I SA/Wr 145/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości spółki z o.o. w podatku od towarów i usług za II kwartał 2009 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, wnosząc zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy wtrzymania zaskarżonej decyzji, wniósł o ustanowienie adwokata. Następnie na kolejnym urzędowym formularzu wniosku uzupełnił swoje żądanie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przewyższającej 500 zł oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, że jego sytuacja finansowa pogorszyła się w znacznym stopniu, w związku z czym zmuszony jest o pomoc przez zwolnienie z przyszłych kosztów postępowania. Wpłata 500 zł tytułem wpisu od skargi znacznie wpłynęła na pogorszenie sytuacji. Zakład pracy, A Sp. z o.o., nie wypłaca wynagrodzenia od ponad pół roku, gdyż utraciła płynność finansową i złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. Z kolei działalność gospodarcza była na tyle nierentowna, że spowodowała powstanie znacznych zaległości w ZUS, w związku z czym wnioskodawca zlikwidował ją z dniem 31 grudnia 2016 r. Ponadto wnioskodawca wskazał, że jest w głębokiej depresji, leczy się psychiatrycznie, okresowo zażywa silne leki psychotropowe. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje ze współlokatorką i jej dwójką dzieci. Posiada mieszkanie spółdzielcze (93 m2), o wartości około 390.000 zł, trzy działki (nieużytki) o łącznej powierzchni 2,7 ha i wartości około 2.000.000 zł, obciążone hipotekami na rzecz banków oraz samochód marki A., rocznik 2003, o wartości około 15.000 zł. Cały ww. majątek został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. oraz zajęciem komorniczym. Posiada też wolne od zajęć środki w kwocie około 330 zł, w tym w gotówce 200 zł. Dwa rachunki bankowe – z debetem i z saldem 4,38 zł – są zajęte przez komornika. Wnioskodawca posiada też udziały w spółce A, które nie przedstawiają żadnej wartości. Jego współlokatorka nie posiada żadnych nieruchomości ani zasobów o wartości powyżej 5.000 zł. Jest nauczycielem w przedszkolu, a jej dzieci się uczą. Wnioskodawca dodał, że jego sytuacja finansowa w ostatnich trzech miesiącach się pogorszyła – został praktycznie bez środków do życia i tylko dzięki wyrozumiałości współlokatorki przetrwał styczeń. Dotychczas pokrywał połowę opłat za mieszkanie i dokładał 1.000-1.500 zł do wydatków na jedzenie, środki chemiczne, itp. W styczniu nie był w stanie dołożyć więcej niż 600 zł. Źródłem dochodów wnioskodawcy jest umowa o pracę, z której nie uzyskuje wynagrodzenia i dotychczas działalność gospodarcza z zerowym dochodem. Współlokatorka otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.950 zł, a jej dzieci alimenty w łącznej wysokości 1.200 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił: kredyt w kwocie 97.000 zł wypowiedziany przez bank, kartę kredytową z limitem 5.000 zł (wypowiedziana przez bank) oraz dwie karty z limitami 5.000 zł i 1.700 zł, zaległości: w spółdzielni mieszkaniowej w wysokości około 2.400 zł, w opłatach za telefon i internet około 640 zł i wobec ZUS – około 7.000 zł. W postępowaniu egzekucyjnym egzekwowane są kwoty w łącznej wysokości niemal 300.000 zł. Wydatki na mieszkanie ponoszone wspólnie wynoszą około 1.300 zł. Ponadto wnioskodawca wydatkuje miesięcznie: Orange – 120 zł, kart kredytowe – 240 zł, koszty leczenia około 200 zł, ubezpieczenie OC – 594 zł na pół roku. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na skutek wezwania wynika, że skarżący posiada trzy rachunki bankowe. Dwa rachunki zostały objęte zajęciem egzekucyjnym. Z wydruku trzeciego rachunku wynika, że wnioskodawca w ostatnich trzech miesiącach 2016 r. co miesiąc uzyskiwał wpłaty z B Sp. z o.o. w kwotach około 2.000 zł i dokonywał przelewów na rzecz M.P. w kwotach 1.000 zł. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie, wyznaczony na kwotę 500 zł, został przez skarżącego opłacony. W ocenie referendarza sądowego wniosek należało ocenić jako uzasadniony w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Koszty sądowe, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wyważyć pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi regułami. W oparciu o powyższą regulację i poczynione uwagi, w ocenie referendarza sądowego, wniosek należało uwzględnić w części. Zwrócić należy uwagę, że skarżący uiścił już wpis od skargi w wysokości 500 zł, a jest to zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższy koszt sądowy. Pozostałe koszty zazwyczaj ograniczają się do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie uzasadnienia wyroku (w przypadku, gdy skarga nie zostanie uwzględniona) oraz wpisu od skargi kasacyjnej, będącego równowartością połowy wpisu od skargi (jeżeli skarżący zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Dodatkowo strona musi ponieść wpisy od niektórych zażaleń w wysokości 100 zł, w tym od zażalenia na postanowienie o odmowie wtrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jak wynika ze złożonych oświadczeń oraz nadesłanych dokumentów, wnioskodawca cały czas dysponuje rachunkiem bankowym, który nie został zajęty. Na rachunek ten co miesiąc wpływa około 2.000 zł od firmy B Sp. z o.o. Zgodnie z ogólnodostępnymi danymi na stronie internetowej tej spółki, nazwisko wnioskodawcy jest tam wymienione jako jednej z osób na potrzeby kontaktowania się z firmą. Dodać wypada, że w aktach sprawy znajdują się również wydruki tego samego rachunku za ostatnie trzy miesiące 2015 r., na których również odnotowane są wpływy z tej samej firmy. Z powyższego wynika zatem, że wnioskodawca podał wybiórcze informacje co do zatrudnienia i wysokości dochodów. W związku z tym referendarz przyjął, iż w rzeczywistości wnioskodawca ma co miesiąc do dyspozycji około 2.000 zł, z czego około 1.000-1.500 zł przeznacza na własne utrzymanie. Wywieść stąd zatem należało, że jest w stanie poczynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Te same dochody jednak z pewnością nie dają możliwości opłacenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W każdym razie nie bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania. W związku z tym przedmiotowy wniosek należało w tym zakresie uwzględnić. Wyjaśnić jedynie wypada, że wnioskodawca wskazał dwóch pełnomocników – adwokata i radcę prawnego. W zakresie prawa pomocy dla strony może być ustanowiony tylko jeden pełnomocnik. Jako że wnioskodawca nie sprecyzował swojego żądania w tym zakresie, referendarz dokonał wyboru pełnomocnika w zakresie wskazanym przez skarżącego. Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 2 i 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.