I SA/Wr 1469/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że od zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej w kwietniu 2010 r. nie posiada zatrudnienia i stałego dochodu, żyje z oszczędności i mieszka w domu rodziców, którzy ją utrzymują. Argumentowała, że zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej spowodowane było przeciągającą się procedurą wydania decyzji w sprawie wnioskowanej ulgi podatkowej. Skarżąca nie chciała narażać kontrahentów na ryzyko utraty wpłaconych środków pieniężnych pochodzących z zaliczek lub przeznaczonych na zapłatę za wykonaną pracę lub dostarczone towary. Skarżąca podała, że po zawieszeniu własnej działalności założyła z matką spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i pracując na jej rzecz liczy na uzyskanie dywidendy po zakończeniu bieżącego roku obrotowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z rodzicami i siostrą. Mieszkają w domu matki o powierzchni [...] m², jej rodzice są właścicielami działki rekreacyjnej o powierzchni [...] ha, jej matka jest właścicielką [...]% udziałów w A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 2.000 zł, jej ojciec – właścicielem [...]% akcji B SA, których wartość nominalna to 100.000 zł oraz [...]% udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością C o wartości nominalnej 180.000 zł. Z oświadczenia wynika, że skarżąca jest właścicielką [...]% udziałów w A spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości 8.000 zł. Jako jedyny dochód trzyosobowej rodziny skarżąca wskazała dochód matki z prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej w kwocie średnio 4.262 zł miesięcznie. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, w roku 2012 r. skarżąca uzyskała dochód z innych źródeł w kwocie 1.249 zł, natomiast w ramach prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w kwocie 2.638,02 zł (przy przychodzie w kwocie 24.231,52 zł), jej ojciec poniósł stratę w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 734,28 zł, natomiast jej matka wypracowała dochód w kwocie 46.155,24 zł (przy przychodzie w kwocie 67.245,05 zł). Matka skarżącej w kwartale IV 2012 r. oraz w kwartale I i II 2013 r. dokonała sprzedaży towarów lub świadczyła usługi o wartości odpowiednio 18.020 zł, 17.634 zł i 16.747 zł. Z przesłanych deklaracji VAT wynika, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A, której większościowym udziałowcem jest skarżąca, w I, II i III kwartale 2013 r. osiągnęła przychód w kwotach odpowiednio 14.838 zł, 70.761 zł i 101.522 zł. Wedle oświadczenia skarżącej koszty jej utrzymania ponoszą jej rodzice. W sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu ze skargi A. K. pod sygn. akt I SA/Wr 1468/13, I SA/Wr 1469/13, I SA/Wr 1470 i I SA/Wr 1471/13 skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisów sądowych od skarg w łącznej kwocie 2.000 zł. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca polemizowała z uzasadnieniem postanowienia referendarza Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 270, w skrócie "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż skarżąca nie wykazała, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżąca taką zdolność posiada. Zaznaczyć też należy, iż Sąd oceniał możliwości finansowe skarżącej przy uwzględnieniu sumy wpisów, które skarżąca winna uiścić w zainicjowanych przez siebie przed tut. Sądem sprawach. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zyskowną działalność gospodarczą pod nazwą "A". Skarżąca posiada w przedsiębiorstwie [...]% udziałów. Z powszechnie dostępnych informacji z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (www.krs-online.com.pl) wynika, że skarżąca (nr pesel [...] tożsamy z danymi z akt administracyjnych i sądowoadministracyjnych) jest prezesem jednoosobowego zarządu spółki. Jej matka jest zaś prokurentem. Działalność tylko w trzech pierwszych kwartałach 2013 r. zapewniła spółce przychód w kwotach odpowiednio 14.838 zł, 70.761 zł i 101.522 zł. Zauważyć należy, iż przedmiot działalności spółki (usługi z zakresu [...] – co wynika z informacji podanych na stronie internetowej spółki: [...]) jest tożsamy z przedmiotem działalności zawieszonej przez skarżącą działalności gospodarczej (działalność z zakresu [...]). Nie jest więc skarżąca początkującym przedsiębiorcą, który dopiero uzyskuje doświadczenie oraz rozeznanie i kontakty na rynku. Świadczą o tym także rekomendacje zamieszczone na stronie internetowej spółki. Skarżąca jako większościowy udziałowiec i prezes zarządu, oczywiście ma wpływ na kształtowanie wielkości swojego dochodu. W ocenie Sądu, suma wpisów w wysokości 2000 zł, którą skarżąca jest zobowiązana uiścić, w relacji do kwot, którymi skarżąca może jako udziałowiec i prezes zarządu dysponować, jest znikoma i oczywiście możliwa do poniesienia. Wyjaśnić w tym miejscu także należy, iż wpis stanowi zwykle jedyny koszt sądowy postępowania sądowoadministracyjnego. Zauważyć także można, iż z oświadczenia skarżącej wynika, że mieszka u rodziców i nie ponosi opłat za mieszkanie. Nie ma także osób trzecich na utrzymaniu. Środki finansowe pozostające do jej dyspozycji może więc w całości przeznaczyć na własne potrzeby oraz regulowanie własnych zobowiązań. Ponad powyższe należy także wskazać, iż skarżąca nie podała w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu, że jej ojciec posiada nie tylko [...]% akcji spółki B S.A. o wartości nominalnej 100.000 zł, ale także jest w tej firmie prezesem zarządu (nr KRS spółki akcyjnej: [...], prezes zarządu: M. K., nr pesel [...] tożsamy z danymi zawartymi w aktach sądowoadministracyjnych, tj. dokumentem PIT-36L za 2012 r. ojca skarżącej). Są to informacje powszechnie dostępne w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (www.krs-online.com.pl). Nie podała również, że jej ojciec nie tylko posiada [...]% udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością C (nr KRS [...]) o wartości nominalnej 180.000 zł, ale również pełni funkcję prezesa jej zarządu oraz nie podała, że jest wspólnikiem spółki komandytowej (numer KRS: [...]). W ocenie Sądu, oświadczenie skarżącej złożone na urzędowym formularzu PPF, że jej ojciec będąc wspólnikiem i prezesem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnikiem spółki komandytowej oraz prezesem zarządu spółki akcyjnej, nie osiąga żadnego dochodu i faktycznie pozostaje wraz ze skarżącą i jej siostrą na utrzymaniu M. D., jest oczywiście niewiarygodne. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżąca nie wykazała zaś, że nie posiada lub nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w czterech zainicjowanych przez skarżącą sprawach sądowoadministracyjnych przed tut. Sądem łącznie 2000 zł), a tym samym konieczne jest przerzucenie tych kosztów na innych podatników. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.