I SA/Wr 145/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt I nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 października 2009 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 3 lipca 2009 r. nr [...], ustalającą E.i B.K. podatek od nieruchomości za 2008 r. w wysokości 24.854,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że E. i B. K. są użytkownikami wieczystymi działek gruntu nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 36.550,00 m2, położonych w W. przy ul. [...]. Działki te klasyfikowane są jako użytek Ba (tereny przemysłowe). Organ podatkowy ustalił, że B. K. od dnia 27 stycznia 1999 r. figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej w Urzędzie Miasta w J. W trakcie oględzin nieruchomości stwierdzono, że na terenie nieruchomości znajdują się pozostałości po budynkach (ruiny), które nie posiadają ścian, a pokrycie dachowe znajduje się tylko na jednym budynku. Poza tym na terenie nieruchomości leżą gruzy po byłych budynkach. Organ podatkowy, mając na uwadze że nieruchomość jest w posiadaniu przedsiębiorcy, uznał ją za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej i zastosował do opodatkowania gruntu najwyższą stawkę. Jednocześnie organ podatkowy odstąpił od opodatkowania pozostałości po budynkach. W odwołaniu od decyzji podatnicy wnieśli o jej uchylenie i zastosowanie do opodatkowania gruntu najniższej stawki podatkowej. Podatnicy zarzucili, że grunt nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, skoro na działkach leżą gruzy i od ponad ośmiu lat rosną drzewa. Po rozpatrzeniu odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że gminny organ podatkowy zastosował prawidłową stawkę dla opodatkowania gruntu, skoro nieruchomość jest w posiadaniu przedsiębiorcy. W ocenie organu, brak jest podstaw do twierdzenia, że sporny grunt nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Ustawowe pojęcie "względy techniczne" oznacza zaistniałe przyczyny techniczne związane z przedmiotem opodatkowania, tj. obiektywne okoliczności natury technicznej, uniemożliwiające wykorzystanie przedmiotu do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot gospodarczy. Brak możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej musi mieć charakter trwały. Chodzi tu o potencjalną możliwość wykorzystania gruntu na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przeszkody te nie mogą być determinowane wolą (działaniem lub zaniechaniem) podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi, odnoszącymi się do substancji przedmiotu opodatkowania. Natomiast wskazywane przez podatników przeszkody do prowadzenia działalności gospodarczej na spornych działkach gruntu nie mają charakteru trwałego i obiektywnego. Brak jest barier o charakterze technicznym do tego, aby podatnicy uporządkowali posiadane przez siebie działki gruntu z pozostałości po budynkach oraz z gruzu, jak również z porastających drzew. Co więcej rozbiórka ruin budynków jest ich obowiązkiem, ponieważ mogą stwarzać zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Nie można więc przyjąć, aby wskazywane przez podatników przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej miały charakter trwały i spowodowane były względami technicznymi. Aktualny stan nieruchomości jest efektem zaniedbań i zaniechań podatników, na których spoczywał obowiązek utrzymania nieruchomości w należytym stanie technicznym, porządku i czystości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu podatnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając że na zdjęciach zrobionych w trakcie oględzin nieruchomości widoczne są wśród gruzów zwały azbestu. O fakcie tym podatnicy informowali wcześniej Gminę, która posiada środki unijne na usunięcie azbestu z wykorzystaniem specjalistycznej firmy. Brak jest w tym zakresie pożądanego kontaktu między poszczególnymi wydziałami Gminy. Azbest pozostał po rozebraniu budynków przez "złomiarzy" w latach 2001 – 2003, a jedna z osób bezdomnych została zgnieciona przez spadający dach. Według podatników, zalegające od 8 lat gruzy i rosnące drzewa potwierdzają trwały charakter przeszkód uniemożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej. Skażenie gruntu uniemożliwia jego użytkowanie z przyczyn całkowicie niezależnych od działań podatników. Podatnicy wskazali, że mieszkają w J. i nie mieli możliwości zapobieżenia nielegalnej rozbiórce w W., przez mieszkające na terenie nieruchomości osoby bezdomne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 8 lutego 2010 r. podatnicy zarzucili, że Gmina nie dołączyła do akt sprawy wszystkich kolorowych zdjęć zrobionych w czasie oględzin, na których widoczny jest azbest. Znajdujące się w aktach sprawy wybrane przez organ czarno – białe zdjęcia znacznie ograniczają rozpoznanie zalegającego na gruncie azbestu. Świadczy to o ukryciu dowodów, potwierdzających skażenie terenu azbestem. Przy piśmie z dnia 18 czerwca 2011 r. skarżący przedłożył m. in. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie składowania odpadów budowlanych zawierających azbest na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., protokół z rozprawy administracyjnej w powyższej sprawie oraz decyzje administracyjne dotyczące podatku od nieruchomości za rok 2006 i 2007. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) użyte w ustawie określenia grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznaczają grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Nawiązując do treści powyższego przepisu, w skardze złożonej do WSA podatnicy podnieśli, że nieruchomość przy ul. [...] w W. nie może być wykorzystywana do działalności gospodarczej ze względów technicznych, a to z uwagi na skażenie gruntu azbestem, pozostałym po nielegalnej rozbiórce budynków przez osoby postronne. Według podatników grunt ten nie powinien podlegać opodatkowaniu wyższą stawką podatkową, mającą zastosowanie do gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Również w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący domagali się obniżenia stawki podatkowej, zastosowanej przez ten organ do opodatkowania gruntu należącego do podatników, wskazując że nie jest możliwe prowadzenie na tym terenie działalności gospodarczej ze względów technicznych (leżące gruzy po byłych budynkach, rosnące drzewa). Z materiału zgromadzonego w sprawie, tj. z protokołu oględzin nieruchomości przy ul. [...] w W. z dnia 30 grudnia 2008 r. oraz z dnia 6 maja 2009 r. wynika, że istotnie na terenie nieruchomości znajdują się pozostałości po budynkach (ruiny i gruzy). Stan ten potwierdzają załączone do akt administracyjnych sprawy kopie fotografii zrobionych w trakcie oględzin nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez podatników w odwołaniu, organ odwoławczy wyjaśnił, że wyłączenie gruntów ze względów technicznych może nastąpić jedynie w sytuacji skażenia gruntu uniemożliwiającego jego użytkowanie, spowodowane m.in. chemicznym, radioaktywnym lub biologicznym skażeniem. Jednocześnie Kolegium wskazało, że brak jest przeszkód o charakterze technicznym do tego, aby podatnicy uporządkowali posiadane przez siebie działki gruntu z pozostałości po budynkach oraz z gruzu, jak również z porastających drzew. Należy zauważyć, że w wydanych decyzjach organy nie poruszyły kwestii związanych z zaleganiem na terenie nieruchomości azbestu, pozostałego po nielegalnej rozbiórce budynków przez osoby postronne. Wprawdzie okoliczność ta została wprost podniesiona przez skarżących dopiero w skardze do WSA, a więc po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2008, to jednak z materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynika, że okoliczności związane z zaleganiem na terenie nieruchomości należącej do skarżących gruzów zawierających azbest znane były organowi pierwszej instancji z innych postępowań prowadzonych wobec skarżących. Wskazują na to zawiadomienia Urzędu Miejskiego w W. Wydział Rozwoju Miasta z dnia 22 maja 2007 r. i 19 czerwca 2007 r. o wszczęciu w dniu 22 maja 2007 r. na wniosek Straży Miejskiej w W. postępowania administracyjnego w sprawie składowania odpadów budowlanych zawierających azbest na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w W./działka nr [...] obręb [...] S. Z protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia 3 września 2007 r. w sprawie składowania odpadów budowlanych zawierających azbest na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W. wynika, że B. K. zobowiązał się do podania terminu utylizacji odpadów budowlanych zawierających azbest, po potwierdzeniu kosztów odbioru i utylizacji tych odpadów przez wskazaną w protokole firmę specjalistyczną. Również w przedłożonym przez skarżącego fragmencie uzasadnienia wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt [...] wskazano, że "z dokumentów przedłożonych Sądowi tak przez obwinionego jak i Straż Miejską w W. wynika, iż od lat toczyły się postępowania administracyjne dot. między innymi pozostawienia na terenie dawnej fabryki domów przy ul. [...] sporej ilości azbestu i sposobu jego utylizacji." Przedłożone przez skarżącego dokumenty wskazują, że zalegające na terenie nieruchomości, stanowiącej przedmiot opodatkowania, gruzy i odpady budowlane niewątpliwie zawierają azbest. Jak już powyżej wskazano okoliczność ta nie była przedmiotem oceny przez organy podatkowe. Należy przypomnieć, że stosownie do art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Natomiast w myśl art. 187 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi podatkowemu z urzędu należy zakomunikować stronie. Obowiązkiem organu podatkowego jest także uwzględnianie okoliczności korzystnych dla strony, w tym również faktów znanych organowi z innych prowadzonych wobec strony przez ten organ postępowań administracyjnych, nawet jeżeli podatnik w danym postępowaniu nie wskazuje wprost na istnienie takich faktów. Na organie podatkowym ciąży obowiązek zapoznania strony z okolicznościami znanymi organowi z urzędu, co do których nie ma wiedzy strona postępowania. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nieustosunkowanie się przez organ podatkowy do kwestii zalegania na terenie nieruchomości podatników odpadów zawierających azbest oraz, jak zarzucają podatnicy, skażenia gruntu azbestem stanowi naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej. Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy powinien rozważyć, czy istotnie zalegające na działce gruntu podatników gruzy i odpady budowlane, zawierające azbest powodują w myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Należy też zauważyć, że z przedłożonych przez podatnika przed WSA decyzji dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2006 – 2007 wynika, iż organ pierwszej instancji opodatkował grunty podatników, położone m. in. przy ul. [...] w W. jako grunty pozostałe, stosując do tych gruntów niższą stawkę podatkową. Organy podatkowe nie wyjaśniły jednak w niniejszej sprawie, jakimi okolicznościami została spowodowana tak istotna zmiana w opodatkowaniu tych gruntów w roku 2008. Zaznaczenia wymaga, że wprawdzie organ podatkowy nie jest zobowiązany do kontynuowania ewentualnych błędów popełnionych w latach poprzednich przy ustalaniu wysokości podatku, jednakże zmiana zasad opodatkowania winna być przez ten organ wyjaśniona podatnikom zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, którym to wymaganiom organy podatkowe w niniejszej sprawie nie sprostały. Z omówionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji znalazło swoją podstawę prawną w treści art. 152 p.p.s.a., orzeczenie o kosztach postępowania w treści art. 200 p.p.s.a.