I SA/Wr 1467/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M.-L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących z nieujawnionych źródeł przychodów w 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł, A. M. – L. (dalej: skarżąca) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (z wpisu sądowego od skargi). W jego uzasadnieniu skarżąca podała, że wraz z dwojgiem małoletnich dzieci (urodz. w 2002 r. i 2008 r.) pozostaje na utrzymaniu męża, który uzyskuje miesięcznie z prowadzonej działalności gospodarczej dochód brutto w kwocie 2.300 zł. Wskazała, że posiada mieszkanie o powierzchni 64 m², działkę budowlaną oraz samochód osobowy. Ponadto, nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi. Nadmieniła także, że ponosi dodatkowe wydatki w związku z częstymi chorobami dzieci, leczonych także szpitalnie. W piśmie procesowym z dnia 14.10.2011 r. skarżąca podała, że miesięcznie na utrzymanie swojej czteroosobowej rodziny wydaje około 2.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 19.10.2011 r. o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego i finansowego, skarżąca przesłała kserokopie dokumentów, z których wynika, że w roku 2010 jej mąż uzyskał przychód w kwocie 89.165,15 zł, obciążony kwotą 42.563,25 zł kosztów jego uzyskania, natomiast w pierwszych dziewięciu miesiącach roku 2011 r., co wynika z wydruku z księgi przychodów i rozchodów, uzyskał przychód w kwocie 109.434,63 zł, obciążony kosztami jego uzyskania w kwocie 52.764,53 zł. Skarżąca przedłożyła również dowody (faktury) miesięcznych wydatków poniesionych w miesiącu październiku 2011 r. za wodę, czynsz, prąd i gaz na łączną kwotę 764,07 zł. Koszty miesięcznego utrzymania swojego gospodarstwa domowego strona określiła na kwotę około 3.000 zł i podała, że nie korzysta z mężem z rachunków bankowych z uwagi na ich "blokowanie". Ponadto korzysta z pomocy rodziców. Postanowieniem z dnia 07.11.2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia, skarżąca wnosząc o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, argumentowała, iż pomoc rodziców nie polega na ponoszeniu przez nich części jej wydatków, lecz na pomocy przy opiece nad dziećmi. Ponadto, w ocenie skarżącej, nie jest możliwa sprzedaż działki budowlanej (przeznaczonej na polepszenie w przyszłości warunków mieszkaniowych) w terminie siedmiu dni w celu dokonania zapłaty wpisu sądowego. Z urzędu wskazać należy, iż w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1468/11 toczy się postępowanie, w którym stroną jest mąż skarżącej. W sprawie tej wpis sądowy wynosi 400 zł. Mąż skarżącej również wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnieni od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag i po ocenie przedstawionego przez skarżącą materiału dowodowego, Sąd uznał, iż brak jest przesłanek dla przyznania skarżącej częściowego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Przede wszystkim pokreślić należy, iż skarżąca, pomimo tego, że nie pracuje, posiada stałe źródło dochodu pochodzące z działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża. Z przedłożonego wydruku księgi przychodów i rozchodów za miesiące od stycznia do września 2011 r. wynika, iż miesięczny dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów) z tej działalności wynosi nieco ponad 6.000 zł. Mając na uwadze taką wielkość dochodu i miesięczne wydatki gospodarstwa domowego skarżącej, oscylujące w granicach 3.000 zł, wskazać należy, iż wygospodarowanie kwoty 400 zł na wpis sądowy, nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącej i jej rodziny. Ponadto nie bez znaczenia dla oceny przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje fakt, iż skarżąca nie przedłożyła historii z rachunków bankowych, o jakie została wezwana przez referendarza sądowego. W tym zakresie oznajmiła jedynie, iż nie korzysta z kont bankowych, ponieważ są blokowane, nie wyjaśniając przyczyn, z powodu których konta zostały zablokowane. Skarżąca dysponuje nadto majątkiem w postaci działki budowlanej oraz samochodu osobowego. W tym miejscu wskazać należy, że "posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia" (postanowienie NSA z dnia 29.07.2004 r., sygn. akt FZ 131/04). Sąd ponownie podkreśla, że instytucja prawa pomocy to instytucja wyjątkowa, przyznawana stronom postępowania, które nie posiadają środków umożliwiających im partycypowanie w kosztach sądowych, a więc na przykład pozbawionych dochodów. Skarżąca natomiast posiada stałe źródło dochodu z prowadzonej przez męża działalności gospodarczej, z którego w ocenie Sądu, jest w stanie ponieść wpis sądowy od skargi wynoszący 400 zł. Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.