I SA/Wr 1420/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku i określenia przybliżonej kwoty podatku od towarów i usług do zapłaty za X, XI, XII 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego wskazując, że nie posiada dochodów, poniósł stratę z działalności operacyjnej, spowodowanej załamaniem koniunktury gospodarczej. Ponadto w postępowaniu zabezpieczającym zajęta została kwota zwrotu podatku VAT za marzec 2010 r. w wysokości 50.000 zł, kwota nadpłaty w podatku dochodowym wynikająca z zeznania za 2009 r. (5.813 zł), kwota 1.200 zł uzyskana ze sprzedaży środków trwałych, a także został zajęty majątek przez obciążenie go hipoteką. W wyniku powyższych czynności organu podatkowego i załamania koniunktury gospodarczej wnioskodawca nie posiada środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, dwiema córkami (ur. w 1992 i 1987 r.) i synem (ur. w 1994 r.). Posiada dom (230 m2) zabezpieczony hipoteką na rzecz banku i działkę inwestycyjną na stację demontażu pojazdów. Jako posiadane przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro wymienił samochód dostawczy Citroen Jumper, rocznik 2001, będący środkiem trwałym w prowadzonej działalności gospodarczej. Posiada w leasingu operacyjnym ładowarkę teleskopową. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi, to jest oszczędnościami, czy papierami wartościowymi. Dalej podał, że z żoną ustanowił rozdzielność majątkową, rodzina z kolei nie posiada majątku. Jako dane istotne skarżący wskazał, że trzy działki inwestycyjne są obciążone hipoteką z tytułu zabezpieczenia kredytów inwestycyjnych, a rodzina utrzymuje się z pożyczek. Jako dochody rodziny wskazał wynagrodzenie córki z umowy o pracę w kwocie 1.350 zł i stratę z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Do wniosku załączone zostały: zestawienie należnego podatku dochodowego za listopad 2010 r., dowody zabezpieczenia wymienionych na wstępie kwot oraz faktury ze sprzedaży środków trwałych (dwóch samochodów dostawczych Ford Transit, rocznik 1996) na łączną kwotę 1.200 zł. Powyższe dokumenty potwierdzają kwoty zabezpieczeń, a nadto wynika z nich, że w 2010 r. do końca listopada wnioskodawca osiągnął z działalności gospodarczej przychód w wysokości 980.997,65 zł i poniósł stratę w kwocie 15.064,89 zł. W samym listopadzie przychód wyniósł 40.737,20 zł, a strata 5.543,63 zł. Ponadto na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., nadesłane zostały: zeznanie podatkowe skarżącego za 2009 r., kopia z księgi przychodów i rozchodów za listopad 2010 r., zestawienie należnego podatku dochodowego za listopad i grudzień 2010 r., zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków przez jego rodzinę, wyciąg z rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą za wrzesień, październik i listopad 2010 r., odpis z księgi wieczystej, harmonogram spłaty kredytu w A i umowa kredytu inwestycyjnego w B. Wynika z tych dokumentów, że wnioskodawca w 2009 r. uzyskał przychód w wysokości 424.144,60 zł i dochód 10.472,48 zł. Za grudzień 2010 r. – zgodnie z wyjaśnieniem – zestawienie jest identyczne ze względu na brak rozliczenia za ten miesiąc. Dane z księgi podatkowej potwierdzają informacje wynikające z pozostałych dokumentów. Miesięczne wydatki rodziny wnioskodawcy wynoszą łącznie 3.460 zł, w tym wyżywienie 1.000 zł, gaz 88 zł, chemia gospodarcza 150 zł, woda, ścieki 140 zł, bilet miesięczny córki 100 zł, niezbędna odzież 100 zł, opłaty w szkołach 100 zł, spłata karty kredytowej 500 zł, raty kredytów gotówkowych 111 zł i 1.091 zł (potwierdzona harmonogramem spłat), spłata komputera 180 zł. Na rachunku bankowym dostępne saldo debetowe wynosi 150.000 zł, spłacane są z niego kredyty i dokonywane wpłaty własne. Z umowy z B wynika, że wartość kredytu inwestycyjnego, przeznaczonego na adaptację nieruchomości w celu uruchomienia stacji demontażu pojazdów, wynosi 487.700 zł. Odpisy z księgi wieczystej potwierdzają obciążenie nieruchomości hipoteką umowną zabezpieczającą ww. kredyt oraz hipoteką przymusową, zabezpieczającą przyszłe zobowiązanie w podatku VAT. Ponadto wnioskodawca wyjaśnił, że jego żona nie pracuje, zajmuje się domem i trójką dzieci, nie posiada też żadnych kont bankowych. Źródłem finansowania bieżących wydatków miesięcznych, wymienionych w zestawieniu, jest pożyczka gotówkowa zaciągnięta przez córkę, pożyczka gotówkowa w wysokości 50.000 zł, której rata wynosi miesięcznie 1.091 zł oraz sporadyczne pożyczki od najbliższej rodziny. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższego jednak wnioskodawca nie wykazał. Przede wszystkim zwrócić trzeba uwagę, że działalność, którą prowadzi, przynosi bardzo wysokie przychody. Fakt osiągania jednocześnie straty jest skutkiem jedynie ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodów, które zawsze można próbować ograniczyć, przez co możliwe byłoby znalezienie źródła pokrycia kosztów postępowania w sprawie przed tutejszym Sądem. Poza tym, wątpliwości budzą informacje dotyczące wydatków rodziny i ich źródeł finansowania. Skarżący wskazał, że dysponuje gotówką, którą – jak podał – zaciągnął na bieżące wydatki rodziny. Wydaje się jednak mało prawdopodobne, aby kredyt gotówkowy, którego rata wynosi 1.091 zł i stanowi prawie 1/3 wydatków miesięcznych w budżecie domowym, był zaciągnięty z przeznaczeniem na utrzymanie. Zwłaszcza, gdy w tych wydatkach znajdują się też takie pozycje, jak rata za komputer, czy spłata karty kredytowej. Zauważyć również wypada, że powyższy kredyt gotówkowy został zaciągnięty w grudniu 2008 r. i spłacany jest od stycznia 2009 r. Nie wydaje się zatem, aby przy bieżących wydatkach w wysokości 3.400 zł miesięcznie, uzyskana gotówka pozostawała jeszcze w dyspozycji rodziny skarżącego. Za małą wiarygodnością tego oświadczenia przemawia też fakt, że w 2009 r. przychód z działalności gospodarczej, będącej głównym źródłem utrzymania rodziny, był ponad dwukrotnie niższy niż w roku 2010. W rezultacie również argumentację wniosku, wskazującą na załamanie koniunktury gospodarczej, należy uznać za nieuzasadnioną. Nie można też dać wiary, aby jednym ze źródeł finansowania wydatków miesięcznych były pożyczki od rodziny. Przyjmując, że wnioskodawca nie posiada już środków z wymienionej pożyczki gotówkowej, musiałby regularnie co miesiąc zaciągać dług u rodziny w wysokości około 3.000 zł. Niemniej i ten z winien być regularnie spłacany. Stąd powstały wątpliwości co do wiarygodności danych przedstawionych przez wnioskodawcę, które miały uzasadniać brak jakichkolwiek środków na opłacenie kosztów postępowania. Podkreślić w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Mając zatem na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego też, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.