I SA/Wr 1480/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie odrzucające skargę, uiszczając wpis od tego środka zaskarżenia w kwocie 100 zł. Jednocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w działalności gospodarczej odnotowuje słabe wyniki finansowe z powodu zmiany sytuacji na rynku usług noclegowych i gastronomicznych, związanych częściowo z powstaniem sieci marketów wraz z lokalami gastronomicznymi oraz nowych obiektów. Brak środków na opłacenie mediów i innych opłat zmusił do zaciągnięcia kredytów na ten cel. Wnioskodawca zwrócił też uwagę na okresowość świadczonych usług i spadek klientów w okresie zimowym. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, posiada dom, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, o powierzchni 950 m2 i wartości około 1.500.000 zł oraz dom do remontu, o powierzchni 400 m2, na który zaciągnięty został kredyt hipoteczny. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Dochody uzyskuje z tytułu działalności gospodarczej (9.026,71 zł za rok 2016) i emeryturę w kwocie 1.080 zł miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił zaciągnięte kredyty na kwoty 240.000 zł (na zakup domu do remontu), 70.000 zł i 40.000 zł na prowadzenie działalności gospodarczej oraz pożyczki krótkoterminowe w wysokości około 6.000 zł na spłatę rat kredytowych. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie wynika, że w 2016 r. odnotował przychód z działalności gospodarczej w wysokości 168.485,75 zł i poniósł koszty jego uzyskania w kwocie 174.681,27 zł. W pierwszych dwóch miesiącach 2017 r. jego przychód wyniósł 20.783,15 zł, a dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu) 2.679,66 zł. Wnioskodawca podał, że posiada trzy samochody osobowe: R., rocznik [...], o wartości 2.000 zł, M., rocznik [...], o wartości 1.600 zł i F., rocznik [...], o wartości 500 zł (samochód po wypadku do złożenia). Ponadto przedłożone zostały dokumenty potwierdzające spłatę kredytów, wnioski skarżącego do banków o zawieszenie spłat rat kredytowych, kopie licznych wezwań do zapłaty zaległych należności za media oraz dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca jest stroną w tutejszym Sądzie również w sprawach I SA/Wr 1478-1479/16, w których uiścił wpisy od skarg w łącznej wysokości 1.000 zł. Zostało mu też przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek jest częściowo zasadny. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Koszty sądowe, w tym wpis sądowy, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wyważyć pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi regułami. W oparciu o powyższą regulację i poczynione uwagi, w ocenie referendarza sądowego, wniosek należało uwzględnić w części. Zwrócić należy uwagę, że na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia tylko wpisu do zażalenia, którego kwota (100 zł) została już opłacona. Był też w stanie uiścić wpisy od skarg w pozostałych dwóch sprawach w wysokości 1.000 zł. Powyższe oznacza, że wnioskodawca ma możliwość zgromadzenia środków pieniężnych na pokrycie ewentualnych przyszłych kosztów sądowych także w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania. Tym bardziej, że nie są to kwoty znaczne i mogą być pozyskane choćby z bieżącej działalności gospodarczej czy z emerytury. Natomiast, zdaniem referendarza, pokrycie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika może już przekraczać możliwości finansowe skarżącego. Za uwzględnieniem wniosku w tym zakresie przemawia fakt, że wnioskodawca wprawdzie uzyskuje niemały przychód z działalności gospodarczej (w 2016 r. ponad 180.000 zł i ponad 20.000 zł w styczniu i lutym 2017r.), jednak ponosi znaczne koszty jego uzyskania – w znacznej mierze są to wydatki na utrzymanie domu o dużej powierzchni. W rzeczywistości utrzymuje prowadzoną działalność z kredytów i pożyczek, które zostały zaciągnięte na spłatę rat kredytowych. Liczne wnioski skarżącego o zawieszenie spłaty rat oraz wezwania, w tym przedsądowe i sądowe, do uregulowania opłat za media świadczą o braku zdolności zgromadzenia większej kwoty, która mogłaby być przeznaczona na opłacenie usług adwokata z wyboru. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako uzasadniony w części i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.