I SA/Wr 1425/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 50.000 (słownie: pięćdziesiąt tysięcy) złotych. Strona skarżąca, zastępowana przez radcę prawnego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł, wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, to jest od ww. wpisu ponad kwotę 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od kilku lat toczy spór z organami podatkowymi, które domagają się zapłaty podatku od towarów i usług za lata 2009, 2010 i 2012. Prowadzone postępowania podatkowe doprowadziły niemalże do zaprzestania działalności gospodarczej. W roku 2015 firma, będącym jedynym źródłem utrzymania strony, poniosła stratę w wysokości 3.169.298,61 zł. Nie uzyskuje przychodów, które pokryłyby chociaż koszty związane z zobowiązaniami z tytułu leasingów i kredytów, wynagrodzeń, podatków i składek ZUS. Rachunki bankowe zostały zajęte w postępowaniu komorniczym. Wszelkie wpływające środki przekazywane są na zajęcia. Również cały majątek jest zabezpieczony na poczet zobowiązań. Strona zaznaczyła, że poniosła już znaczne wydatki na obronę prawną i opłaty sądowe. Jednocześnie nie mogła przewidzieć i zabezpieczyć się finansowo na wypadek decyzji organów podatkowych, gdyż nie można przewidzieć tak rażącego naruszenia prawa w praworządnym państwie i kwestionowania przez organy skarbowe zakupu towaru, który został rzeczywiście zakupiony od firm widniejących jako dostawca na fakturach zakupu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego została zakreślona. Skarżąca podała natomiast, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 200 m2 i wartości 800.000 zł, objęty hipoteką i licznymi zajęciami komorniczymi oraz objęte zajęciem środki transportu: samochód osobowy marki VW Touran (wartość około 10.000 zł), 3 naczepy cysterny (łączna wartość około 360.000 zł) i 2 ciągniki siodłowe Volvo (wartość 172.000 zł). Źródłem dochodów skarżącej jest tylko działalność gospodarcza z zerowym dochodem. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne wymienione zostały: kredyt na dom 5.300 zł, rachunki za media około 2.000 zł, leasingi firmowe 234.051,17 zł oraz ubezpieczenia majątkowe firmowe około 105.000 zł rocznie. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że mieszka wspólnie z mężem, z którym ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Mąż uzyskuje dochody tylko z tytułu renty powypadkowej w kwocie niespełna 1.000 zł. Miesięcznie strona ponosi wydatki w łącznej wysokości 8.600 zł, które pokrywane są z obrotów z bieżącej działalności gospodarczej. Nadto strona oświadczyła, że od 2012 r., będąc właścicielką firmy A, jest nękana przez instytucje państwowe, w tym poprzez liczne kontrole skarbowe. Pomimo prowadzenia działalności przestrzegając prawa, wydano wobec niej wiele decyzji określających wysokie zobowiązania podatkowe, co doprowadziło ją do bankructwa. Skarżąca podjęła już działania zmierzające do likwidacji działalności i zwalnia wszystkich 23 pracowników. Zwróciła uwagę na poniesione straty dwa lata z rzędu, to jest w roku 2015 i 2016. Wszystkie posiadane środki (prawie 3.000.000 zł) zostały przejęte w postępowaniu egzekucyjnym. Działania komornika uniemożliwiły dalsze prowadzenie działalności, gdyż – jak wyjaśniała – "wysłał zajęcia komornicze do kontrahentów kupujących towar – kosmetyki". Na potwierdzenie przedłożone zostały kopie zawiadomień o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności pieniężnej należącej do strony od trzech kontrahentów datowane na 14 czerwca 2016 r. i 20 września 2016 r. Z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2015 r. skarżąca uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 3.658.167,67 zł, ponosząc stratę w kwocie 3.169.298,61 zł. Na koniec 2016 r. przychody netto wyniosły 5.181.407,69 zł, a strata 1.222.207,24 zł. Firma skarżącej w październiku, listopadzie i grudniu 2016 r. dokonała dostawy towarów i usług o wartości odpowiednio 310.976 zł, 109.891 zł i 233.452 zł oraz nabyła towary i usługi na kwoty netto 250.224 zł, 384.211 zł i 546.788 zł. Przedłożone zostały także wydruki historii dwóch rachunków bankowych posiadanych w związku z działalnością gospodarczą, za wymienione wyżej miesiące. Z jednego rachunku wynika, że strona dysponowała kwotą około 3.000.000 zł, która w całości została przejęta przez organ egzekucyjny w dniu 20 grudnia 2017 r. Na drugim rachunku, prowadzonym w USD, saldo wynosiło 2,82. Na obu rachunkach brak jakichkolwiek operacji związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto nadesłano wydruki z ksiąg wieczystych nieruchomości Żórawinie i Szklarskiej Porębie, które wskazywane są jako miejsca prowadzenia działalności przez skarżącą, na potwierdzenie tytułu własności i dokonanych na tych nieruchomościach obciążeń. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r., odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 276/16, w której wpis od skargi wynosił 38.958 zł. W ocenie referendarza sądowego, powyższe dane dają podstawę do uwzględnienia żądania wniosku, jednak nie w takiej części, o jaką wnosiła strona skarżąca. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dane wynikające ze złożonych oświadczeń i dokumentów, zdaniem referendarza, wskazują, że strona była w stanie zgromadzić środki na opłacenie wpisu od skargi przynajmniej w połowie. Przede wszystkim trudno dać wiarę oświadczeniom strony wskazującej, że działania organów doprowadziły ją do bankructwa, gdyż pomimo tych działań strona nadal prowadzi działalność gospodarczą odnotowując wysokie obroty. Ponadto w porównaniu z rokiem poprzednim, w 2016 r. odnotowany został znaczny wzrost tych przychodów (o około 1.500.000 zł) przy jednoczesnym spadku wartości straty (o około 2.000.000 zł). Poza tym bez znaczenia jest to, że strona jednocześnie odnotowuje straty. Dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, co oznacza, że przedsiębiorca ma środki na ich opłacenie lub zdolność do zaciągania tak znacznych zobowiązań. Zaznaczyć też trzeba, że wszystkie te trzy wartości: dochód, strata, koszty podatkowe, są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy O powyższym świadczy okoliczność, na którą strona sama się powołuje – iż koszty bieżącego utrzymania (w tym opłacenie raty kredytowej w kwocie 5.300 zł i wydatków związanych z domem w wysokości około 2.000 zł) pokrywa z bieżącej działalności gospodarczej. Oświadczenie o zamiarze likwidacji działalności nie ma potwierdzenia w danych wynikających z deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące 2016 r., w których wykazane są obroty na poziomie 100.000-300.000 zł. Dodać trzeba, że w sprawie I SA/Wr 276/16 przedłożone zostały kopie deklaracji VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2016 r. wykazujące podobne wartości, co potwierdza tylko brak jakiejkolwiek tendencji spadkowej w działalności skarżącej. Z powyższych powodów nie można się zgodzić ze stroną, że działania organu egzekucyjnego uniemożliwiły dalsze prowadzenie działalności. Także okoliczność zawiadomienia kontrahentów w czerwcu i wrześniu 2016 r. o postępowaniu egzekucyjnym nie wpłynęła w żadnym stopniu na wielkość obrotów. Poza tym były to tylko zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym ich długu wobec skarżącej. Odnośnie danych wynikających z wydruków rachunków bankowych, to przede wszystkim, zdaniem referendarza, strona nie przedłożyła wydruków wszystkich posiadanych rachunków lub prowadzi działalność gospodarczą z ich pominięciem. W historii rachunków za październik, listopad i grudzień 2016 r. brak jest bowiem jakichkolwiek uznań czy obciążeń na rzecz kontrahentów w sytuacji, gdy za te same miesiące strona zdeklarowała dostawy i nabycia na kwoty 100.000-300.000 zł. Przejęcie 3.000.000 zł przez organ egzekucyjny w grudniu 2016 r. nie ma znaczenia dla oceny kondycji finansowej strony i jej możliwości płatniczych. Na tę samą okoliczność strona powołała się w czerwcu 2016 r., przy czym środki te były zablokowane. Fakt ten – co należy powtórzyć – nie przeszkodził prowadzeniu działalności gospodarczej na dużą skalę. Nie stało temu też na przeszkodzie zajęcie posiadanych samochodów i naczep. Z powyższych względów nie można przyjąć, że strona jest w stanie uiścić jedynie 5.000 zł na poczet wpisu od skargi wynoszącego 100.000 zł. Zaakcentować należy, że wpis jest kosztem sądowym, a tym samym formą danin publicznych, które każdy jest obowiązany ponosić, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji. Przy czym jednocześnie, rozważając zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części, referendarz miał obowiązek uwzględnić konstytucyjnie zagwarantowane prawo skarżącej do obrony praw przed sądem i wyważyć pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi regułami. W związku z tym przyjął, że poniesienie 50.000 zł nie wpłynie znacząco na działalność gospodarczą, a w dalszej kolejności na konieczne utrzymanie strony skarżącej i jej męża. Zasadność tak zajętego stanowiska może potwierdzać fakt uiszczenia we wrześniu 2016 r. wpisu od skargi w sprawie I SA/Wr 276/16, w kwocie niespełna 40.000 zł. Poza tym należy pamiętać, ze kosztów swego udziału w sprawie należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi, która w niniejszej sprawie jest datowana na 12 października 2016 r. Skarżąca miał zatem odpowiedni czas na zgromadzenie środków na ten cel. Mając na uwadze powyższe, postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.