I SA/Wr 1458/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant: Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2005 r. sprawy ze skargi B. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi B. i S. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...]. nr [...]w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 r Prezydent Miasta Ś. ustalił B. i S. S. podatek od nieruchomości za 2003 r. w kwocie [...]zł. Opodatkowaniem objęto, będący przedmiotem umowy najmu, zawartej w dniu [...]r., lokal użytkowy położony w Ś. przy ul. W. [...], o powierzchni [...]m². W decyzji jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 4a, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9 poz. 84 ze zm.). Przy wymiarze podatku zastosowano stawki podatku od nieruchomości określone Uchwałą Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...]Nr [...]. Od decyzji tej podatnicy odwołali się, wnieśli o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W odwołaniu zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, polegające na przyjęciu, że podatnicy zawarli umowę najmu lokalu użytkowego z Gminą, podczas gdy umowę najmu zawarli z Administracją Budynków Komunalnych A, będącą samoistnym posiadaczem nieruchomości, w której lokal ten się znajduje. Oznacza to, w ocenie skarżących, iż brak podstaw prawnych do obciążania ich podatkiem od wynajmowanego lokalu. Podatek zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obciąża posiadacza samoistnego. Ponadto zarzucili naruszenie art. 122 i art. 210 §4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) przez nie wskazanie jakichkolwiek dowodów świadczących, że to skarżący są posiadaczami lokalu w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, iż w związku z nowelizacją ustawy o podatkach i opłatach lokalnych od dnia 1 stycznia 2003 r., zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a tej ustawy, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży także na najemcach lokali użytkowych stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, jeśli posiadanie wynika z umowy zawartej w właścicielem nieruchomości. Lokal użytkowy zajmowany przez skarżących nie stanowi odrębnej nieruchomości lokalowej, dlatego do końca 2002 r. obowiązek podatkowy ciążył na zakładzie budżetowym gminy (jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej). Od 1 stycznia 2003 r. obowiązek ten zgodnie z powołanym przepisem ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ciąży na B. i S. S., gdyż w 2003 r. użytkowali przedmiotowy lokal na podstawie umowy zawartej z Administracją Budynków Komunalnych A, będącą jednostką budżetową Gminy (po przekształceniu zakład budżetowy B) i działającą w imieniu Gminy Miejskiej Ś. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznaje, że w umowie najmu strona wynajmująca została niewłaściwie oznaczona. Nie może to jednak, w ocenie organu odwoławczego, skutkować przyjęciem, iż Administracja Budynków Komunalnych A zawała umowę we własnym imieniu, a nie w imieniu Gminy, jednostka ta jest, bowiem jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej. Ze statutu tej jednostki wynika jednoznacznie, iż umowy najmu jednostka ta zawiera w imieniu Gminy. Podobny zapis znajduje się w statucie zakładu budżetowego – B, w który przekształcono, zgodnie z Uchwała Nr [...]Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...]r., jednostkę budżetowa – Administracja Budynków Komunalnych A. Organ odwoławczy wskazuje, iż zmiana administratora była podatnikom znana, bowiem B. S. podpisała aneks do umowy nr [...], w którym w miejsce dotychczasowego administratora wpisano B. W ocenie organu odwoławczego niewłaściwe oznaczenie wynajmującego w umowie najmu zawartej z B. i S. S. nie skutkuje również nieważnością tej umowy. Ponadto organ odwoławczy stwierdza, iż jeśli uznać uchybienia w oznaczeniu strony umowy za powodujące jej nieważność to nie miałoby to istotnego znaczenia dla obowiązku podatkowego skarżący, gdyż zmianie uległaby jedynie podstawa prawna wymiaru tego podatku. Z tych względów zarzut naruszenia prawa materialnego uznano za bezzasadny. Wyjaśniono także, że w 2003 r. podatnicy w czynszu nie zostali obciążeni podatkiem od nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, B. i S. S. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji i zarzucili: naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego. W ocenie skarżących organy podatkowe naruszyły art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami tego podatku są podmioty, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeśli posiadanie wynika z umowy zawartej z jej właścicielem, C lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji pojęcia "posiadanie", zatem zdaniem skarżących, należy rozumieć je zgodnie z regulacja art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz.93 ze zm.). Powołany przepis definiuje posiadacza rzeczy jako tego, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią faktycznie włada jak posiadacz zależny – użytkownik, zastawnik, najemca. Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez oddanie rzeczy w posiadanie zależne. Oznacza to, zdaniem skarżących, iż właścicielem spornego lokalu jest – samorząd terytorialny reprezentowany przez Prezydenta Ś., samoistnym posiadaczem tego lokalu jest – Administracja Budynków Komunalnych A, posiadaczem zależnym jest strona skarżąca –będąca najemcą. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, jeśli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Skarżący twierdzą, iż nie są posiadaczami samoistnymi, ale posiadaczami zależnymi. Podatnikiem podatku od nieruchomości jest posiadacz nieruchomości inny niż samoistny tylko wówczas, gdy posiadanie wynika z umowy zawartej w właścicielem nieruchomości, a takiej umowy skarżący nie zawarli. W skardze zarzucono także naruszenie prawa procesowego - art. 122 i art. 210 §4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.) przez pominięcie w uzasadnieniu decyzji wskazania, które fakty organ uznał za udowodnione, którym dowodom dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności oraz nie przedstawienie dowodów świadczących o tym, że skarżący są posiadaczami samoistnymi spornego lokalu użytkowego. Ponadto zarzucono, iż postępowanie podatkowe przeprowadzono z naruszeniem przepisów art.120 - 126, art.129, art.192 i art.200 ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie skarżących naruszenie powołanych przepisów spowodowane było nie wyrażeniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przed wydaniem decyzji na piśmie stanowiska w sprawie np. w formie postanowienia wyznaczającego termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Brak stanowiska organu uniemożliwił stronie skorzystanie z przysługujących jej uprawnień w zakresie wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego podtrzymał argumentację przestawioną w zaskarżonej decyzji. W zakresie naruszenia przepisów postępowania podatkowego wyjaśnił, iż organ pierwszej instancji dokonał wymiaru podatku od nieruchomości na podstawie złożonej przez stronę informacji podatkowej, zatem nie wszczynał postępowania na podstawie art. 165 Ordynacji podatkowej i nie dokonywał zawiadomienia w trybie art. 200 tej ustawy. Organ odwoławczy nie wydawał postanowienia w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej, bowiem nie uzupełniał postępowania i rozstrzygnął sprawę na podstawie materiału przedstawionego przez organ pierwszej instancji. Wskazał także, iż stanowisko, jakiego skarżący żądali przed wydaniem decyzji organ podatkowy przedstawia, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie stwierdził, naruszenia, przez organy podatkowe, przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, wpływającym na treść rozstrzygnięcia. Zakres podmiotowy podatku od nieruchomości został określony w art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten jako podatników podatku od nieruchomości wymienia osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, które są: - właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, - posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, - użytkownikami wieczystymi gruntów, - posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeśli posiadanie: wynika z umowy zawartej z właścicielem, C lub innego tytułu prawnego ( z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie będących odrębnymi nieruchomościami) lub jest bez tytułu prawnego. Wśród jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej należy wymienić: - państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej utworzone i działające zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr155, poz.1014 ze zm.) - jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze, - spółki osobowe działające zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz.1037 ze zm.) oraz - spółki cywilne, działające zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Należy równocześnie wskazać, iż jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych reprezentują interesy Skarbu Państwa lub jednostki samorządu, zatem każda czynność cywilnoprawna takiej jednostki jest dokonywana w imieniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Organy podatkowe na podstawie art. 3 ust 1 pkt 4 lit a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przyjęły, iż skarżący jako najemcy lokalu użytkowego (posiadacze zależni), zobowiązani są do zapłaty podatku od nieruchomości, gdyż umowę najmu zawarli z właścicielem nieruchomości, na co jednoznacznie wskazuje statut Administracji Budynków Komunalnych A. Ze Statutu tego wynika, że Administracji Budynków Komunalnych A jest gminną jednostka budżetową utworzona przez Radę Miejska w Ś. Przedmiotem działalności tej jednostki budżetowej jest administrowanie (sprawowanie zarządu) gruntami i położonymi na nich budynkami, tj. wykonywanie czynności związanych z eksploatacją oraz nadzorowaniem remontów budynków i obiektów stanowiących mienie komunalne miasta Ś.(§2 statutu). Wśród zadań obejmujących eksploatację mienia komunalnego wymieniono m in. "zawieranie w imieniu Miasta umów najmu na lokale mieszkalne i użytkowe, zawieranie w imieniu Miasta umów dzierżawy na garaże, ogródki przydomowe i inne obiekty zlokalizowane na powierzonych w zarząd nieruchomościach" (§4 statutu). Skarżący twierdzą, iż podatnikiem podatku od nieruchomości jest jednostka organizacyjna gminy (jednostka budżetowa) działająca pod nazwą - Administracja Budynków Komunalnych A (przekształcona w trakcie 2003 r. w zakład budżetowy- B) jako posiadacz samoistny, a nie osoby fizyczne korzystające z lokalu na podstawie umowy najmu zawartej z zarządcą. W ocenie Sądu, statut Administracji Budynków Komunalnych A określił jednoznacznie, jakie przysługują uprawnienia tej jednostce budżetowej. Nie było, zatem możliwe skuteczne zwarcie ze skarżącymi umowy najmu przez tę jednostkę w imieniu własnym, a nie w imieniu Gminy. Na ocenę tą nie ma wpływu nieprawidłowe określenie w umowie najmu strony wynajmującej, tym bardziej, że ani Gmina, ani skarżący nie zarzucali nieważności tej umowy. Sąd nie podzielił też wywodów skargi dotyczących interpretacji art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Powołany przepis należy odnosić do pkt 1 ust. 1 art. 3 w/w ustawy, na co wskazuje zastrzeżenie zawarte tylko w tym punkcie. Ustawodawca w ten sposób wyeliminował wątpliwość, który z podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 jest podatnikiem podatku od nieruchomości, jeśli nieruchomością (obiektem budowlanym), będącą przedmiotem opodatkowania nie włada właściciel, ale posiadacz samoistny. Odwołania do art. 3 ust. 3 ustawodawca nie powtórzył w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jeśli zatem przedmiotem opodatkowania są nieruchomości lub ich części, obiekty budowlane lub ich części, stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, to podmiotem podatku od nieruchomości, jest posiadacz (samoistny lub zależnych), który włada nieruchomością lub obiektem budowlanym na podstawie umowy zawartej w właścicielem lub na podstawie innego tytułu prawnego lub bez tytułu prawnego. W rozpatrywanej sprawie, skarżących z właścicielem lokalu użytkowego łączyła umowa najmu. Brak, zatem podstaw do stwierdzenia, iż organy podatkowe naruszyły art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, uznając skarżących za podatników podatku od nieruchomości, jako posiadaczy zależnych lokalu użytkowego należącego do Gminu Ś. Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów procesowych, które mogło mięć istotny wpływ na wynik sprawy. Podatek od nieruchomości organ podatkowy ustalił decyzją na podstawie informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych sporządzonej przez podatnika. Ustalenia organów podatkowych były zgodne ze złożoną informacją, stąd lakoniczne uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów odwołania, wskazał dowody potwierdzające, iż umowa najmu ze skarżącymi została zawarta w imieniu Gminy oraz podstawę rozstrzygnięcia. Zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów procesowych podczas postępowania podatkowego również nie zasługują na uwzględnienie. Organy podatkowe nie mają obowiązku przed wydaniem decyzji wyjaśniania stronie na piśmie, w jaki sposób ustalony w postępowaniu podatkowym stan faktyczny ma odniesienie do obowiązujących norm prawnych. Organ podatkowy, zgodnie z art. 200 Ordynacji podatkowej, winien wyznaczyć stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie dopełnił tego obowiązku jednak jak wynika z zarzutów skargi, które są powtórzeniem zarzutów odwołania nie dopełnienie tego obowiązku nie miało wpływu na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.