I SA/Wr 1426/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za I, II, II IV kwartał 2013 r. oraz podatku do zapłaty za okres od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym o zwolnienie od kosztów sądowych. Strona skarżąca w treści skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych podając, że otrzymuje dochód w wysokości 2273 zł z tytułu emerytury i posiada zobowiązania z tytułu kredytów hipotecznych tj. spłaca miesięcznie dwie raty hipoteczne w kwocie 2300 zł i 4.000 zł. Ponadto w związku z wypowiedzeniem przez bank umowy odrębnego kredytu (linia obrotowa) jest zobowiązana do spłaty zadłużenia (raty) w wysokości 1900 zł miesięcznie, a pełna kwota do spłaty tego kredytu wynosi około 105.000 zł i upływa we wrześniu 2022 r. Wypowiedzenie tego kredytu nastąpiło wskutek czynności podejmowanych przez organy podatkowe, w tym zabezpieczeniem konta. Wskazała również, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 7.165.624 zł i obliczyła wpis sądowy od skargi od tej wartości na kwotę 71.656 zł dodając, że nie posiada środków na jego opłacenie. Do skargi skarżąca dołączyła złożony na niepodpisanym urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu (rubryka nr 5) wskazała, że jest wdową i ze względu na windykacje, wydatki na utrzymanie, leki, spłatę kart kredytowych i obciążenia hipoteczne znacznie przewyższające jej dochody z tytułu emerytury i wartość nieruchomości nie posiada środków na opłacenie powyższego wpisu sądowego od skargi. Musi prosić rodzinę o pomoc finansową, ponieważ zobowiązania i wydatki przekraczają jej dochody. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, obejmującym osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie wskazała żadnych osób podającym tym samym, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W oświadczenie majątkowym obejmującym nieruchomości podała, że posiada dwa domu we W. tj. jeden przy ul. [...] o powierzchni około 180 m2, którego wartość wraz z działką wynosi 300.000 zł obciążony hipoteką oraz drugi dom (szeregowiec) położony przy ul. [...], którego wartość wraz z działką wynosi około 500.000 zł obciążony hipoteką. Podała także, że nie posiada innych nieruchomości, papierów wartościowych, i wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych, w tym pojazdów mechanicznych o wartości powyżej 5.000 zł. Natomiast wskazała, że posiada oszczędności w kwocie 6.000 zł. Podała, że jest wspólnikiem w kliku spółkach, tj. w czterech spółkach i tylko jedna z tych spółek prowadzi bieżącą działalność, a stan środków pieniężnych w tych spółkach wynosi 0 zł i nie mają one majątku. Ponownie podała, że spłaca dwie raty hipoteczne i że zobowiązania i wydatki przekraczają jej dochody i jest zmuszona prosić o pomoc finansową rodzinę. Podała, że otrzymuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2273 zł miesięcznie. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki podała dwie raty z tytułu kredytów hipotecznych tj. 4000 zł i 2300 zł oraz odrębną ratę w wysokości 1900 zł (spłata zadłużenia w związku z wypowiedzeniem przez bank umowy innego kredytu), prąd około 200 zł, woda około 100 zł, gaz około 150 zł, leki około 150 zł, żywność około 300 zł. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 stycznia 2017 r. ustalono wartość przedmiotu sporu na kwotę 17.053.028 zł i wyznaczono wpis sądowy od skargi w kwocie 100.00 zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2017 r. wezwano pełnomocnika strony do podpisania powyższego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy lub do nadesłania ponownie wypełnionego i podpisanego wniosku – w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto w zarządzeniu tym na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwano skarżącą w terminie siedmiu dni – do nadesłania, wymienionych w tym zarządzeniu, oświadczenia i dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej poinformowała, że w nawiązaniu do informacji Sądu o wysokości wpisu sądowego od skargi podtrzymuje wniosek o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości opierając się na okolicznościach wskazanych w skardze. W okresie biegu terminu do wykonania zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2017r. (wykonanego pismem Sądu z dnia 13 stycznia 2017 r.) skarżąca złożyła na urzędowym formularzu podpisanym dnia 27 stycznia 2017 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego wniosku powtórzyła argumenty podane w niepodpisanym wniosku dotyczące uzasadnienia wniosku (rubryka nr 5), posiadania dwóch nieruchomości czyli dwóch domów we W. i oszczędności w kwocie 6000 zł, braku papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych, pojazdów mechanicznych, spłaty dwóch rat hipotecznych oraz odrębnych rat w związku wypowiedzeniem przez bank umowy kredytu, korzystania z pomocy finansowej rodziny. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki ponownie podała, że spłaca dwie raty z tytułu kredytów hipotecznych tj. 4000 zł i 2300 zł oraz odrębną ratę w wysokości 1900 zł (spłata zadłużenia w związku z wypowiedzeniem przez bank umowy innego kredytu), prąd około 200 zł, woda około 100 zł, gaz około 150 zł, leki około 150 zł, natomiast wydatki na żywność określiła na wyższą kwotę tj. około 400 zł. Natomiast w rubryce nr 6 stan rodzinny, (oświadczenie o stanie rodzinnym, obejmującym osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym) podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z córką lat 42 (pełnomocnikiem w niniejszej sprawie) oraz dwoma wnukami - dziećmi córki (rok urodzenia 2004 i 2011). W rubryce nr 10 dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżącą podała, że otrzymuje emeryturę w wysokości 2273 zł, a ponadto od grudnia 2016 r. otrzymuje dochód z tytułu najmu domu przy ul. [...] w wysokości 500 zł. W rubryce tej podała także, że córka otrzymuje rentę w wysokości 1325,18 zł oraz alimenty na rzecz dzieci w kwocie 381,69 zł oraz świadczenie wychowawcze na dzieci, tzw. 500+ w wysokości 1000 zł. Wspólny dochód wynosi 5479,98 zł. Ponadto skarżąca podała, że jest wspólnikiem tylko w jednej spółce A sp. z o o. nr KRS [...], która jednak nie prowadziła i nie prowadzi bieżącej działalności gospodarczej, a stan środków pieniężnych wynosi 0 zł i spółka ta nie posiada majątku. Nadesłała wydruk z konta bankowego z ujemnym saldem początkowym na dzień 1 listopada 2016 r. -7,78 zł i saldem końcowym na dzień 27 stycznia 2017 r. 998,98 zł, z którego wynika, że 30 listopada 2017 r. otrzymała emeryturę w kwocie 2395,32 zł i dnia 7 grudnia 2016 r. wypłaciła kwotę 1387,50 zł. Przedłożyła także harmonogram spłat kredytu restrukturyzacyjnego, z którego wynika, że obecnie miesięczna rata wynosi 1962,39 zł i została ustalona w tej kwocie do dnia 30 sierpnia 2022 r. i harmonogram spłat kredytu mieszkaniowego, z którego wynika, że miesięczna rata wynosi 1027,43 CHF oraz decyzje ZUS, z której wynika, że świadczenie emerytalne do wypłaty wynosi 2395,32 zł, a także zeznanie podatkowego PIT 36-L o wysokości dochodu/straty za 2015 r., z którego wynika, że przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł 4.651.953,78 zł, koszty uzyskania przychodu 4.612.267,67 zł, a dochód 39.686,11 zł. Przedstawiła również rachunek za gaz na kwotę 865,52 zł z terminem płatności 13 stycznia 2017 r. za okres od 27 października do 27 grudnia 2016 r. dotyczący domu przy ul. [...], który jest wynajmowany oraz rachunki za prąd dotyczący domu przy ul. [...], z których wynika, że opłaty te wynoszą od listopada 2016 r. do lutego 2017 r. 234,60 zł miesięcznie. Nadesłała wezwanie do zapłaty zobowiązań na rzecz MPWIK w wysokości 211,10 zł dotyczące domu przy ul. [...]. Dodatkowo strona oświadczyła (k-52), że jej stan rodzinny jest taki jak w załączonym formularzu z dnia 27 stycznia 2017 r. i że jest wspólnikiem spółki podanej w tym formularzu oraz że nie posiada środków transportu, a dom przy ul. [...] jest wykorzystywany na cele mieszkaniowe, a dom przy ul. [...] jest wynajmowany a dochód z najmu wynosi 500 zł miesięcznie. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo to, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje, ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż spełnia przesłanki warunkujące zwolnienie od tych kosztów. Wątpliwości budzi w niniejszej sprawie jakie są źródła dochodu skarżącej i jaka jest rzeczywista wysokość dochodu skarżącej. Skarżąca podała bowiem, że źródłem jej dochodu jest wyłącznie emerytura w wysokości 2273 zł (choć z dokumentów wynika, że świadczenie to do wypłaty wraz z dodatkiem dla deportowanych wynosi 2395,23 zł) oraz dodatkowy dochód z wynajmu domu w wysokości 500 zł miesięcznie, przy czym w urzędowym formularzu wyjaśniła, że dochód z najmu otrzymuje dopiero od grudnia 2016 r. Skarżąca nie udokumentowała w żaden sposób, że dochód z najmu domu uzyskuje w powyższej kwocie, tj. 500 zł oraz że dochód ten uzyskuje dopiero od grudnia 2016 r. Dodać należy, że wspomnianym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2017 r. została wezwana w pkt 9 do nadesłania również innych dokumentów, które uzasadniałby przyznanie jej prawa pomocy. Ponadto z danych z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej CEIDG wynika, że skarżąca prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą A przy ul. [...] posiada status aktywnego przedsiębiorcy i że działalność ta nie została zawieszona ani zlikwidowana. Skarżąca w rozpoznawanym obecnie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podała, czy aktualnie uzyskała dochód lub stratę z tej działalności i w jakiej wysokości. Nadesłany PIT 36 –L za rok 2015 nie wyjaśnia tych kwestii. Ponadto w pierwszym niepodpisanym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że jest wspólnikiem w czterech spółkach i tylko jena z nich prowadzi bieżącą działalność i że stan środków w tych spółkach wynosi 0 zł i nie mają one majątku (k-17). Natomiast w urzędowym formularzu z dnia 27 stycznia 2017 r. skarżąca podała, że jest wspólnikiem tylko w jednej spółce tj. A sp. z o. o. nr KRS [...], która nie prowadziła i nie prowadzi działalność i że stan środków w tych spółkach wynosi 0 zł i nie mają one majątku (k-55).Dodatkowo w pisemnym oświadczeniu z dnia 27 stycznia 2017 r. podała, że jest wspólnikiem spółki wymienionej w powyższym formularzu (k-52). Powyższe oświadczenie dotyczące liczby spółek, w których skarżąca jest wspólnikiem budzi wątpliwości skoro pierwotnie skarżąca deklarowała, że są to cztery spółki, a obecnie podaje tylko jedną spółkę. Z danych z KRS nr [...], wynika, że z dniem 3 października 2016 r. skarżąca została jedynym wspólnikiem spółki A sp. z o. o., a prezesem zarządu została jej córka będącą pełnomocnikiem w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wyjaśniła przy tym ani też nie potwierdziła żadnym dokumentem czy i w jakiej wysokości uzyskuje aktualnie dochody z tytułu udziału w spółce z o. o. i czy uzyskiwała dochody w innych spółkach. Skarżąca nie wyjaśniła również w jakiej konkretnie wysokości uzyskuje pomoc finansową od rodziny. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę wszystkie źródła dochodu skarżącej i wysokość dochodów z tych źródeł, przy czym skarżąca nie wykazała w niniejszej sprawie czy i jakiej wysokości uzyskuje dochody (przychody) z tytułu działalności gospodarczej i udziału w spółce (spółkach). Zatem mimo, że z dokumentów wynika, że skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 2395,23 zł, ponieważ potwierdza to decyzja ZUS ustalającą wysokość tego świadczenia oraz przelew na konto bankowe w listopadzie 2016 r. to jednak w świetle powyższego nie można przyjąć w niniejszej sprawie, że wyłącznym źródłem dochodu strony skarżącej jest emerytura oraz że otrzymuje ona dodatkowy dochód z najmu we wskazanej kwocie 500 zł, ponieważ kwota ta nie została udokumentowana. Poza tym z zeznania podatkowego za 2015 r. PIT 36-L wynika, że skarżąca, z samej działalności prowadzonej jednoosobowo uzyskiwała bardzo wysokie przychody. W 2015 r. było to ponad 4.000.000 zł. Bez znaczenia pozostaje tu fakt, że strona jednocześnie odnotowała relatywnie niski dochód (ponad 39.000 zł), Dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, natomiast wszystkie te trzy wartości (dochód, strata, koszty podatkowe) są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Potwierdza to okoliczność, że strona odnotowując stratę, jedocześnie miała środki na opłacenie kosztów utrzymania oraz na spłatę kredytów w wysokości około 4.000 zł, 2300 zł i 1900 zł. Skarżąca bowiem w urzędowym formularzu z dnia 27 stycznia 2017 r. k- 55 w rubryce nr 9 w sformułowanym pkt 3 podała wyraźnie, że spłaca dwie raty hipoteczne za dwie nieruchomości. Poza tym, przy tak znacznych przychodach w roku 2015 nie można dać wiary, że strona posiada oszczędności jedynie w zadeklarowanej kwocie 6.000 zł. Ponadto skarżąca nie udokumentowała, że posiada oszczędności w kwocie 6.000 zł mimo, że zarządzeniem referendarza sądowego została wezwana do nadesłania historii lokat bankowych za okres od października do grudnia 2016 r. W zarządzeniu tym, wezwano także skarżącą, do nadesłania historii rachunków bankowych za okres od października do grudnia 2016 r., a skarżąca nadesłała jeden rachunek z saldem początkowym na dzień 1 listopad 2016 r. i saldem końcowym na dzień 27 stycznia 2017 r. na który w dniu 30 listopada 2017 r. wpłynęło świadczenie emerytalne w wysokości 2395,32 zł. Na rachunku tym brak jest świadczenia emertytalnego za grudzień 2016 r. Powyższe budzi wątpliwości czy skarżąca nadesłała pełny wydruk z tego rachunku lub też czy posiada jeszcze inne rachunki bankowe. Powyższe wskazuje również, że skarżąca nie nadesłała żądanych rachunków bankowych za październik 2016 r. Brak dokumentów potwierdzających wysokość oszczędności (lokat bankowych) i brak pełnej historii rachunków bankowych (w tym za październik 2016) uniemożliwia wiarygodną ocenę sytuacji finansowej skarżącej. Żądanie od skarżącej dokumentów i oświadczeń wymienionych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2017 r., zostało oparte na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. Dodać również należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie nadesłała żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów jej dorosłej córki i dzieci tej córki, z którymi, jak oświadczyła w urzędowym formularzu z dnia 27 stycznia 2017 r. i odrębnym oświadczeniu, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Powyższe nie pozwala na wiążące ustalenie, czy dochód córki i jej dzieci kształtuje się tak jak podano we wniosku o prawo pomocy. Ponadto, jak już wyżej skazano, córka skarżącej pełni funkcje prezesa zarządu w spółce A sp. z o. o., co oznacza, że nie wykazała czy z tego tytułu również uzyskuje dochody. Z odpowiedzi na skargę wynika też, że córka była zatrudniona u skarżącej w firmie A (k-7 odpowiedzi) i że prowadziła spółkę B sp. z o. o. (k-10 odpowiedzi). W świetle powyższych okoliczności dotyczących wiarygodności źródeł utrzymania skarżącej i jej córki przedstawione przez skarżącą wydatki związane utrzymaniem i spłatą kredytów nie mogą stanowić okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wybiórcze udostępnieniu danych co do swojej sytuacji majątkowej nie uzasadnia przyznania skarżącej prawa pomocy zwłaszcza, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Z tych względów należało odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.