I SA/Wr 1456/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący P. M. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 659 zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z dwojgiem dzieci, mieszkającymi i studiującymi w W., z żoną jest po rozwodzie. Jako majątek osób wskazał mieszkanie w B. o powierzchni 73 m², mieszkanie w W. o powierzchni 130 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 288 ha. Z kolei jako dochód gospodarstwa domowego wskazał kwotę wynagrodzenia z tytułu stosunku pracy – 1.300 zł (brutto), czynszu najmu mieszkania – 1.900 zł (brutto) i dochodu rolniczego – ok. 120.000 zł (rocznie). Nadto argumentował, że konieczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego wynoszą co najmniej 3.750 zł miesięcznie, a wszystkie ww. nieruchomości obciążone są hipotekami. Nadmienił, że prowadzone przeciwko niemu postępowanie komornicze dotyczy kwoty 1.000.000 zł, i obejmuje zajęcia rachunków bankowych, wynagrodzeń, udziałów w spółkach i wierzytelności. Z przesłanych na wezwanie dokumentów wynika, ponad informacje podane we wniosku, że wnioskodawca w roku 2010 poniósł w działalności pozarolniczej stratę w kwocie 27.619,82 zł (przy przychodzie w kwocie 1.098.263,21 zł), z najmu uzyskał dochód w kwocie 25.257,97 zł (przy przychodzie w kwocie 51.762 zł), natomiast ze stosunku pracy - dochód w kwocie 1.122 zł. Skarżący nie przesłał do akt sprawy wskazanych w doręczonym mu w dniu 12 grudnia 2011 r. wezwaniu szczegółowych wyciągów z jego rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia 28 grudnia 2011 r. odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 28 grudnia straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. W uzasadnieniu sprzeciwu ponowiono argumentację wniosku. Wskazano na trudną sytuację finansową skarżącego z uwagi na zajęcia komornicze i obciążenia majątku hipotekami. W załączeniu przedłożono informację z banku potwierdzającą wielkość zajęć komorniczych . Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 243 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Do Sądu należy natomiast uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z powołanego przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Artykuł 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny, a zatem niewystarczający do zbadania, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania jest uzasadnione. Konsekwencją procesową takiego stanu rzeczy może być nieuwzględnienie wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że z oświadczenia zawartego w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący został zatem wezwany do złożenia niezbędnych, wymienionych wcześniej w niniejszym uzasadnieniu, dokumentów. Nadal nie przedstawił jednak wszystkich z nich. Brak jest rachunków bankowych, szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków na utrzymanie rodziny. Zaniechanie przedstawienia żądanych dokumentów uniemożliwia dokonanie niewątpliwych ustaleń, co do jego aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Na przeszkodzie poczynieniu niezbędnych ustaleń stoi w szczególności brak wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, czyli zasadniczego i miarodajnego dowodu obrazującego możliwości płatnicze skarżącego. Dowodu z tych dokumentów zastąpić nie może złożona informacja potwierdzająca wielkość zajęć komorniczych. Informacja ta nie potwierdza faktu, że skarżący obecnie nie jest w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu przed sądem. Dokument ten jest niewystarczający dla dokonania ustaleń o wysokości zasobów finansowych skarżącego. Dokument ten nie dowodzi również braku środków na rachunku bankowym. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący nie wykonał wezwania sądu, które było konieczne do uzyskania informacji o jego sytuacji finansowej. Z kolei sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełna ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy ( por. post. NSA z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt I FZ 394/08 publ: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wybiórcze zaś przedstawienie dokumentów o stanie majątkowym wnioskodawcy podważa natomiast wiarygodność prezentowanej przez niego argumentacji. W świetle powyższego, mając na uwadze charakter postępowania o przyznanie prawa pomocy nie ulega wątpliwości, że to rzeczą wnioskodawcy jest udokumentowanie wniosku tak, by oceniana sytuacja majątkowa była wolna od wątpliwości. W stanie faktycznym sprawy, wobec wybiórczego dokumentowania twierdzeń wniosku, rzeczywista weryfikacja zdolności płatniczych strony nie była możliwa, co nie pozwalało na pozytywne rozpoznanie wniosku. Z przedłożonych dokumentów - wbrew twierdzeniom skarżącego- nie wynika aby poniesienie kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 659 zł przekraczało jego możliwości finansowe. Wobec powyższego na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji.