I SA/Wr 1477/09

Wrocław, dnia 07 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 07 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o umorzenie zaległości w podatku od środków transportowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie 100 zł (wpis od skargi), z uwagi na złą sytuację materialną i zdrowotną. Wskazała, że w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny, od stycznia 2009 r. bowiem jej stan zdrowia uległ pogorszeniu, a prowadzona przez nią firma przynosi straty. W oświadczeniu o stanie rodzinnym strona podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem urodzonym w [...] r. Zamieszkują wspólnie w mieszkaniu należącym do córki skarżącej. Rodzina żyje bardzo skromnie, a wydatki ograniczają się tylko do niezbędnych. Jako dochody rodziny skarżąca wymieniła rentę męża w kwocie 503 zł i zasiłek pielęgnacyjny na syna w kwocie 153 zł. Podała ponadto, że toczą się przeciwko niej postępowania egzekucyjne, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Do wniosku skarżąca załączyła obszerną dokumentację, dotyczącą jej sytuacji finansowej i rodzinnej. Z dokumentacji tej wynika, że działalność skarżącej przyniosła w 2009 r. straty. Miesięczny przychód w tym okresie wyniósł średnio około 30.000 zł, natomiast ponoszone koszty - około 40.000 zł, na które składały się m. in. opłaty za media, czynsze leasingowe, zakupy materiału do wykonywanej działalności gospodarczej oraz usługi biura rachunkowego. Z przedłożonej listy blokad na rachunku skarżącej wynika, że zostały one dokonane z tytułu zajęć egzekucyjnych w 2007 i 2009 r. Łączna kwota blokad w 2009 r. wyniosła 22.688 zł. Wśród wydatków na utrzymanie skarżąca wymieniła kwoty po 70 zł miesięcznie na leki dla męża i opłaty za energię oraz kwotę 32,34 zł na bilet miesięczny dla syna. Dodatkowo w aktach sprawy znalazło się m.in. zeznanie podatkowe za 2008 r. oraz kopia księgi podatkowej za sierpień 2009 r. Wynika z nich, że w 2008 r. dochód z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej wyniósł 122.605,00 zł. Postanowieniem z dnia [...]r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia [...]r. skarżąca podniosła, że dokonana przez referendarza ocena dokumentów nie była dostatecznie wnikliwa. Zdaniem skarżącej wynika z nich bowiem jej zła sytuacja materialna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 tego przepisu). Tym samym, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Wymaga podkreślenia, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie od kosztów postępowania (w tym kosztów sądowych) jest zatem jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Stąd też podkreśla się obowiązek strony, by podjęła się, przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wszelkich prób zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych we własnym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw, by przyznać skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Należy bowiem wskazać, pomimo złej sytuacji finansowej w 2009 r., w 2008 r. skarżąca uzyskała znaczny dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Średnio w miesiącu dysponowała ona bowiem kwotą ponad 10.000 zł. Kwota ta stanowi wielokrotność często całego dochodu, w przeciętnym kilkuosobowym gospodarstwie domowym, z której pokrywane są wszystkie opłaty na utrzymanie mieszkania, wyżywienie, kredyty, itp. Wymaga także podkreślenia, że skarżąca nie przedstawiła Sądowi żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że dochód uzyskany przez nią w 2008 r. został przez nią spożytkowany. Prowadzi to do wniosku, że skarżąca mogła poczynić pewne oszczędności, które pozwoliłyby jej na poniesienie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Zwłaszcza, że skarżąca mogła przewidzieć konieczność wystąpienia do sądu administracyjnego, w związku z toczącym się w postępowaniem podatkowym. Wobec czego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.