I SA/Wr 1430/09

Wrocław, dnia 07 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 07 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.Ch. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. postanawia: 1) przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym 2000 zł (słownie dwa tysiące złotych). 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając swój wniosek tym, że większą część jego dochodów, w kwocie 3.000 zł miesięcznie, pochłaniają zasądzone na rzecz jego dzieci alimenty (1.600 zł). Wskazał, że po rozwodzie całość jego majątku pozostała u byłej małżonki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie oraz posiada ½ "udziału" w domu ([...]). Zajmowana przez niego część nie nadaje się jednak do zamieszkania; nie może też zostać sprzedana, ponieważ do tej pory nie została wyodrębniona jako odrębna nieruchomość. Skarżący posiada ponadto nieruchomość rolną o powierzchni około[...], klasy [...], nienadającej się do uprawy. Poza tym nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący podniósł, że posiadane przez niego nieruchomości zostały obciążone hipotekami na rzecz Skarbu Państwa, na kwotę około 1.300.000 zł. Skarżący spłaca także zaciągnięte kredyty, których miesięczna rata wynosi około 500 zł. Na wezwanie Referendarza sądowego, skarżący przedłożył jedynie część dokumentów, o które był wzywany: zeznanie podatkowe za 2008 r., oraz dokumenty potwierdzające zasądzone alimenty i obciążenie hipoteką przymusową posiadanych nieruchomości. Nie przedstawił natomiast zestawienia ponoszonych miesięczne wydatków i dowodów na ponoszenie opłat, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia z ostatnich trzech miesięcy. W tym względzie wyjaśnił, że nie posiada zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia ze względu na brak zarobków, nie posiada także lokat ani czynnych rachunków bankowych. Skarżący oświadczył ponadto, że jest osobą samotną, od 35 lat cierpi na [...]. Aktualnie korzysta z pomocy bliskich, którzy w miarę możliwości zapewniają mu, w zakresie podstawowych spraw, codzienne funkcjonowanie oraz niezbędne leki. Obecnie mieszka w użyczonym mieszkaniu. Podał nie korzysta z Pomocy Społecznej, ani żadnej innej formy wsparcia państwowego. Wyjaśnił także, że wskazany w oświadczeniu dom "posiada na zasadzie użytkowania wieczystego". Zaś grunty rolne, o łącznej powierzchni [...]ze względu na swoje położenie i piaszczystą glebę, nie nadają się do uprawy. W przedstawionym do akt sprawy zeznaniu podatkowym za 2008 r. skarżący wykazał dochód z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 71.538,46 zł. Natomiast na podstawie przedłożonej ugody sądowej z 2005 r. i wyroku zaocznego z 2001 r., skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów w łącznej kwocie 1.600 zł, na rzecz dwóch małoletnich córek i syna, urodzonego w [...] r. Postanowieniem z dnia [...]r. Referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie z dnia [...]r. skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania także z uwagi na to, że jest schorowany, z czym wiąże się konieczność ponoszenia przez niego dodatkowych wydatków na leki . Wskazał też, że w dalszym ciągu opłaca alimenty na niepełnosprawnego syna, ponieważ ten nie jest wstanie samodzielnie się utrzymać. Skarżący przedłożył umowę z dnia 25 sierpnia 2004 r., na okoliczność, że z obecnie zajmowanego mieszkania we W. korzysta na podstawie umowy użyczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w części, obejmującej zwolnienie go z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 2000 zł. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 tego przepisu). Tym samym, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Wymaga podkreślenia, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie od kosztów postępowania (w tym kosztów sądowych) jest zatem jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby nie był wstanie uiścić całego wpisu od skargi, bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Przede wszystkim konieczne jest wskazanie, że skarżący nie przedstawił, pomimo obowiązku w tym względzie, informacji dotyczących jego miesięcznych wydatków i dowodów ponoszenia opłat, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia z ostatnich trzech miesięcy. Tym samym uniemożliwił Sądowi dokładne zapoznanie się z jego sytuacją majątkową i rzeczywistymi możliwościami płatniczymi oraz stwierdzenie, czy w jego sytuacji zaistniały przesłanki dla przyznania mu prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. W tym miejscu należy jednak wskazać, że pomimo niedostatecznego wykazania przez skarżącego jego złej sytuacji finansowej, Sąd postanowił przyznać mu prawo pomocy w orzeczonym zakresie. Stało się tak z uwagi na fakt, że wpis od skargi w niniejszej sprawie, znacznie przekracza deklarowany przez skarżącego miesięczny dochód. Nie ulega zaś wątpliwości, że skarżący ponosi także z tego dochodu wydatki niezbędne dla swojego utrzymania. Z uwagi na powyższe postanowiono, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a jak w sentencji postanowienia.