I SA/Wr 1450/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi A. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. z dnia 15 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2004 r. postanawia: przyznać adw. P.C. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy, w kwocie 4.428,00 zł (słownie: cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych), w tym podatek VAT w kwocie 828,00 zł (słownie: osiemset dwadzieścia osiem złotych). W sprawie, wyrokiem z dnia 20.04.2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. z siedzibą w J. na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Odpis wyroku wraz z jego uzasadnieniem doręczono stronie skarżącej w dniu 23.07.2010 r. Następnie, postanowieniem z dnia 02.08.2010 r. referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu dla skarżącej spółki w osobie adwokata P.C. Ustanowiony z urzędu adwokat sporządził skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20.04.2010 r., w której zawarł wniosek o zasądzenie kosztów związanych ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 16.12.2011 r. sygn. akt I FSK 296/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki (pkt 1), zaś w pkt 2 sentencji wyroku odstąpił w całości od zasądzenia na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny dodał, że nie przyznano kosztów pomocy prawnej świadczonej na rzecz spółki przez adwokata P.C. z urzędu wobec braku koniecznego w tym przypadku oświadczenia pełnomocnika, że opłaty nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części, który to obowiązek wynika z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm. – dalej w skrócie: "rozporządzenie"). W piśmie procesowym z dnia 21.12.2011 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, pełnomocnik z urzędu złożył oświadczenie, iż koszty pomocy prawnej nie zostały mu zapłacone w całości ani w części oraz ponowił wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej spółce z urzędu według norm przepisanych. Postanowieniem z dnia 19.03.2012 r. referendarz sądowy odmówił pełnomocnikowi przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z uwagi na nie złożenie wraz z wnioskiem o zasądzenie kosztów (w skardze kasacyjnej), oświadczenia wynikającego z § 20 rozporządzenia. Co do drugiego wniosku z dnia 21.12.2011 r. zawierającego wymagane oświadczenie, wniesionego po wydaniu w sprawie wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, referendarz sądowy stwierdził, że nie można mu przypisać waloru skuteczności, albowiem brak oświadczenia nie podlega uzupełnieniu w sytuacji, gdy zapadło już orzeczenie w przedmiocie pierwszego wniosku. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, pełnomocnik wniósł o rozpoznanie wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przez Sąd, podnosząc w uzasadnieniu, że Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł w sentencji wyroku orzeczenia w przedmiocie złożonego wniosku o zasądzenie kosztów oraz, że właściwym do rozpoznania owego wniosku jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, co wynika z art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej w skrócie: "p.p.s.a.". Pełnomocnik dodał również, że na rozprawie przed NSA strona skarżąca była reprezentowana przez jego substytuta – adw. A. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powołanego unormowania, Sąd ponownie rozpoznał wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu. Na podstawie art. 250 p.p.s.a., wyznaczony z urzędu profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Nie ulega wątpliwości, w świetle uregulowań zawartych w p.p.s.a., że o przyznaniu lub odmowie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy, orzeka w drodze postanowienia wojewódzki sąd administracyjny bądź referendarz sądowy tego sądu. Taki pogląd wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 09.02.2005 r. sygn. akt GSK 1412/04 oddalającym skargę kasacyjną, stwierdzając w odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, że stosownie do art. 250 i 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla takiego pełnomocnika przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne. Oznacza to, że następuje ono po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny, od którego według art. 259 i 260 p.p.s.a. służy sprzeciw, a następnie zażalenie w toku instancji. Uprawnienie NSA do orzekania w tym przedmiocie związane jest zatem z kontrolą instancyjną takich orzeczeń. Ponadto, w przypadku kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie stosuje się zasady, zgodnie z którą o kosztach orzeka się między stronami, albowiem zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu następuje nie od strony postępowania, lecz od Skarbu Państwa, w tym przypadku z kasy wojewódzkiego sądu administracyjnego, który ustanowił dla strony skarżącej pełnomocnika z urzędu. Podkreślenia również wymaga, iż wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną musi spełniać określone wymogi, zarówno formalne, jak i materialne, do których należy m.in. oświadczenie, o jakim jest mowa w § 20 rozporządzenia. W ocenie Sądu, wniosek wyznaczonego w sprawie pełnomocnika z urzędu, spełnia wszystkie te wymogi, pomimo złożenia de facto dwóch wniosków - jednego w skardze kasacyjnej (bez ww. oświadczenia), drugiego zaś po wydaniu wyroku przez NSA (wraz z oświadczeniem). Zdaniem Sądu, takie zachowanie się pełnomocnika, nie wywołuje jednak skutku w postaci pozbawienia pełnomocnika z urzędu prawa do należnego mu wynagrodzenia z tytułu udzielonej stronie skarżącej pomocy prawnej. Tym bardziej, że złożenie oświadczenia nastąpiło przed rozpoznaniem wniosku przez referendarza sądowego. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku o przyznanie wyznaczonemu w niniejszej sprawie pełnomocnikowi z urzędu w osobie adw. P.C., stwierdzić należy, że zasady przyznania wynagrodzenia adwokatowi z urzędu, reguluje powołane wcześniej rozporządzenie. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia powyższej opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 rozporządzenia. Opłata ta nie może być jednak wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Nadto, zgodnie z § 2 ust. 3, przedmiotowa opłata zostaje przez sąd podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stosownie zaś do treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym adwokatowi nieprowadzącemu sprawy w I instancji, przysługuje wynagrodzenie w wysokości 100% stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1, jednak nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna w wysokości 172.294 zł, zatem stawka minimalna na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia wynosi 3.600 zł. W związku z tym adwokatowi z urzędu należało przyznać wynagrodzenie w wysokości 3.600 zł, które podlega podwyższeniu o kwotę 828 zł, stanowiącą wartość podatku VAT (§ 2 ust. 3 rozporządzenia) według stawki wynoszącej 23 %. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 250 i art. 260 p.p.s.a. oraz pozostałych powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.