I SA/Wr 1426/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A." spółki komandytowej z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 17 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka komandytowa, prowadząca działalność w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, uiszczając 10.000 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, wniosła o zwolnienie jej z tej opłaty ponad kwotę opłaconą. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej sytuacja finansowa na moment wniesienia skargi na decyzję w niniejszej sprawie była zła, następnie uległa dalszemu pogorszeniu. Skarżąca faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej – nie posiada aktywów (nieruchomości), które w działalności wykorzystywała. Osiągane przychody spadły znacząco w 2015 r., a obecnie w ogóle nie są uzyskiwane. Te, które zostały uzyskane wcześniej, nie wystarczają na pokrycie jakichkolwiek kosztów działalności. Wynikające z rachunku zysków i strat koszty operacyjne w większości były rozliczane bezgotówkowo (poprzez potrącenia) – rozliczenie gotówką byłoby niemożliwe ze względu na brak środków pieniężnych. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość kapitału zakładowego wynosi 0 zł, a co do środków trwałych i zysku lub straty wg bilansu za poprzedni rok, stwierdziła, iż brak jest bilansu. Spółka posiada jeden rachunek bankowy z saldem (-) 3.818 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że na koniec 2015 r. odnotowane zostały przychody netto w kwocie 1.311.258,45 zł i strata na poziomie 141.470.634,23 zł. W 2016 r. do końca marca przychody netto wyniosły 2.202.555 zł i uzyskany został dochód w wysokości 194.119,03 zł. Spółka dokonała dostawy towarów i usług tylko w lutym 2016 r. o wartości 202.555 zł. Wyjaśniono, że wskazana kwota, będąca również wartością przychodów netto w rachunku zysków i strat za luty 2016 r., wynika z wystawienia faktury dokumentującej sprzedaż usług – transakcja nie wiązała się z wpływem środków pieniężnych (nie doszło do przesunięcia gotówki ani zapłaty bezgotówkowej), które mogłyby być przeznaczone na opłacenie wpisu. Jako znane z urzędu wskazać należy, że wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 100.000 zł i uiszczony przez skarżącą spółkę 23 marca 2015 r. Wpis od skargi kasacyjnej stanowi równowartość połowy wpisu od skargi (50.000 zł), spółka natomiast wnosi o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty sądowej ponad kwotę 10.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (w tym spółki komandytowej), może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczyć trzeba, że pojęcie "środków" użyte w przytoczonej regulacji nie obejmuje wyłącznie posiadanych środków pieniężnych. Chodzi tutaj o ogólny stan majątkowy wnioskodawcy, który daje podstawę oceny możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. Wywieść to należy z treści art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Pierwszy z nich stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, zaś zgodnie z treścią art. 255, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ponadto, w świetle przytoczonej wyżej regulacji, ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej sprowadza się tylko i wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Brak tutaj dodatkowych obwarowań, które występują w regulacjach dotyczących przyznania prawa pomocy osobom fizycznym i nakazują uwzględnienie na rzecz wnioskodawcy tych środków, które muszą pozostać do jego dyspozycji na niezbędne utrzymanie własne i rodziny. Pomimo braku takich regulacji w stosunku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w rzeczywistości należy uwzględnić zakres i cel działalności wnioskodawcy, a także wpływ poniesienia kosztów swojego udziału w sprawie na płynność finansową i możliwość prowadzenia dalszej działalności. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, zdaniem referendarza sądowego, skarżąca spółka miała możliwości zgromadzenia środków na opłacenie pełnej kwoty wpisu od skargi kasacyjnej i pozostawałoby to bez wpływu na działalność gospodarczą, tym bardziej, że działalność ta praktycznie nie jest już prowadzona. W istocie z dokumentacji finansowej wynika, że spółka nie posiada żadnych aktywów trwałych, ma ujemną wartość kapitału własnego, a wartość zobowiązań krótkoterminowych jest 4-krotnie wyższa od należności krótkoterminowych. Spółka też nie posiada środków w kasie i na rachunkach. Jednakże spółka posiada dodatkowo kapitał rezerwowy o dodatniej wartości ponad 68.000.000 zł. Jego uszczuplenie na potrzeby opłacenia całości wpisu od skargi kasacyjnej z pewnością nie będzie rzutować na dalsze funkcjonowanie skarżącej spółki. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się już od 2014 r. Strona miała zatem czas na poczynienie odpowiednich kroków zmierzających do zabezpieczenia czy zgromadzenia niezbędnych środków na pokrycie dalszych kosztów swego udziału w sprawie. Tym bardziej, że zwolnienie od ich ponoszenia stanowi wyjątek od ogólnej zasady przyjętej na podstawie art. 199 p.p.s.a. Poza tym zauważyć trzeba, że jakkolwiek spółka zmierza do wykazania, że nie ma żadnych środków pieniężnych – tak też wynika z dokumentów finansowych – jednak zgromadziła pieniądze w kwocie 10.000 zł na pokrycie części wpisu od skargi kasacyjnej. Wynika z tego, że posiada źródło, z które może pozyskać takie środki. Nie jest natomiast wiadome, jakie to źródło i jakie są możliwości spółki pozyskania z niego dodatkowych pieniędzy. Końcowo wskazać trzeba, iż niezrozumiale jest wyjaśnienie dotyczące przychodu za luty 2016 r., którego kwota stanowi wartość dostaw towarów i usług z deklaracji VAT-7. Skoro spółka dokonała dostawy usługi na kwotę ponad 200.000 zł, a faktura na tę wartość w żaden sposób nie została opłacona (pełnomocnik wskazuje, że "nie doszło do przesunięcia gotówki ani zapłaty bezgotówkowej"), to może to świadczyć tylko o tym, że spółka ma wierzytelność, która również kształtuje jej sytuację finansową. Z powyższych względów wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.