. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie orzeczenia o przyznaniu im prawa pomocy w zakresie częściowym, to jest przyznania zwolnienia od opłat sądowych i wydatków. W uzasadnieniu podniesiono, że spełnili warunki przyznania im prawa pomocy. Przedstawili do akt sprawy wymagane przez Sąd dokumenty. Uzupełnili także brak formalny wniosku poprzez jego złożenie na wymaganym formularzu. Brak było zatem podstaw do negatywnej oceny przedstawionych oświadczeń o stanie majątkowym. Zdaniem skarżących nie uwzględniono także należycie faktu prowadzenia przez nich przed Sądem szeregu postępowań oraz tego, że renta dla T. M.-K. była przyznana tylko do dnia 31 marca 2009 r. i obecnie nie posiada ona żadnego źródła dochodu, oczekując na nowe orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazali ponadto, że ich gospodarstwo rolne ma powierzchnię niespełna 5 ha, z czego 76 arów stanowi las a pozostała część to łąką. Z tego tytułu skarżący otrzymują dopłaty obszarowe, stanowiące jedyny dochód z ziemi. Przy czym do ich obowiązków należy utrzymywanie gruntu w dobrym stanie z czym są związane dodatkowe koszty. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 p.p.s.a., na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) upsa wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. . W oparciu o akta sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie są w stanie uiścić kosztów wszystkich prowadzonych przez nich postępowań przed tutejszym Sądem. Wynika to już z samego porównania miesięcznych przychodów skarżącej i jej małżonka w wysokości 2.314 zł (na które składają się kwoty 594 zł brutto z tytułu renty skarżącej, 1.635,37 zł brutto z tytułu emerytury męża skarżącej i 130 zł z tytułu dodatku unijnego za ziemię) do łącznej wysokości wpisów we wszystkich prowadzonych przez nich sprawach (5.400 zł). Nie można przy tym zapominać, że skarżący ponoszą koszty utrzymania, które pochłaniają zdecydowaną większość środków pozostających do ich dyspozycji. Oczywiste jest zatem, że wysokość wszystkich wpisów wielokrotnie przekracza możliwości płatnicze skarżących. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że będą mogli oni w toku dalszego postępowania pokryć pozostałe opłaty i wydatki. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 i 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.