I SA/Wr 1455/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2013 r. w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązanie tej spółki w podatku od nieruchomości za listopad i grudzień 2006 r., styczeń, luty i marzec 2007 r. oraz luty, marzec i kwiecień 2008 r. wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł A.B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu tego żądania skarżący podał, że obecnie nie pracuje, otrzymuje rentę w wysokości 923,99 zł i nie osiąga żadnych innych dochodów. Nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, czy rzeczy wartościowych. Nie posiada też nieruchomości – mieszkanie, które zajmuje, jest lokalem socjalnym. Wnioskodawca wskazał, że jego sytuacja jest spowodowana ciężką chorobą – jest po dwóch operacjach serca i wszczepieniu bajpasów. Konieczność leczenia narzuca przyjmowanie szeregu lekarstw, a wydatki na nie pochłaniają większą część dochodów. Dalej argumentował, że od kilku miesięcy, na skutek zajęcia komorniczego, potrącana jest z jego renty, w kwocie brutto 1.191,49 zł, kwota 297,87 zł. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Powyższe orzeczenie referendarskie stało się przedmiotem wniesionego w terminie sprzeciwu, w którym A.B. wniósł o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W motywach sprzeciwu wnioskodawca podał, że po potrąceniu komorniczym do jego dyspozycji pozostaje kwota 923,99 zł miesięcznie, z której ponosi między innymi koszt utrzymania zajmowanego mieszkania socjalnego w kwocie 85 zł oraz zakupu lekarstw w kwocie do 200 zł miesięcznie. Wskazał także, iż korzysta z materialnej (rzeczowej) pomocy Stowarzyszenia Ludzi Bezdomnych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, w których treści potwierdzenie znalazły okoliczności podane w uzasadnieniu wniosku i sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z powołanego unormowania skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego na podstawie samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem już wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. Wywiedziona w sprzeciwie argumentacja dotycząca sytuacji materialnej i życiowej skarżącego stanowi zaś uzupełnienie uzasadnienia rozpoznawanego przez Sąd wniosku. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częścio-wym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1)) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu radcy prawnego jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że w przypadku A.B. zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, określona w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Za taką oceną wniosku skarżącego przemawia sytuacja życiowa i materialna wnioskodawcy, na którą składa się wysokość jego dochodu, wysokość kosztów utrzymania, brak majątku strony podlegającego spieniężeniu oraz sytuacja "wychodzenia z bezdomności". Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił jak w sentencji.