I SA/Wr 1435/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie WSA Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Gierczak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lipca 2006 r. sprawy ze skargi S. P. na niewykonanie przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...], sygn. [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 1994 r. odrzuca skargę. Skarga w rozpoznawanej sprawie dotyczy niewykonania przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...], Sygn. [...]. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. po rozpatrzeniu skargi na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...], Nr [...], powołanym wyżej wyrokiem z dnia [...], uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...], Nr [...], w części dotyczącej określenia podatku od towarów i usług za miesiące V-X 1994 r., w pozostałej części oddalił skargę, zasadzając jednocześnie od Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. W związku z otrzymanym od Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. zawiadomieniem z dnia [...], Nr [...], o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną przypadłą na rzecz S. P., Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. pismem z dnia [...], wystąpiła z prośbą do Głównego Księgowego Izby Skarbowej we W. o przekazanie kwoty, zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na konto Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. W tej sytuacji S. P., po uprzednim skierowaniu do Dyrektora Izby Skarbowej we W. wezwania do przekazania na jego adres kwoty zasądzonej w/w wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. zarzucając organowi niewykonanie tego wyroku. W skardze S. P. zażądał: 1. nakazania wpłaty przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L., kwoty zasądzonej wyrokiem z dnia [...], tytułem zwrotu części kosztów postępowania, 2. wymierzenia kary przewidzianej w art. 31 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż z uwagi na upływ czasu od wydania wyroku przez Sąd i niewykonania go w części dotyczącej zwrotu kosztów postępowania w dniu [...] skierował do Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L., za pośrednictwem Kancelarii Radców Prawnych A , wezwanie do uiszczenia zasądzonych kwot, jednak organ poinformował go, iż kwota orzeczona wyrokiem w wysokości [...] została zajęta dnia [...]. Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o zmuszenie organu do wykonania wyroku, a także wymierzenia stosownej kary. Ponadto na rozprawie skarżący przedłożył pismo informujące, iż postanowieniem Sądu Okręgowego Wydziału II Cywilnego Odwoławczego w L. z dnia [...] została oddalona apelacja Prokuratora Okręgowego w L. w sprawie złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego - załączając kopię przedmiotowego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej uznał skargę za bezzasadną i wniósł o jej oddalenie. Dowodził w odpowiedzi na skargę, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w przewidzianym prawem terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona. Zatem instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a w przypadku uznania przez Sąd skargi na bezczynność organu za zasadną - Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie przez siebie wskazanym. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ wskazywał, iż warunkiem orzekania przez Sąd na podstawie powołanego przez skarżącego art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.s.a., jest uprzednie stwierdzenie, iż organ, którego działania (bezczynności) dotyczy orzeczenie Sądu, nie wykonał w całości lub w części tego orzeczenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie sporna kwota, zasądzona wyrokiem Sądu z dnia [...], została przekazana przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. na konto Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., z uwagi na posiadane przez skarżącego zaległości w podatkach. Powyższe pozostawało w zgodzie z regulacją art. 89 § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, póz. 968 ze zm.), w myśl którego organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności. W niniejszej sprawie, w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wezwał dłużnika, tj. Izbę Skarbową we W., aby należnej od niego kwoty zwrotu nie uiszczał zobowiązanemu, lecz przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności. Przedłożone przez stronę na rozprawie pismo pełnomocnik organu uznał za bez znaczenia w sprawie, zmienił natomiast wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę i wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje. Skargę w tak określonym przedmiocie Sąd uznał za niedopuszczalną. Zakres kognicji sądów administracyjnych określony został w art. 1 ustawy z 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz w art. 3 p.s.a. W myśl powołanych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, opierając się na kryterium zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sądy administracyjne stosują środki przewidziane w powołanej ustawie Prawo o przed sądami administracyjnymi. Z chwilą uzyskania prawomocności wyroki sądu administracyjnego podlegają wykonaniu na zasadach określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się nakazania Dyrektorowi Izby Skarbowej we W. zapłaty kosztów postępowania, zasądzonych na rzecz skarżącego S. P. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] oraz wymierzenia organowi podatkowemu grzywny. Swoje żądania skarżący opierał i wywodził z treści art. 154 § 1 p.s.a. Przepis powołany jako podstawa prawna skargi stanowi, iż "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów" (§ 6). Regulacja powyższa ma charakter dyscyplinujący i służy przymuszeniu organu do wykonania wyroku sądu administracyjnego. Jak zgodnie wskazuje się w orzecznictwie oraz literaturze przedmiotu, przez niewykonanie wyroku należy przy tym rozumieć: 1. pozostawanie przez organ w bezczynności, mimo wynikającego z wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność nakazu podjęcia określonych działań (wydanie aktu administracyjnego w określonym terminie, dokonanie czynności, stwierdzenie albo uznanie uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa), 2. niewydanie aktu administracyjnego lub niedokonanie czynności, w powtórnym postępowaniu, prowadzonym na skutek uchylenia wyrokiem sądu zaskarżonego aktu lub czynności. Formy bezczynności organu administracji, których zwalczaniu lub zapobieganiu ma służyć określone w art. 154 p.s.a. uprawnienie skarżącego oraz odpowiadająca mu kompetencja sądu administracyjnego, dotyczą zatem bezpośrednio przedmiotu sprawy administracyjnej, do której załatwienia jest zobligowany organ i która była przedmiotem sporu przed sądem administracyjnym, zakończonego wydaniem wyroku. Przedstawiony na wstępie zakres kognicji sadów administracyjnych wyznacza bowiem ich uprawnienia kontrolne w stosunku do działań administracji publicznej, a wydane przez ten sąd wyroki mają gwarantować zgodność z prawem działań administracji - przez co wywierają skutki w zakresie prawa publicznego. Takiego charakteru nie mają orzeczenia sądów w przedmiocie kosztów sądowych. Wykonanie orzeczeń sadu administracyjnego w części dotyczącej kosztów sądowych nie pociąga bowiem za sobą konieczności podjęcia przez organ działań z zakresu administracji publicznej (vide postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25.03.2004 r., sygn. akt. SA/Sz 2291/03, ONSAiWSA 2005/6/123; podobnie J.P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, warszawa 2006). Stąd też w tej części orzeczenie sądu ma w istocie charakter postanowienia a nie wyroku , co pośrednio potwierdza zresztą art. 194 pkt 9 p.s.a., stanowiący o prawie strony do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, o ile nie wnosi ona skargi kasacyjnej. Wyrokiem bowiem sąd rozstrzyga sprawę (art. 132 p.s.a) - a sprawą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest spór co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (czynności organu) lub co do bezczynności organu, nie zaś wzajemne roszczenia majątkowe stron, wynikające z kosztów ich uczestnictwa w postępowaniu przed sądem. Orzeczenie sądu administracyjnego - jak słusznie wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu - w części dotyczącej zasądzenia od organu na rzecz strony kosztów postępowania ma natomiast ten skutek, że rodzi między stronami cywilnoprawny stosunek zobowiązaniowy, w którym organ jest dłużnikiem, zaś strona wierzycielem. Wykonywanie orzeczeń sądów administracyjnych w części dotyczącej kosztów zasądzonych na rzecz strony odbywa się w drodze egzekucji sadowej, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, po stwierdzeniu prawomocności wyroku sadu administracyjnego. Wyrok taki wówczas stanowi tytuł egzekucyjny w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika (art. 781 Kodeksu postępowania cywilnego), a po jej nadaniu wyrok stanowi tytuł wykonawczy, podlegający - w czesi odnoszącej się do kosztów postępowania - wykonaniu przez komornika sądowego. Dotyczy to również wykonania wyroków wydanych w II instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny, w zakresie zwrotu kosztów postępowania po rozpoznaniu skarg kasacyjnych. Z powyższych względów Sąd uznał, że powołany przez stronę skarżącą art. 154 p.s.a., jako podstawa prawna żądania zawartego w skardze, nie odnosi się do wykonania wyroku w części dotyczącej zasądzonych kosztów postępowania. Stąd też skargę w przedmiotowej sprawie Sąd, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.s.a., odrzucił jako niedopuszczalną.