I SA/Wr 1442/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, wraz ze skargą na wskazaną w sentencji decyzję, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że obecnie nie dysponuje środkami finansowymi na uiszczenie wpisu sądowego. Aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Od marca 2010 r. utrzymuje się z prac dorywczych i pożyczek od znajomych i rodziny. Ma na utrzymaniu żonę, która nie pracuje. Mieszkają razem w mieszkaniu o powierzchni 60 m2, które stanowi majątek odrębny żony wnioskodawcy. Wnioskodawca ponosi koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł miesięcznie, która obejmuje wydatki na prąd, gaz i czynsz. Na potwierdzenia tych wydatków przedłożone zostały dowody opłat. Dalej skarżący wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności, ani wartościowych przedmiotów majątkowych. Jego dochód z prac dorywczych wynosi 1.000 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że wynagrodzenia dla pełnomocnika (skarżącego w sprawie reprezentuje adwokat) pokryje ze środków pożyczonych od znajomych bądź rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca powtórzył informacje podane w uzasadnieniu wniosku i nadto podał, że posiada udział (1/3) w gospodarstwie rolnym o powierzchni 9 ha. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., wnioskodawca oświadczył, że obecnie utrzymuje się z prac dorywczych – pracuje jako kierowca i wykonuje średnio 4 kursy w miesiącu. Działalności gospodarczej nie prowadzi od czerwca 2010 r. Z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową od 1998 r. Ponosi wydatki na żywność 600 zł, na środki higieny 150 zł, na prąd 200 zł, na opłaty eksploatacyjne mieszkania 200 zł, na wydatki za wodę 100 zł i 40 zł kwartalnie za wywóz śmieci. Skarżący podał, że wydatki te są pokrywane częściowo z pożyczek od rodziny i znajomych. Oświadczył, że ani on, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych. Skarżący nie posiada też żadnych środków transportu. Żona nie pracuje – jest objęta ubezpieczeniem KRUS. Wnioskodawca ponadto oświadczył, że jest współwłaścicielem w ¼ gospodarstwa rolnego. Wyjaśnił, że nie jest w stanie przedłożyć zeznań podatkowych za 2009 r., gdyż wszystkie jego dokumenty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą spłonęły w pożarze samochodu, w lutym 2010r. Do pisma załączona została kopia aktu notarialnego majątkowej umowy małżeńskiej, ustanawiającej rozdzielność. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji tej wynika, że to ubiegający się o przyznanie pomocy zobligowany jest do wykazania w okoliczności uzasadniających jego żądanie. Przy czym powinny one być logiczne i wiarygodne. Tymczasem informacje udzielone przez skarżącego budzą wątpliwości, mimo wezwania do ich usunięcia przez przedłożenie wymienionych w wezwaniu dokumentów i/ lub oświadczeń. Odnosząc się w pierwszej kolejności do informacji, że skarżący nie jest w stanie przedłożyć zeznania podatkowego za 2009 r., wskazując, że cała dokumentacja spłonęła w pożarze samochodu w lutym 2010 r., to zauważyć należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się takie zeznanie, które zostało złożone w organie podatkowym 30 kwietnia 2010 r. O ile fakt ten nie ma wpływu na ocenę możliwości płatniczych, to jednak rzutuje na wiarygodność złożonych przez skarżącego oświadczeń, które – w jego zamierzeniu– mają wykazać trudną sytuację finansową i majątkową. Z kolei z powyższego zeznania wynika, że z prowadzonej w 2009 r. działalności gospodarczej wnioskodawca uzyskał bardzo wysoki przychód 2.773.183,75 zł i dochód – 3.170,67 zł. O niskim dochodzie świadczy tylko fakt, że były ponoszone znaczne koszty uzyskania przychodu, na tę wielkość natomiast przedsiębiorca ma znaczny wpływ. Ustosunkowując się do dalszych oświadczeń wnioskodawcy, to co do pracy dorywczej i uzyskiwanych z niej dochodów, to wskazać trzeba, że okoliczność ta wynika jedynie z oświadczenia – nie została poparta żadnym dokumentem – czy to pokwitowaniem odbioru wynagrodzenia, czy umową zleceniem, itp. Nie można dać wiary natomiast, że skarżący nie dysponuje jakimkolwiek dokumentem potwierdzającym świadczone usługi jako kierowca, zwłaszcza, że prowadzi środki transportu nie będące jego własnością. Sam bowiem wskazał, że nie posiada żadnego środka transportu. Nie udzielił też w tym zakresie (to jest braku dokumentu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia, do przedłożenia którego był wezwany) jakichkolwiek wyjaśnień. Nie zostały także udzielone wyjaśnienia, w jaki sposób jest wykorzystywany udział w 9-hektarowej nieruchomości rolnej, z której możliwe byłoby pozyskiwanie środków finansowych (na marginesie zauważyć trzeba, ż raz udział ten wynosi 1/3, a następnie 1/4) ani z jakich środków opłacane są składki na ubezpieczenie KRUS żony skarżącego lub czy uzyskuje z tytułu tego ubezpieczenia jakieś dochody. Oświadczenie, że żona objęta jest ubezpieczeniem KRUS nie jest tutaj jednoznaczne. Ponadto wnioskodawca nie przedłożył żadnej dokumentacji dotyczącej przychodów z działalności gospodarczej z ostatnich trzech miesięcy jej prowadzenia. Nie może tutaj powoływać się na okoliczność pożaru, ponieważ miał on miejsce w lutym 2010 r., zaś działalność została zakończona w czerwcu 2010 r. Co do miesięcznych wydatków i źródeł ich pokrycia, to ich łączna kwota wynosi około 1.250 zł. Zgodnie z informacjami udzielonymi przez wnioskodawcę, są one pokrywane z wynagrodzenia w wysokości 1.000 zł (żona skarżącego nie pracuje) oraz z pożyczek od znajomych i rodziny. I w tym względzie oświadczenia wnioskodawcy są niewiarygodne. Skoro bowiem jego miesięczny zarobek wynosi 1.000 zł, a – jak wskazał – uzyskuje go od marca 2010 r., to faktycznie nie jest w stanie zwrócić zaciągniętych pożyczek. To samo odnosi się do oświadczenia o źródle pokrycia wynagrodzenia dla reprezentującego skarżącego w sprawie adwokata. Zakładając jednak, że wnioskodawca rzeczywiście zaciąga takie pożyczki, to należy stąd wnosić, że w przyszłości spodziewa się dochodów, które dadzą możliwość ich zwrotu. Stąd należy z kolei wywieść, że skarżący może pozyskać w ten sposób środki na pokrycie kosztów sądowych. Pamiętać bowiem trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Mając zatem na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że wnioskodawca nie usunął wątpliwości co do jego możliwości płatniczych, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.