I SA/Wr 1481/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. J. – K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że samotnie wychowuje trójkę dzieci. Najstarsza córka studiuje dziennie, w związku z tym nie pracuje. W mieszkaniu, w którym skarżąca jest zameldowana, mieszkają trzy rodziny, i dlatego jest zmuszona wynajmować mieszkanie. Z powodu trudnej ciąży i porodu nie była w stanie zająć się odpowiednio swoją firmą, czego konsekwencją było poniesienie strat. Długoletnie postępowanie prowadzone przez organ kontroli skarbowej (3 lata) również nie wpłynęło pozytywnie na prowadzoną działalność gospodarczą. Dalej wnioskująca wskazała, że w marcu br. złożyła w sądzie rodzinnym wniosek o przyznanie alimentów, ale do tej pory nie został rozpatrzony. Dodała, że na przełomie grudnia 2007 r. i stycznia 2008 r. w warsztacie, który wynajmowała, dokonano włamania i kradzieży na kwotę około 80.000 zł. Do dnia dzisiejszego nie odnaleziono sprawców, a sprawę umorzono. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że prowadzi gospodarstwo z trójką dzieci, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca podała też, że nie uzyskuje żadnych dochodów. Na wezwanie zgodnie z zarządzeniem Referendarza sądowego, przedłożone zostało zeznanie podatkowe za 2008 r., bilans za okres od stycznia do sierpnia 2009 r., bilanse za czerwiec, lipiec i sierpień 2009 r. wydruki z księgi podatkowej za czerwiec, lipiec i sierpień 2009 r., plik wydruków (około 180) potwierdzeń dokonania transakcji z rachunku bankowego skarżącej związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą za okres od czerwca do września 2009 r., kopia aneksu nr 5 do umowy kredytowej i wyciąg z karty kredytowej za okres od 7 listopada do 6 grudnia 2007 r., kopia zaświadczenia policji potwierdzającego kradzież, kopie wypowiedzenia umowy przez kontrahenta firmy skarżącej, kopia umowy najmu lokalu mieszkalnego, karta leczenia szpitalnego w związku z ciążą oraz dowody opłat. Z powyższych dokumentów wynika, że w 2008 r. wnioskująca uzyskała przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 346.366,14 zł i poniosła stratę w kwocie 10.073,23 zł. Do sierpnia 2009 r. osiągnięte przychody wyniosły 214.756,52 zł i dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów – 21.685,19 zł). Dane te potwierdzają wydruki z księgi podatkowej. Z wydruków potwierdzeń transakcji wynika, że strona uzyskuje regularnie wpłaty od tych samych kontrahentów, dokonuje wypłat w bankomacie w kwotach 300-3.000 zł oraz przelewów na rachunek osobisty (odbiorca: B. K.) w kwotach około 1.000-8.000 zł, tytułem zaliczki zakup paliwa i części i zaliczki na poczet wypłat. Aneks umowy kredytowej z czerwca 2009 r. dotyczy zmiany harmonogramu spłaty kredytu złotowego, zaciągniętego na firmę skarżącej, którego pozostało (z odsetkami) ponad 15.000 zł (przedłożona kopia jest nieczytelna). Strona od 2005 r. wynajmuje mieszkanie o powierzchni 105 m2, za które płaci czynsz w kwocie 1.500 zł i opłaty związane z jego utrzymaniem. Ponadto skarżąca oświadczyła, że miesięcznie ponosi wydatki na wynajem mieszkania, prąd, gaz, kredyty i karty kredytowe oraz lekarstwa w łącznej wysokości około 3.670-3.840 zł. W znacznym stopniu pomaga jej rodzina. Podkreśliła, że jest zmuszona wynajmować mieszkanie, gdyż miejscu, w którym jest zameldowana, mieszkają trzy rodziny. Lokal, który wynajmuje, jest duży, ale w tej cenie obecnie we Wrocławiu można wynająć kawalerkę. Ponadto niewiele osób chce wynająć rodzinie z trójką dzieci. Wnioskująca aktualnie posiada samochód marki [...], rocznik [...], o wartości około 35.000-42.000 zł. Jak skarżąca wskazała, dodatkowymi okolicznościami, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie jest fakt dokonania wspomnianej wyżej kradzieży. Ponadto w dniu 30 czerwca 2008 r. wycofał się z umowy główny kontrahent firmy skarżącej, w związku z czym straciła główne źródło dochodu. Strona od 7 lat jest [...], a od 5 lat ma [...], co w znacznym stopniu utrudnia jej normalne funkcjonowanie. Najmłodsze dziecko ma 2,5 roku – umieszczenie go w żłobku jest prawie niemożliwe, a na umieszczenie w placówce prywatnej lub na opiekunkę skarżącej nie stać. Końcowo strona wskazała, że będąc matką samotnie wychowującą trójkę dzieci i chorującą, trudno pogodzić pracę zawodową. W związku z tym nie dopilnowała firmy, nie posiada znacznych dochodów, aby opłacić podstawowe potrzeby swojej rodziny. Kredyty i karty kredytowe, które zaciągnęła przed paroma laty, miały pomóc w rozwoju firmy, jednak w chwili obecnej ma problem z ich spłatą. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). W świetle powyższych uwag, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 1.334 zł. Prowadzi działalność gospodarczą, przynoszącą znaczne przychody – w pierwszych ośmiu miesiącach przychód z niej wyniósł ponad 200.000 zł. Uzyskiwanie jednocześnie niskiego dochodu lub nawet ponoszenie straty, jest jedynie efektem ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodu. Poza tym, mimo niskich dochodów strona ma możliwość ponoszenia miesięcznych wydatków w wysokości ponad 4.000 zł – do miesięcznych wydatków wymienionych w oświadczeniu należy doliczyć koszty wyżywienie, których skarżąca nie wymieniła w zestawieniu. Wnioskująca poza tym nie udokumentowała swojej sytuacji finansowej w sposób należyty. W zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków wskazała, że opłaca kredyty i kartę kredytową miesięcznie w kwocie 1.800 zł. Na potwierdzenie tego przedłożyła aneks do umowy kredytowej, z której treści wynika, że kredyt został zaciągnięty na firmę, a rata kredytowa wynosi około 400 zł. Zauważyć przy tym trzeba, że jeżeli kredyt został zaciągnięty na działalność gospodarczą i ma związek z uzyskaniem przychodu, to jest kosztem podatkowym. Dlatego też nie mógł zostać wymieniony w zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków przez rodzinę skarżącej. Nie można też dać wiary, jakoby karta kredytowa, której wyciąg strona przedłożyła, miała pomóc w rozwoju firmy, gdyż z powyższego wyciągu wynika, że karta była wykorzystywana przede wszystkim na zakupy prywatne. Odnośnie wydruków potwierdzeń dokonania transakcji, to należy zwrócić uwagę, że wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wyciągi takie każdy posiadacz rachunku bieżącego uzyskuje co miesiąc w formie papierowej lub elektronicznej. Wynikają z nich wpływy na konto, wydatki i saldo. Niewątpliwie takimi wyciągami nie są potwierdzenia dokonanych transakcji. Dodatkowo strona przedłożyła dokumentację tylko z rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą. Z potwierdzeń dokonywania transakcji wynika natomiast, że z rachunku tego dokonywane były wpłaty znacznych kwot (około 1.000-8.000 zł) na rachunek osobisty skarżącej, którego wyciągów nie przedłożyła. Stąd rzeczywiste przeznaczenie kwot wpłacanych na to konto nie jest wyjaśnione. Powyższe uwagi prowadzą do konstatacji, że wnioskująca nienależycie udokumentowała swoją sytuację finansową, a z tych dokumentów, które przedłożyła, że jest w stanie opłacić koszty sądowe w niniejsze sprawie. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.