I SA/Wr 1418/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik, Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant: Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 16 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oddala skargę. Przystępując do rozstrzygania Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. - działając, jako organ drugiej instancji - Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej), po rozpoznaniu zażalenia A Sp. z o. o. z/s we W. (dalej: spółka/strona/podatnik/skarżąca), utrzymał w mocy - wydane przez siebie w pierwszej instancji - postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]w przedmiocie pozostawienia wniosku strony bez rozpatrzenia. Z treści postanowienia wynika, że [...] grudnia 2008 r. do organu podatkowego wpłynęło pismo wnioskujące o przeprowadzenie całościowej kontroli spółki w zakresie podatku VAT za okres od czerwca 2002 r. do grudnia 2005 r. i wzruszenie decyzji Urzędu Skarbowego w Ś., Urzędu Skarbowego W. P. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej, podpisane przez prezesa spółki W. W. W dniach: [...] stycznia i [...] marca 2009 r. organ wezwał spółkę do usunięcia - w terminie 7 dni - braków pisma i sprecyzowanie wniosku przez wskazanie, do których spraw i który z nadzwyczajnych trybów podatkowych, tj. wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji, uchylenie bądź zmiana decyzji ostatecznej, ma być zastosowany oraz określenie przesłanek uzasadniających uruchomienie któregoś z w/w trybów. W wezwaniu pouczono stronę, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie pisma (wniosku) bez rozpatrzenia, zgodnie z art. 169 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.). Wezwanie zawierało także informację, iż Dyrektor Izby Skarbowej nie jest właściwy w sprawach dotyczących trybów nadzwyczajnych w odniesieniu do decyzji ostatecznych wydanych przez organy kontroli skarbowej oraz że - w zależności od trybu - właściwym będzie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej albo Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej. W odpowiedzi na wezwanie spółka wyjaśniła, iż wnioskuje o przeprowadzenie kontroli za okres od lipca 2002 r. do lipca 2004 r. i uchylenie wszystkich wydanych dotychczas decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej - z uwagi na nieusunięcie braków pisma - pozostawił wniosek spółki bez rozpatrzenia, wydając stosowne postanowienie. Uznał, iż podanie strony nie zawiera treści żądania. Wskazał, że niesprecyzowanie przez spółkę żądania, pomimo wezwania do usunięcia tego braku pisma, uniemożliwiło dalsze procedowanie. W zażaleniu strona ponownie zawnioskowała o przeprowadzenie całościowej kontroli spółki. Podniosła, iż we wniosku opisała nieprawidłowości, jakich dopuszczono się prowadząc dotychczas kontrole spółki. Stwierdziła, że - w jej ocenie - to Dyrektor Izby Skarbowej winien sam dokonać kwalifikacji wniosku. Działając, jako organ odwoławczy, Dyrektor Izby Skarbowej postanowił skarżone postanowienie utrzymać w mocy. Zauważył, iż strona nie podniosła zarzutów przeciwko kwestionowanemu rozstrzygnięciu, tj. nie wskazała, na czym ma polegać wadliwość postanowienia i jakie przepisy prawa zostały naruszone w związku z jego wydaniem. Dodał, że zażalenie zawiera zarzuty nieodnoszące się do zaskarżonego postanowienia. Argumentował organ, iż w sprawie zasadnie pozostawiono wniosek spółki bez rozpatrzenia. Podniósł, że organ podatkowy wzywał stronę do uzupełnienia braków formalnych podania, które nie precyzowało zarówno trybu postępowania, jaki ma być uruchomiony, jak i przesłanek uzasadniających zastosowanie określonego trybu. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż aby wniosek podatnika wywołał skutek, musi spełniać wymogi formalne. Wskazał, że wymóg taki, zgodnie z art. 168 § 2 O.p., stanowi - wyznaczająca przedmiot postępowania - treść żądania. Dodał, iż organ, do którego podanie jest kierowane, nie posiada swobody odnośnie kwalifikacji żądania. Stwierdził organ, że od spełnienia wymagań formalnych uzależnione jest uznanie skuteczności prawnej wnioskowanej przez podatnika czynności procesowej. Jest to bowiem minimum, bez którego nie można ustalić zasadniczego elementu prowadzenia postępowania w danej sprawie, a mianowicie przedmiotu tego postępowania. Zauważył Dyrektor Izby Skarbowej, iż w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca, pomimo że był zobowiązany skonkretyzować zakres swojego żądania, nie uczynił tego, pozostawiając w sferze przypuszczeń, jakiego trybu załatwienia sprawy żąda. Za chybiony organ odwoławczy uznał zarzut, że to Dyrektor Izby Skarbowej winien dokonać oceny oraz odpowiednio zakwalifikować wniosek podatnika. Organ uzasadniał, iż w wezwaniu do uzupełnienia wniosku wskazano stronie na konieczność sprecyzowania, do których spraw i który z trzech nadzwyczajnych trybów podatkowych ma być zastosowany, zastrzegając, że uczynienie zadość powyższemu warunkuje rozpatrzenie wniosku i ewentualne uchylenie decyzji ostatecznych. W postanowieniu zaakcentowano, że strona nie utraciła uprawnienia do rozpoznania jej sprawy przez organ podatkowy i może wystąpić z nowym wnioskiem, który winien spełniać wskazane wyżej wymogi formalne. W skardze, strona wniosła o uchylenie wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej - w drugiej instancji - postanowienia i przeprowadzenie całościowej kontroli spółki. Podniosła, że prowadzone w stosunku do spółki dotychczas kontrole i wydane decyzje naruszały procedury oraz obowiązujące przepisy prawa. Zarzuciła, iż organ podatkowy bezpodstawnie - z przyczyn formalnych - odmówił wznowienia postępowań i przeprowadzenia kompleksowej merytorycznej kontroli celem potwierdzenia, że wydane w stosunku do spółki prawomocne decyzje naruszały prawo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym spółka dowodziła, iż we wniosku określiła jasno przedmiot postępowania. Podniosła, że organ podatkowy uchyla się od zajęcia w sprawie merytorycznego stanowiska. Wskazała, iż organ ten nie podjął żadnych czynności w celu wyjaśnienia treści żądania zawartego we wniosku, czym naruszył regulacje art. 122 i 125 § 1 O.p. Zauważyła, że jej podanie zawierało wszelkie elementy, o których mowa w art. 168 O.p. Dowodziła, iż mając na uwadze argumentację wniosku organ podatkowy winien był z urzędu, zgodnie z art. 165 § 1 O.p., wszcząć postępowanie w sprawie poprzez uruchomienie jednego z trybów nadzwyczajnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd stwierdza, że postanowienie to zostało wydane zgodnie z obowiązującym prawem. Postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 165 § 1 O.p.). W rozpoznawanej sprawie niewątpliwym jest, że w dniu 30 grudnia 2008 r. to skarżąca spółka (strona) wyraziła wolę inicjującą procedurę podatkową. W treści pisma (podania) strona wniosła o "przeprowadzenie całościowej kontroli spółki w zakresie podatku VAT za okres od 06.2002 r. do 12.2005 r. i wzruszenie decyzji wydanych dotychczas przez Urząd Skarbowy w Ś.(...), Urząd Skarbowy W. P.(...) oraz Urząd Kontroli Skarbowej (...). Zgodnie z art. 168 § 2 O.p. jednym z elementów podania wnoszonego do organu podatkowego jest treść żądania. Wskazanie żądania wyznacza bowiem przedmiot postępowania, tj. przesądza o charakterze czynności procesowej dokonanej przez stronę i zakreśla kierunek dalszego procedowania przez organ (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 661-664). Powyższe wynika z zasady skargowości. Słusznie zauważył również Dyrektor Izby Skarbowej, że organ podatkowy nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania gdyż o tym, jaki charakter ma pismo, decyduje sama strona. Zdaniem Sądu, zasadnie stwierdził organ podatkowy, iż w niniejszej sprawie treść wniosku - szeroko opisująca podejmowane w stosunku do spółki przez organy podatkowe (organ kontroli skarbowej) działania oraz poczynione przez te organy, w opinii wnioskodawcy, naruszenia prawa - nie pozwalała na kwalifikację zakresu żądania podatnika, tj. ustalenie, uruchomiania jakiego - prawnie dopuszczalnego - trybu postępowania podatkowego oczekuje inicjator wniosku. I tak, oczywiście podanie strony nie mogło być potraktowane, jako wniosek o przeprowadzenie kontroli podatkowej, gdyż kontrola może być prowadzona tylko z urzędu. Mając na uwadze, że decyzje, których uchylenia żądał we wniosku podatnik, posiadały status decyzji ostatecznych, w sprawie można było ewentualnie uruchomić jeden z trzech tzw. trybów nadzwyczajnych, pozwalających - zgodnie z art. 128 O.p. - na uchylenie lub zmianę takich decyzji (wznowienie postępowania - dział IV/rozdział 17 O.p., stwierdzenie nieważności decyzji - dział IV/rozdział 18 O.p., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej - dział IV/rozdział 19 O.p.). Zastosowanie każdego z w/w trybów uwarunkowane jest zaistnieniem określonych przepisami przesłanek, o których mowa odpowiednio w art. 240 § 1 O.p., art. 247 § 1 O.p. oraz art. 253 § 1 O.p. W sprawie podkreślenia wymaga, iż właściwość Dyrektora Izby Skarbowej nie obejmowała prowadzenia spraw w trybie nadzwyczajnym w odniesieniu do decyzji wydanych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Z uwagi na fakt, że podanie (pismo) strony - wbrew zarzutom skargi - nie zawierało zakresu żądania, tj. nie wskazywało, postępowania w jakim - przewidzianym przez prawo - przedmiocie oczekuje inicjator procedury, organ podatkowy zasadnie wezwał spółkę (dwukrotnie) do usunięcia - w terminie 7 dni - jego braków poprzez sprecyzowanie wniosku i wskazanie, do których spraw i który z powołanych w wezwaniu trybów nadzwyczajnych ustawy - Ordynacja podatkowa ma być zastosowany wraz ze wskazaniem przesłanek uzasadniających uruchomienie tego trybu. W wezwaniu poinformowano ponadto, iż Dyrektor Izby Skarbowej nie jest właściwy w sprawach dotyczących trybów nadzwyczajnych odnośnie decyzji ostatecznych wydanych przez organy kontroli skarbowej oraz że - w zależności od trybu - właściwym będzie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej albo Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieusunięcie opisanych w wezwaniu braków spowoduje pozostawienie wniosku (podania) bez rozpatrzenia. Powyższe znajdowało uzasadnienie w treści art. 168 § 2 oraz art. 169 § 1 O.p. Mając na uwadze okoliczność, iż w odpowiedzi na wezwanie organu strona w dalszym ciągu nie sprecyzowała zakresu (treści) żądania, tj. nie określiła przedmiotu postępowania, wskazując, jak w podaniu, iż wnioskuje o przeprowadzenie całościowej kontroli i uchylenie wszystkich wydanych dotychczas decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie, zgodnie z art. 169 § 1 i 4 w związku z § 2 art. 168 O.p., wydał postanowienie o pozostawieniu wniosku podatnika bez rozpatrzenia. Postanowienie to słusznie zostało także utrzymane w mocy przez objęte niniejszą skargą postanowienie w/w organu, w następstwie kontroli instancyjnej. Odnosząc się wprost do zarzutów skargi, uzupełnionej w piśmie procesowym, Sąd stwierdza, że chybione jest twierdzenie strony skarżącej, iż we wniosku określiła ona jasno przedmiot postępowania poprzez wskazanie faktu wywiązania się przez spółkę z obowiązków podatkowych w zakresie podatku VAT za okres od 06.2002 r. do 12.2005 r. i konieczności uruchomienia stosownych procedur naprawczych, które - w ramach uprawnień nadzorczych i kontrolnych - przysługują Dyrektorowi Izby Skarbowej. Zakresu żądanie nie można było także wywodzić ze stwierdzenia strony, iż nie posiada ona żadnych zaległości podatkowych. W odpowiedzi na kolejny zarzut ponownego zauważenia wymaga, że nieprawidłowości poczynione w decyzjach ostatecznych można było skorygować tylko w trybach nadzwyczajnych, których przesłanek uruchomienia - mimo wezwania - spółka nie wskazała. Sąd stwierdza, iż bezzasadny jest zarzut naruszenia regulacji art. 122 i 125 § 1 O.p. mających zastosowanie w postępowaniu podatkowym, które w niniejszej sprawie nie zostało skutecznie wszczęte. Wskazać jednak trzeba, że organy podatkowe - wzywając spółkę do sprecyzowania zakresu (treści) żądania - podjęły działania w celu wyjaśnienia i załatwienia sprawy, czyniąc to bez zbędnej zwłoki i posługując się najprostszymi środkami. Mając na uwadze, iż we wniosku podatnik nie sprecyzował zakresu żądania, o czym była mowa wyżej, chybiony jest zarzut naruszenia przez organ podatkowy art. 165 § 1 w związku z art. 168 § 2 O.p. W związku z tym, że podanie strony nie spełniało wymogów formalnych nie można postawić Dyrektorowi Izby Skarbowej także skutecznie zarzutu, iż nie rozpoznał on sprawy merytorycznie. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje, że mając na uwadze treść -uzasadnienie - wniosku, organ podatkowy nie wszczął z urzędu stosownych procedur celem weryfikacji rozliczeń podatnika, wynikających z decyzji ostatecznych. Zauważyć bowiem należy, iż obowiązujące przepisy nie zawierają rozwiązań, które obligowałyby organ podatkowy "do wszczynania z urzędu postępowań/kontroli podatkowych na wniosek strony". Za Dyrektorem Izby Skarbowej podkreślenia wymaga, że strona - wskutek wydania postanowienia na podstawie art. 169 § 4 O.p. - nie utraciła uprawnienia do załatwienia jej sprawy przez organ podatkowy. W tym celu spółka winna skierować do organu ponowny wniosek, tym razem spełniający wymogi formalne, o których mowa w art. 168 § 2 O.p., w szczególności zawierające zakres żądania. Wobec braku stwierdzenia w sprawie wad procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.