I SA/Wr 1473/04

WyrokWSA we Wrocławiu2005-10-25

Skład orzekający: Lidia Błystak, Halina Betta, Ireneusz Dukiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka korzystająca z nieruchomości stanowiącej własność gminy bez tytułu prawnego w okresie od lipca do grudnia 1998 r. podlega obowiązkowi zapłaty podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stwierdzając obowiązek podatkowy spółki w podatku od nieruchomości za okres od lipca do grudnia 1998 r. Spółka korzystała z nieruchomości stanowiącej własność gminy bez tytułu prawnego, a ciężar udowodnienia istnienia skutecznej umowy dzierżawy spoczywał na niej. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego, w tym błędnej interpretacji uchwały NSA, okazały się bezzasadne.
Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która określiła wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres VII-XII 1998 r. Organy ustaliły, że spółka bezumownie korzystała z nieruchomości stanowiącej własność gminy. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) i procesowego (art. 121 § 2 ordynacji podatkowej), twierdząc, że nie udowodniono jej statusu posiadacza bez tytułu prawnego, a organy przerzuciły na nią ciężar dowodowy. Podniosła również zarzut błędnej interpretacji uchwały NSA dotyczącej niewyodrębnionych lokali.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie Sędzia WSA Halina Betta Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Madej po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 6 i 25 października 2005 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres VII- XII 1998 r. oddala skargę. Sygn. akt I SA / Wr 1473 / 04 UZASADNIENIE Skarżąca- A sp. z o. o. we W. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]., nr [...] , utrzymującą w mocy wydaną, z upoważnienia Prezydenta W., decyzję Kierownika Działu Podatku od Nieruchomości od Osób Prawnych z dnia [...], nr [...], określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres VII- XII 1998 r. w kwocie [...]zł. Podstawą wydanych decyzji było ustalenie, iż A sp. z o. o. we W. bezumownie korzystała w okresie od 1 lipca 1998 r. do 31 października 1998 r. z nieruchomości o pow. [...]m2, a od 1 listopada 1998 r. do 30 listopada 1999 r. z nieruchomości o pow. [...]m2 , położonej we W. przy ul. B. [...], która stanowiła własność Gminy W., a tym samym spółka ta, jako posiadacz bez tytułu prawnego części nieruchomości, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych była podatnikiem podatku od nieruchomości za okres od lipca1998 r. do listopada1999 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez przyjęcie, iż w okolicznościach sprawy, przepisy te pozwalały na uznanie istnienia obowiązku podatkowego spółki w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do listopada 1999 r., pomimo sporu pomiędzy stronami co do kwestii, czy odwołująca się spółka była w 1999 r. posiadaczem bez tytułu prawnego budynków o pow. [...] m2 i gruntów o pow. [...]m2 oraz [...] m2, a także naruszenie prawa procesowego, tj. art. 121 § 2 ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, iż wykładnia zawarta w orzeczeniu NSA z dnia 25 czerwca 2001 r., FPK 4 / 00, ONSA 2001 / 4 / 164, w okolicznościach sprawy przemawia przeciwko uznaniu racji skarżącej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż to na organach spoczywał obowiązek wykazania okoliczności dysponowania przez spółkę bez tytułu prawnego budynkami i gruntami stanowiącymi własność Gminy W., z których to wywodzono skutki prawne, a tym samym do czasu wykazania przez te organy korzystnych dla nich okoliczności, skarżąca spółka nie musiała podejmować inicjatywy dowodowej. W opinii skarżącej bezzasadne przerzucenie na nią ciężaru dowodowego oraz pominięcie wielu okoliczności wskazujących na umowne podstawy posiadania spornego lokalu wskazują na to, iż stanowisko organu odwoławczego jest co najmniej przedwczesne i winno być poprzedzone stosownym postępowaniem dowodowym. Nadto wskazano, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło okoliczności, iż przedmiotowe lokale nie były prawnie wyodrębnione, co zgodnie z przywołaną uchwałą NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. powinno oznaczać, że każdy posiadacz takiego lokalu nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...]. Odnośnie zarzutu, iż strona nie była posiadaczem bezumownym spornych nieruchomości organ odwoławczy podał, iż już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, wykazano na podstawie zebranych dokumentów, że strona nie posiadała w przedmiotowym okresie tytułu prawnego do nieruchomości, zaś dopiero w skardze do sądu podniesiono, i to bez poparcia swojego stanowiska jakimkolwiek materiałem dowodowym, że spółka użytkowała nieruchomość na podstawie umowy dzierżawy. Zdaniem organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut bezzasadnego przerzucania ciężaru dowodowego na stronę, gdyż w postępowaniu podatkowym skarżąca nie kwestionowała okoliczności, że jest posiadaczem bezumownym, a tym samym jeżeli podnosi takie zarzuty dopiero w postępowaniu sądowym to powinna je udowodnić. Natomiast odnośnie zarzutu niewłaściwej interpretacji powołanej przez skarżącą uchwały NSA to zdaniem Kolegium przedmiotem opodatkowania było posiadanie gruntów oraz budynków, czego strona nie kwestionowała w postępowaniu przed obiema instancjami, a nie niewyodrębnionych lokali użytkowych, przez co powołana uchwała NSA nie ma zasadniczego związku z przedmiotową sprawą albowiem dotyczy innego stanu faktycznego i innego przepisu zawartego w art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. Na terminie rozprawy w dniu [...]strony podtrzymały swoje stanowiska, przy czym skarżąca niezaprzeczyła, złożonym na żądanie Sądu, informacjom organów podatkowych o dokonanych w całości w 1998 r. i 1999 r. wpłatach na poczet podatku od nieruchomości za 1998 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nie narusza prawa. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy przypomnieć, iż w myśl art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną, przeto uznał, iż wyartykułowane w skardze zarzuty dotyczą okoliczności dotyczących okresu podatkowego od lipca do grudnia 1998 r., nie zaś literalnie wskazanego okresu od stycznia do listopada 1999 r., gdyż błąd w tym zakresie wynikał zapewne z mechanicznego przepisania zarzutów zawartych w skardze rozpoznawanej w sprawie [...]. W żadnej mierze nie może się ostać zarzut naruszenia zasad postępowania podatkowego w zakresie zbierania i ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zebrany materiał dowodowy, w tym zwłaszcza pisma Urzędu Miejskiego W.- Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji z dnia [...],[...]i [...], protokoły zdawczo- odbiorcze oraz pismo spółki z dnia [...] zawiadamiające o opuszczeniu terenu przy ul. B. [...] we W., pozwalał organowi podatkowemu pierwszej instancji na przyjęcie, iż w okresie od lipca do grudnia 1998 r. A sp. z o. o. we W. była posiadaczem bez tytułu prawnego części nieruchomości zabudowanej położonej we W. przy ul. B. [...], przy czym początkowo powierzchnia tej części nieruchomości wynosiła [...]m2, po czym zmniejszyła się do [...]m2 po przekazaniu jej niezabudowanej części Gminie W. protokołem zdawczo- odbiorczym z dnia [...]. To zatem na skarżącej spółce, która przed wydaniem decyzji miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, na ogólnych zasadach przewidzianych w art. 6 k.c. spoczywał ciężar udowodnienia, iż w drugiej połowie 1998 r. łączyła ją skuteczna umowa dzierżawy z Gminą W. Tymczasem w toku postępowania podatkowego, zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., spółka nie zażądała przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu, zaś zarzut nieuwzględnienia istnienia umowy dzierżawy i to w sposób gołosłowny zgłosiła dopiero na etapie skargi przed tut. Sądem. W rezultacie stwierdzić należało, iż organy podatkowe nie naruszyły zasad wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, co pozwoliło im w sposób prawidłowy zastosować normę prawną art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w wersji obowiązującej w czasie powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości za 1998 r., która stanowiła, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które m. in. posiadały bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane nie złączone trwale z gruntem, stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, z wyjątkiem nieruchomości wchodzących w skład B lub będących w zarządzie C. Niezasadny jest również zarzut niewłaściwej interpretacji uchwały 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2001 r., FPK 4 / 00, (ONSA 2001 / 4 / 164), gdyż jak to słusznie zauważył organ odwoławczy przedmiotem opodatkowania nie był niewyodrębniony lokal użytkowy posiadany na podstawie umowy najmu, czego w istocie dotyczyła przywoływana uchwała, lecz część nieruchomości zabudowana budynkami i budowlami posiadana przez spółkę bez tytułu prawnego. Abstrahując w tym miejscu od problematyki mocy wiążącej uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w składzie 5 sędziów wskazać trzeba, iż uzasadnienie tejże uchwały potwierdza prawidłowość decyzji obu organów podatkowych w niniejszej sprawie skoro przyjmuje się przy wykładni celowościowej dawnego art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, iż "ustawodawca wyszedł z założenia, że posiadacze majątku podlegającego opodatkowaniu podatkami majątkowymi uzyskują szczególnego rodzaju dochody w naturze, socjalne czy gospodarcze w razie faktycznego władztwa nad rzeczą bez tytułu prawnego, niezależnie od tego, czy posiadanie dotyczy całej nieruchomości, czy też jej części, która w takim wypadku może być wyodrębniona fizycznie, i dlatego podlegają obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości." Podsumowując rozważania Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. została wydana zgodnie z przepisami prawa. Mając powyższe na względzie należało na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło