I SA/Wr 1455/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu spółki z o.o. za zobowiązanie tej spółki w podatku od nieruchomości za okresy XI-XII 2006 r., I-III 2007 r. oraz II-IV 2008 r. i za koszty postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, pismem z dnia 17 grudnia 2012 r., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu uzasadniając, że obecnie nie pracuje, otrzymuje rentę w wysokości 923,99 zł i nie osiąga żadnych innych dochodów. Nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, czy rzeczy wartościowych. Nie posiada też nieruchomości – mieszkanie, które zajmuje, jest lokalem socjalnym. Wnioskodawca wskazał, że jego sytuacja jest spowodowana ciężką chorobą – jest po dwóch operacjach serca i wszczepienia bajpasów. Konieczność leczenia narzuca przyjmowanie szeregu lekarstw, a wydatki na nie pochłaniają większą część dochodów. W uzasadnieniu na urzędowym formularzu wnioskodawca dodał, iż od kilku miesięcy, na skutek zajęcia komorniczego, potrącana jest z jego renty kwota 297,87 zł. Podał, że wartość brutto renty wynosi 1.191,49 zł. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – p.p.s.a.), nadesłane zostało pismo z ZUS z dnia 8 stycznia 2013 r., informujące o wysokości obciążeń egzekucyjnych oraz wysokości miesięcznych potrąceń (297,87 zł). Tak przedstawione okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z treści przytoczonej regulacji, to wnioskodawca winien wykazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Rola Sądu/ Referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych na podstawie powołanego wyżej art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Zwrócić bowiem trzeba uwagę, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. To jednak strona winna wykazać, że w takiej sytuacji się znajduje. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić (zob. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, LEX nr 1136765). Tymczasem wnioskodawca, wezwany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, nadesłał jedynie pismo ZUS o potrąceniach z renty obecnie na rzecz Urzędu Skarbowego. Nie przedłożył natomiast – pomimo wezwania – żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość pobieranej renty, szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków ani wyjaśnień co do posiadanych rachunków bankowych lub ich braku. Co za tym idzie, nie było możliwie dokonanie weryfikacji zdeklarowanej kwoty renty – czy jest to wartość brutto, czy netto, faktycznego stanu finansów skarżącego, a w dalszej kolejności, możliwości partycypowania, choćby tylko w części, w ponoszeniu kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Wskazane wyżej wymogi stawiane wnioskodawcy podyktowane są zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., iż strona ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu, któremu następnie przysługuje wynagrodzenie, jest bowiem jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że stanowią one daninę publiczną. Natomiast Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Wobec braku dostatecznych informacji, które umożliwiłyby dokonanie oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, w oparciu o podane wyżej wytyczne, uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających żądanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.